تفاوت میان نسخه‌های «دیوان شمس»

جز
جز (ویرایش 95.81.119.226 (بحث) به آخرین تغییری که Vivina3290 انجام داده بود واگردانده شد)
برچسب: واگردانی
 
{{عنوان مورب}}
[[پرونده:Shams ud-Din Tabriz 1502-1504 BNF Paris.jpg|250px|چپ|دیوان شمس تبریزی]]
'''''دیوان شمس تبریزی''''' یا '''''دیوان کبیر'''''، دیوان [[مولانا جلال‌الدین محمد بلخی]] شامل [[غزل]]‌ها،ها، [[رباعی]]‌هاها و [[ترجیع‌بند|ترجیع‌های]] اوست. دیوان شمس تبریزی در عُرف خاندان [[مولانا]] و سلسلهٔ [[مولویه]] در روزگاران پس از مولانا با عنوان '''دیوان کبیر''' شناخته می‌شده‌است. گویا آنچه در تداول مولویان جریان داشته‌است همان دیوان یا غزلیات بوده‌است و بعدها عنوان '''دیوان کبیر''' را بر آن اطلاق کرده‌اند. همچنین عنوان '''دیوان شمس تبریزی''' یا '''کلیات شمس تبریزی''' نیز از عنوان‌هایی است که در دوره‌های بعد بدان داده شده‌است، به اعتبار این که بخش اعظم این غزل‌ها را مولانا خطاب به [[شمس‌الدین تبریزی]] سروده‌است.<ref>غزلیات شمس تبریز، مقدمه، گزینش و تفسیر: محمدرضا شفیعی کدکنی، ص ۴۳ مقدمه</ref>
 
نسخه‌های مختصر و کامل این دیوان از قدیم نزد اهل ذوق و اصحاب خانقاه رواج داشته که به تناسب مجالس سماع معمولاً به ترتیب بحور وزنی اشعار بوده و پس از رواج چاپ هم با عنوان دیوان شمس تبریزی یا کلیات شمس تبریزی بارها و بارها در ایران و هند به چاپ رسیده‌است. آخرین، جامع‌ترین و درست‌ترین چاپ آن با بهره‌گیری از ۱۲ نسخه قدیمی و مهم به‌ترتیب حروف قوافی [حرف آخر بیت]، توأم با ترتیب بحور هر حرف، در ده مجلد به دست [[بدیع‌الزمان فروزانفر]] اولین بار در فاصلهٔ سال‌های ۱۳۳۶ تا ۱۳۴۵ توسط [[انتشارات دانشگاه تهران]] منتشر شد.<ref>کلیات شمس یا دیوان کبیر، به تصحیح [[بدیع‌الزمان فروزانفر]]، انتشارات امیرکبیر، چاپ سوم ۱۳۶۳، مقدمه مصحّح.</ref> هفت جلد نخست از ده جلد دیوان شمس تبریزی در چاپ تصحیح‌شدهٔ [[فروزانفر]] شامل غزلیات، ترجیعات و ترکیبات و انتهای جلد هفتم فرهنگ نوادر لغات دیوان و جلد هشتم شامل رباعیات و دو جلد آخر شامل فهرستهای گوناگون دیوان کبیر است<ref>گزیده غزلیات شمس، جلال الدین محمد بلخی، به کوشش: محمدرضا شفیعی کدکنی، انتشارات امیرکبیر، چاپ پانزدهم ۱۳۸۱، ص بیست‌ونه پیشگفتار.</ref> که روی هم رفته شامل ۳۶۳۶۰ بیت، و دارای ۳۲۳۰ غزل و ۱۹۹۴ رباعی و ۴۴ ترجیع است.
 
== واژه‌های یونانی در دیوان شمس تبریزی ==
''در زیر غزل، بازنویسی متن یونانی با الفبای فارسی و نیز لاتین آمده است. غزل شماره‌ی ۱۲۰۷:''
# ''نیم شب از عشق تا دانی چه می‌گوید خروس: خیز شب را زنده دار و روز روشن نستکوس /νηστικός''
 
# ''پرها بر هم زند یعنی دریغا خواجه‌ام : روزگار نازنین را می‌دهد بر آنموس /άνεμος''
# ''نیم شب از عشق تا دانی چه می‌گوید خروس: خیز شب را زنده دار و روز روشن نستکوس /νηστικός''
# ''در خروش است آن خروس و تو همی در خواب خوش : نام او را طیر خوانی نام خود را آنثروپوس /άνθρωπος''
# ''پرها بر هم زند یعنی دریغا خواجه‌ام : روزگار نازنین را می‌دهد بر آنموس /άνεμος''
# ''آن خروسی که تو را دعوت کند سوی خدا: او به صورت مرغ باشد در حقیقات انگلوس /άγγελος''
# ''در خروش است آن خروس و تو همی در خواب خوش : نام او را طیر خوانی نام خود را آنثروپوس /άνθρωπος''
# ''من غلام آن خروس ام که او چنین پندی دهد : خاک پای او بِ آید از سر واسیلیوس /βασιλιάς''
# ''آن خروسی که تو را دعوت کند سوی خدا: او به صورت مرغ باشد در حقیقات انگلوس /άγγελος''
# ''گَردِ کفشِ خاکِ پای مصطفی را سرمه ساز : تا نباشی روز حشر از جمله‌ی کالویروس /καλόγερος''
# ''من غلام آن خروس ام که او چنین پندی دهد : خاک پای او بِ آید از سر واسیلیوس /βασιλιάς''
# ''گَردِ کفشِ خاکِ پای مصطفی را سرمه ساز : تا نباشی روز حشر از جمله‌ی کالویروس /καλόγερος''
# ''رو شریعت را گزین و امر حق را پاس دار : گر عرب باشی و اگر ترک و اگر سراکنوس/ Σαρακηνός''
 
{| class="wikitable"
|+
!یونانی-فارسی‌فارسی
!یونانی
!فارسی
!فارسی‌
!
|-
{{مولوی}}
 
[[رده:آثار مولوی]]
[[رده:ادبیات تسنن]]
[[رده:ادبیات تصوف]]
[[رده:ادبیات عرفانی کهن]]
[[رده:ادبیات فارسی]]
[[رده:علم کلام]]
[[رده:کتاب‌های الهیات اسلامی]]
[[رده:کتاب‌های ایرانی]]
[[رده:کتاب‌های سده ۱۳ (میلادی)]]
[[رده:کتاب‌های شعر]]
[[رده:کتاب‌های فارسی]]
[[رده:آثار مولوی]]
۴٬۳۴۶٬۴۰۶

ویرایش