تفاوت میان نسخه‌های «شعر»

۴۱۳ بایت حذف‌شده ،  ۷ ماه پیش
به نسخهٔ 30295664 از ادبیات صلح (بحث) برگردانده شد (توینکل)
برچسب‌ها: ویرایش با تلفن همراه ویرایش با نرم‌افزار تلفن همراه ویرایش توسط نرم‌افزار اندروید برگردانده‌شده
(به نسخهٔ 30295664 از ادبیات صلح (بحث) برگردانده شد (توینکل))
برچسب: خنثی‌سازی
 
== تاریخچهٔ سرایش شعر ==
قدیمی‌ترین سروده‌های به‌جامانده به [[ودا|وِداهای]] هندوان باستان بازمی‌گردد. از تاریخ سرایش وِداها اطلاع دقیقی در دستدردست نیست و تاریخ قدیمی‌ترین سرودهٔ ''ریگ‌ودا'' را از هزار تا پنج‌هزار سال پیش از میلاد مسیح پنداشته‌اند.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده=جلالی نائینی، سیدمحمدرضا |نشانی=http://noorportal.net/90/152/32939/55961.aspx |عنوان=قدیم‌ترین کتاب مقدس قوم آریایی ادبیات مقدس هندو |ناشر=نشریه فکر و نظر شماره 6 و 7 |تاریخ= |پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20131218122300/http://noorportal.net/90/152/32939/55961.aspx |تاریخ بایگانی=۱۸ دسامبر ۲۰۱۳ |accessdate=۱۲ اکتبر ۲۰۱۲ |dead-url=yes }}</ref> همان‌گونه که اشاره شد [[گاتاها]]ی [[زرتشت]] نیز از سروده‌های کهن هستند. دیگر سرودهٔ قدیمی، گیلگمش نام دارد. [[حماسه گیلگمش]] نخستین منظومهٔ حماسی جهان‌استجهان است.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده= |نشانی=http://www.ibna.ir/vdcjaxe8.uqei8zsffu.txt |عنوان=انتشار برداشتی تازه از گیلگمش |ناشر=خبرگزاری کتاب ایران |تاریخ=1387 |پیوند بایگانی=https://www.webcitation.org/6CydPivfE?url=http://www.ibna.ir/vdcjaxe8.uqei8zsffu.txt |تاریخ بایگانی=17 دسامبر 2012 |بازبینی=12 اكتبر 2012 }}</ref> آن‌جا که تاریخ تمام می‌شود [[اسطوره]] آغاز می‌شود؛ حماسه‌های بزرگ مبتنی بر [[اسطوره]] هستند و اسطوره‌های بزرگ بر پایهٔ شرایط تاریخی بنا می‌شوند. جهان چندین حماسهٔ بزرگ را به‌خود دیده‌است:
* در [[یونان]]؛ [[ایلیاد]] و [[ادیسه]] اثر [[هومر]]
* در [[هند]]؛ [[مهابهاراتا]] و [[رامایانا]]
== دیدگاه ارسطو ==
در میان منطق‌دانان و فلاسفهٔ قدیم، کسی که به‌طور مدوّن و مشروح به شعرشناسی منطقی پرداخته، [[ارسطو]] است. اگرچه کسانی قبل از او نیز همچون [[بقراط]]، [[اریستوفانس]] و [[افلاطون]] دربارهٔ شعر، سخن گفته‌اند. اما [[فن شعر]] ارسطو تنها رسالهٔ مستقل و منطبق بر منهج نقد در این باره می‌باشد.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده = زرین کوب، عبدالحسین |نشانی = |عنوان = یادداشت‌ها و اندیشه‌ها | ناشر = نشر جاودان | تاریخ= 1362 | صفحه= ص 64}}</ref>
ارسطو نظریهٔ ادبی خود را بر پایهٔ «محاکات» (تقلید واقعیت) بنا می‌کند و سه عنصر وزن (ایقاع)، [[لفظ]] و هماهنگی را رکن‌های شعر و ابزارهای محاکات می‌شمارد. بر این اساس در طبقه‌بندی ارسطو، انواع اصلی شعر، یعنی [[حماسه]]، [[تراژدی]]، [[کمدی]]، و انواع وابسته به آن مانند آواز [[دیتیرامب]]، [[موسیقی]] و شعر غنایی و [[رقص]]، همگی در جوهر هنریِ تقلید مشترک هستند و تمایز آن‌ها از یکدیگر به سبب تفاوت در ابزارهای تقلید (عناصر سه‌گانه)، مضمون تقلید و شیوهٔ تقلید است.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده=ارسطو |نشانی=http://www.cgie.org.ir/shavad.asp?id=123&avaid=5179 |عنوان=بوطیقا، جلد: 13 |ناشر=مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی |تاریخ=1362 |صفحه=ص 64. |پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20101217085333/http://cgie.org.ir/shavad.asp?id=123&avaid=5179 |تاریخ بایگانی=۱۷ دسامبر ۲۰۱۰ |accessdate=۱۱ اکتبر ۲۰۱۲ |dead-url=yes }}</ref>
 
ارسطو در بخشی از توضیحات خود دربارهٔ ماهیت شعر و عملکرد شاعر چنین می‌گوید: «کار شاعر آن نیست که امور را آن‌چنان ‌که روی داده‌ است به دقت نقل کند، بلکه کار او این است که امور را به روشی که ممکن است اتفاق افتاده باشد، روایت کند. تفاوت شاعر و مورخ در این نیست که یکی روایت خود را در قالب شعر درآورده است و آن دیگری در قالب نثر، زیرا ممکن است تاریخ هرودت به رشته نظم درآید. اما همچنان تاریخ خواهد بود. شعر، فلسفی‌تر از تاریخ است و بیشتر از امر کلی حکایت می‌کند؛ در صورتی که تاریخ از امر جزئی حکایت می‌کند. مقصود از امر کلی در شعر این است که شخص چنین و چنان فلان کار یا فلان کار دیگر را به حکم احتمال یا بر حسب ضرورت در شرایط و احوالی خاص انجام دهد. در تاریخ هدف همین است اما امر جزئی، مثلاً کاری که شخص معینی چون الکیبیادس کرده ‌است یا ماجرایی برای او اتفاق افتاده ‌است».<ref>{{یادکرد وب |نویسنده=احمدی‌سعدی، عباس |نشانی=http://www.hawzah.net/fa/ArticleView.html?ArticleID=79649&ParentID=82697 |عنوان=جایگاه شعر در منطق(1) |ناشر=پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه |تاریخ=1388 |پیوند بایگانی=https://www.webcitation.org/6CydT0bp3?url=http://www.hawzah.net/fa/ArticleView.html?ArticleID=79649&ParentID=82697 |تاریخ بایگانی=17 دسامبر 2012 |بازبینی=11 اكتبر 2012 }}</ref>
[[سقراط]] و [[افلاطون]] هردو شعر را نتیجه [[الهام]] می‌دانستند، اما [[ارسطو]] نخستین کسی بود که سعی کرد قواعدی برای [[ادب]] و شعر و آفرینش‌های ادبی کشف کند. «بر اساس تعاریف سنتی» «شعر کلامی است مخیل و موزون» و از دید آن‌ها که حضور وزن را در شعر ضروری نمی‌دانند و اصل موزون بودن را از شعر حذف می‌کنند، شعر کلام مخیلی است که متضمن هنجارگریزی‌های شاعرانه است». اما واقعیت این است که امروز دیگر نمی‌توان «شعر» را به درستی تعریف کرد تا جایی که شاعری چون [[احمد شاملو]] معتقد است: «نمی‌توان یک تعریف کلی از شعر به دست داد. تعریفی که بر اساس آن [[اثیر الدین اخسیکتی]] و [[صائب تبریزی]] و [[عارف قزوینی]] و [[مهدی حمیدی]] و [[مهدی اخوان ثالث]] و [[نیما یوشیج]] یکجا شاعر شناخته شوند».<ref>{{یادکرد وب |نویسنده=صفوی، کوروش |نشانی=http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/31120/23/text |عنوان=شعر و نظام‌های انگیخته زبانی (شعر از دیدگاه زبان‌شناسی) |ناشر=نشریه فرهنگ و هنر |تاریخ=خرداد و تیر 1378 - شماره 3 |پیوند بایگانی=https://www.webcitation.org/6CyddvO8s?url=http://www.noormags.com/view/fa/articlepage/31120/23/text |تاریخ بایگانی=17 دسامبر 2012 |بازبینی=26 ژوئن 2017 }}</ref>
 
آرش آذرپیک معتقد است: شعر دارای [[وجود|وجودی]] قائم به [[ذات]] نیست، بلکه تنها مجموعه‌ای از رویکردهای متفاوت در ساحتی خاص از دنیای بی‌پایان هنری کلمه است، بنابراین، هستی [[شعر کهن فارسی|شعر]]، [[داستان]]، [[نمایشنامه|نمایش نامه]]، [[شطحیات|شطح]]، متون منثور هنری و… کاملاً وابسته به سرمنشأسرمنشاء و مادر همهٔ آنها یعنی دنیای بی‌پایان وجود کلمه است، و شناخت هیچ ‌کدام از این رودخانه‌ها (شعر، داستان و…) هرچقدر عظیم، بدون معرفت عمیق به سرچشمهٔ آنها (کلمه) شبیه آب در [[هاون]] کوبیدن است. و اینکه تمام تعاریفی که تاکنون از شعر شده نتوانسته‌است، به هیچ وجه حق مطلب را ادا کند، به خاطر این است که شعر را وجودی مستقل از جهان بی پایان کلمه انگاشته‌اند.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=سلیمان پور |نام=مهوش |کتاب=ماه نوشته‌های یک فرازمینی | ناشر=دیباچه |سال=1398 |مکان=کرمانشاه |شابک=}}</ref><ref>{{یادکرد وب |نویسنده =سلیمان پور، مهوش |نشانی=http://www.ibna.ir/fa/doc/book/280200/انتشار-پنجمین-اثر-مهوش-سلیمان-پور |عنوان=ماه نوشته‌های یک فرازمینی | ناشر =خبرگزاری کتاب ایران |تاریخ =31 آگوست 2019 |تاریخ بازبینی=}}</ref> تعریف‌های سنتی دربارهٔ شعر اگرچه شرط لازم (حداقل) شعر را دربردارند، اما شرط کافی (حداکثر) را دربر نمی‌گیرند. یعنی بیشتر ناظر به عناصر صوری و فیزیکی شعر هستند، نه جوهرهٔ درونی و متافیزیکی آن. حقیقت درونی شعر، نه تعریف‌پذیر، نه ترجمه‌پذیر و نه نقدپذیر است. به این معنی شعر خود زندگی یعنی تجربهٔ زیستن است. پس مانند خود زندگی، مقول به تشکیک و دارای مراتب و مدارج عالی و سافل است، شعر هم شور محض است مثل ترانه‌های [[فایز دشستانی]]، هم شعور محض مانند قصاید [[ناصرخسرو]] و هم آمیزه‌ای از شور و شعور مانند شعر [[حافظ]].<ref>{{یادکرد وب |نویسنده=امین، سیدحسن |نشانی=http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/28774/28/text |عنوان=تعریف شعر |ناشر=نشریه زبان و ادبیات |تاریخ=1387 - شماره 50 |پیوند بایگانی=https://www.webcitation.org/6CydeZ6Ep?url=http://www.noormags.com/view/fa/articlepage/28774/28/text |تاریخ بایگانی=17 دسامبر 2012 |بازبینی=26 ژوئن 2017 }}</ref>
 
اما باید دانست که همین کوشش‌ها در راستای تعریف و توصیف شعر، خود باعث پدیدار شدن مکتب‌های گوناگون ادبی شده‌است. [[بدیع]] و [[بیان]]، [[معانی]] و [[بلاغت]] از درون گفتگوهای ادبی سر برون آورده‌اند.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده=مجیب، مهرداد |نشانی=http://www.8am.af/index.php?option=com_content&view=article&id=12036:1389-03-08-18-03-16&catid=99:1388-09-04-03-03-38&Itemid=541pid=127075 |عنوان=چرا تعریف شعر دشوار است؟ |ناشر=روزنامهٔ 8 صبح |تاریخ=1389 |پیوند بایگانی=https://www.webcitation.org/6CydfXXBk?url=http://www.8am.af/index.php?option=com_content&view=article&id=12036:1389-03-08-18-03-16&catid=99:1388-09-04-03-03-38&Itemid=541pid=127075 |تاریخ بایگانی=17 دسامبر 2012 |بازبینی=11 اكتبر 2012 }}</ref>
* [[سبک وقوع]]
* [[سبک بازگشت]]
این تقسیم‌بندی از [[ملک الشعرای بهار]] است و هنوز هم نزد ادیبان رایج است و معتبر. [[سعید نفیسی]] نیز در برابر این تقسیم‌بندی، [[سبکهای شعر پارسی|سبک‌های شعر پارسی]] را برمبنای [[مکاتب ادبی]] اروپا طبقه‌بندی کرده‌است. تقسیم‌بندی‌های دیگر نیز می‌توان یافت که در آن روندرون شعر نو و معاصر نیز مورد توجه قرار گرفته‌است.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=|نشانی=http://www.tahoordanesh.com/page.php?pid=14806|عنوان=مقدمه سبک‌شناسی(1)|ناشر=دائرةالمعارف طهور|تاریخ=|پیوند بایگانی=https://www.webcitation.org/6CydgjMYE?url=http://www.tahoordanesh.com/page.php?pid=14806|تاریخ بایگانی=17 دسامبر 2012|بازبینی=11 اكتبر 2012}}</ref>
 
== شعر نو ==
* [[سگانی|سه گانی]]
* [[شعرک]]
* واژانه
 
== شعر جهان ==
# [[نزار قبانی]]
#‌ [[بیدل دهلوی]]
# [[سهراب سپهری]]
# [[هوشنگ ابتهاج]]
# [[قیصر امین‌پور]]
# [[وحیدخسروی]]
# [[فاضل نظری]]
# [[محمدکاظم کاظمی]]
# [[رابیندرانات تاگور]]
 
== جستارهای وابسته ==
* [[ویژگی‌های شعر کلاسیک فارسی]]
* [[مشاعره]]
*[[ویژگی‌های شعر کلاسیک فارسی]]
*[[فهرست شاعران فارسی‌زبان|فهرست شاعران فارسی زبان]]
 
== منابع ==
* [http://isna.ir/fa/news/91061408058/گزارش-خبرنگار-ايسنا-از-پرفروش-ترين-كتاب-هاي گزارش خبرنگار ایسنا از پرفروش‌ترین کتاب‌های شعر ایرانی]، شهریور ۱۳۹۱.
[http://www.wdl.org/en/item/4081 رسالات عروض و قافیه] {{fa icon}} {{en icon}}
* [http://ganjoor.net/ گنجینه اشعار فارسی(گنجور)]
 
* [https://magonic.ir/category/سرگرمی/شعر-و-مشاعره/ شعر و مشاعره]
*[http://ganjoor.net/ گنجینه اشعار فارسی(گنجور)]
*
{{شعر ۲}}
{{ادبیات پارسی}}