تفاوت میان نسخه‌های «فهیمه اکبر»

اصلاح ارقام
(اصلاح ارقام)
'''فهیمه اکبر''' با نام پیشین '''فهیمه یمین اسفندیاری''' (۱۲۹۶ – ۱۳۸۸) خواننده و نویسنده و گیلان‌شناس بود.
 
فهیمه اکبر اصالتاً [[مردم مازندرانی|مازندرانی]] بود و در آذرماه سال ۱۲۹۶ در [[تهران]] به دنیا آمد.<ref name=DIV/><ref name=ZAN/> پدرش، [[اسدالله یمین اسفندیاری|یمین‌الممالک]]، سرکنسول ایران در [[باکو]] بود و فهیمه دوران کودکیش را تا دوازده سالگی در آنجا گذراند و استعداد موسیقی‌اش را معلم او در باکو کشف کرد.<ref name=TZ>{{یادکرد وب| نشانی=https://www.tribunezamaneh.com/archives/246813| ناشر= تریبون زمانه| عنوان = همنشین بهار: فهیمه اکبر و ترانه زیبای نوشو نوشو| تاریخ = ۷ آذر ۱۳۹۹}}</ref> او در پنج سالی که در [[شوروی]] بود، موسیقی را آغاز کرد. پس از بازگشت به ایران، مدتی شاگرد [[مرتضی خان محجوبی]] بود.<ref name=DIV/><ref name=DW/> فهیمه نوجوان پس از آمدن به ایران همچنین در مدرسه فرانسوی تحصیل را ادامه می‌داد.<ref name=TZ/> او به چند زبان آواز می‌خواند و سبک خواندنش همچون موسیقی روز غرب و [[شانسون|شانسان‌های]] اروپایی بود.<ref name=Metro>{{یادکرد وب| نشانی= https://metronom.co/shab-bood/ | عنوان= اپیزود ١٨: شب بود، بیابان بود| ناشر= مترونوم| تاریخ = خرداد ۱۳۹۹}}</ref>
 
در سال ۱۳۱۷ شمسی پس از ازدواج با [[محسن اکبر]]، به [[گیلان]] کوچید و طی بیست سال کوشش به پژوهش در آواها و آداب محلی گیلان پرداخت و تحقیقاتش منجر به آفرینش کتاب [[آشپزی گیلان|طباخی گیلان]]، شامل دستور پخت انواع غذاهای محلی گیلان، شد.<ref name=DIV/><ref name=DW/> این کتاب که ۱۳۳۸ منتشر شد، نخستین کتابی است که در آن به آشپزی بومی گیلان پرداخته شده‌است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی= http://farhangeilia.com/index.php?c=فهیمه%20اکبر| عنوان = طباخی گیلان| ناشر=انتشارات ایلیا|}}</ref> خانواده اکبر سه فرزند به نام‌های گیلان، گلی و فتح‌الله داشتند و گویا ترانهٔ ''گیلان جان'' اثر [[جهانگیر سرتیپ‌پور]]، برای گیلان خانم، دختر بزرگتر فهیمه اکبر، سروده شده بود و اکنون یکی از معروف‌ترین ترانه‌های گیلکی محسوب می‌شود.<ref name=DIV>{{یادکرد وب| نشانی=http://www.radiodeev.org/blog/فهیمه-اکبر/| ناشر = رادیو دیو | عنوان = فهیمه اکبر | تاریخ = ۱۱ اسفند ۱۳۹۸}}</ref><ref name=ZAN/> در دههٔ نود میلادی آلبومی از ترانه‌های گیلکی فهیمه در [[ایالات متحده]] منتشر شد، که دارای ۱۶ آهنگ بود.<ref name=ZAN>{{یادکرد وب | عنوان=سایت خبری زنان موسیقی ایران | وبگاه=سایت خبری زنان موسیقی ایران | پیوند=http://www.womenofmusic.ir/index.php?user=article_detail&detailid=29 | کد زبان=fa | تاریخ بازبینی=2015-01-17}}</ref><ref name=DW/> چند ترانه از این شانزده ترک شامل ''گیلان جان''، ''گل پامچال''، ''والس نوروزی''، ''مصرلۊ''، ''ماه نو''، ''جۊمه بازار''، ''بَمؤم باز''، ''أی بۊخؤفته دیل''، ''آن شب بهار''، ''آفتابخیزان''، ''شَب بُو، بیابان بُو، زمستان بُو''، ''نۊشۊ نۊشۊ'' و… بودند.<ref name=TZ/>
فهیمه اکبر در بسیاری از انجمن‌ها و سازمان‌های خیریه و مجامع زنان عضویت داشت و مسئول کمیسیون هنری جمعیت راه نو بود. در کتاب بیمارستان‌های رشت آمده که در تاریخ ۲ تیرماه ۱۳۲۰، او به عنوان عضو و بازرس منصوب از سوی اولین هیئت مدیرهٔ بنگاه حمایت مادران و نوزادان رشت (زایشگاه) به عضویت این بنگاه درآمده. همچنین در جلد دوم کتاب پیشگامان فرهنگ گیلان، نوشتهٔ ابراهیم مروجی، عکسی از خانم اکبر وجود دارد که همراه همسر خود، در میان کاروان استقبال‌کنندگان [[محمود نامجوی]] در شهر [[لنگرود]] دیده می‌شود. او در سال ۱۳۳۵ نخستین غرفهٔ گیلان را در جشنواره‌های فرهنگی و هنری تهران افتتاح کرد. فهیمه اکبر به زبان‌های [[زبان روسی|روسی]]، [[زبان آلمانی|آلمانی]]، [[زبان انگلیسی|انگلیسی]] و [[زبان فرانسوی|فرانسوی]] نیز صحبت می‌کرد و به این زبان‌ها ترانه‌هایی خواند. در سال‌های پایانی دههٔ ۱۳۳۰ مجموعه‌ای از ترانه‌های جهانگیرخان سرتیپ‌پور در مجموعه‌ای با نام «اوخان» گردآوری و منتشر کرد و خود نیز شخصاً تعدادی از ترانه‌های آن را مانند نُشو نُشو، جمعه‌بازار، گیلان‌جان، آفتاب خیزان، بخفته دل، دریاکناران و … اجرا کرد. فهیمه اکبر در مقدمهٔ این کتاب نوشته بود: «سه سال پیش بر حسب پیشنهاد اینجانب به جمعی، تصمیم گرفته شد از طرز زندگی و هنرها و صنایع مردم هر استان به تدریج نمایشگاهی در تهران تشکیل شود تا بدین وسیله، آنهایی که استطاعت یا فرصت شان اجازهٔ مسافرت‌های طولانی را نمی‌دهد، در مرکز تا حدی از این آشنائی برخوردار گردند. اهل علم، فرصت مطالعهٔ بیشتری داشته باشند، هنرمندان دسترنج‌ها و ذوق‌های خود را به چشم‌ها و گوش‌های مشتاق برسانند و خود تشویق گردند. این پیشنهاد با استقبال شایان مورد تصویب قرار گرفت.»<ref name=ZAN/>
 
فهیمه اکبر در شهریور سال ۱۳۸۸ در ۹۲ سالگی در آمریکا پس از یک دوره بیماری درگذشت.<ref name=DW>{{یادکرد وب| نشانی=https://www.dw.com/fa-ir/آواهای-کمشنیده-از-دیروز-تا-امروز-فهیمه-اکبر/av-55892889| عنوان = آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز • فهیمه اکبر| ناشر = [[دویچه‌وله فارسی]]| تاریخ = 10 دسامبر 2020| نویسنده = میترا خلعتبری و اسکندر آبادی}}</ref> بعدها خوانندگانی همچون [[ احمد عاشورپور|عاشورپور]]، [[محمد نوری]]، [[پوران (خواننده)|پوران]]، [[منیر وکیلی]]، [[فریدون فرخزاد]]، [[پری زنگنه]] و [[مینو جوان]]، شماری از آثار فهیمه اکبر را بازخوانی کردند.<ref name=TZ/><ref name=Metro/>
 
== منابع ==
{{درگاه|رشت}}
* [http://v6rg.com/?tag=فهیمه-اکبر «فهیمه اکبر»] در ورگ.
* [https://metronom.co/shab-bood/ اپیزود ١٨: شب بود، بیابان بود] در مترونوم.
 
[[رده:خاندان اسفندیاری]]
[[رده:خاندان اکبر]]
[[رده:خوانندگان زن اهل ایران]]
[[رده:خوانندگان اهل گیلان]]
[[رده:خاندان اسفندیاری]]
[[رده:زادگان ۱۲۹۶]]
[[رده:خاندان اکبر]]
[[رده:درگذشتگان ۱۳۸۸]]
[[رده:اهالی تهران]]
[[رده:اهالی رشت]]