تفاوت میان نسخه‌های «اسپند»

۲۱ بایت اضافه‌شده ،  ۳ ماه پیش
ابرابزار
(ابرابزار)
'''اِسپَند'''،<ref>{{یادکرد فرهنگستان | مصوب=اسپند | بیگانه=Peganum | بیگانه در فارسی= | حوزه=گیاهان دارویی | دفتر=سیزدهم | بخش=فارسی | سرواژه=اسپند}}</ref> '''اسفند'''، '''اسپند معمولی''' {{علمی|Peganum harmala}} گیاهی است علفی و چندساله از تیره [[قره‌داغیان]] که معمولاً در خاک نمک‌دار مناطق [[بیابان|معتدل بیابانی]] و [[مدیترانه‌ای]] می‌روید.
به آن '''سپند'''، '''سدابِ سوری، سِداب آفریقایی''' یا '''هارمِل''' هم گفته‌اند.
از آنجا که خوردن آن باعث بیمار یا تلف شدن دام می شود،می‌شود، در شماری از کشورها علف هرز مضر شناخته می شودمی‌شود. استفاده از این گیاه در [[طب سنتی]] خاورمیانه و شمال آفریقا رایج است. [[آلکالوئید]] موجود در گیاه، ازجمله دانه‌ها، [[توهم‌زا]] است.<ref name=EncycloIranica>Mahmoud Omidsalar [http://www.iranicaonline.org/articles/esfand Esfand: a common weed found in Persia, Central Asia, and the adjacent areas] Encyclopedia Iranica Vol. VIII, Fasc. 6, pp. 583–584. Originally published: 15 December 1998. Online version last updated 19 January 2012</ref> احتمالاً به دلیل وجود یک [[بازدارنده مونوآمین اکسیداز]].<ref name=Massaro>{{cite book |last=Massaro |first=Edward J. |title=Handbook of Neurotoxicology |publisher=Humana Press |year=2002 |url=https://books.google.com/books?id=2c2K-epbCDQC&q=harmaline+antidepressant&pg=PA237 |isbn=978-0-89603-796-0 |page=237 }}</ref>
 
اسپند اصالتاً گیاه بومیِ آسیا است و در خاور میانه و قسمت‌هایی از آسیای جنوبی، به‌خصوص هند و پاکستان رشد می‌کند. این گیاه اولین بار در سال ۱۹۲۸ در ایالات متحده و ایالت نیو مکزیکو، توسط کشاورزی که قصد داشت از این دانه‌ها رنگ «[[قرمز ایرانی]]» استخراج کند، کاشته شد.{{مدرک}}از آن به بعد این گیاه به طوربه‌طور انبوه و گسترش یابنده در آریزونا، کالیفرنیا، مونتانا، نوادا، آرگون، تگزاس و واشینگتن رویش یافت. این گیاه در بسیاری از مناطق ایران وجود دارد.{{مدرک}}
 
== مشخصات ==
 
== استفاده تاریخی ==
اسپند دود کردن در ایران تاریخ بسیار کهنی دارد و در خراسان ریشه عمیقی دارد. در گناباد تا ۵۰ سال قبل زنان اکثر صبح هاصبح‌ها صبح زود اسپند آتش می زدندمی‌زدند و در در ورودی خانه آتش آن را می گذاشتند می‌گذاشتند. دود کردن اسپند در مراسمها و آیین هاآیین‌ها خیلی جدی تر و مورد توجه بوده استبوده‌است از جمله در مراسم عروس کشان – در مراسم برات در مراسم جشنهای ولادت و تولد و در سایر مناسبتها. اسپند دود کردن در بسیاری از کشورها رایج است از جمله در ترکیه نیز همانند ایران قپه یا کپسول‌های خشک شدهٔ اسپند را تزئئین و برای محافظت از چشم بد در خانه‌ها و داخل ماشین‌ها و یا حتی مساجد آویزان می‌کنند. در مراکش برای محافظت در برابر جن به شدت رواج دارد. در سوریه، عراق، عربستان سعودی، اردن و بسیاری کشورهای دیگر، مانند ایران دانه‌های خشک اسپند را برای محافظت از چشم و نظر غریبه‌ها در آتش می‌ریزند و با خواندن دعای خاصی که در هر فرهنگی متفاوت است، دود آن را به سمت خود و اطرافیان و اطراف محل فوت می‌کنند. این آیین توسط پیروان مذاهب مختلف از جمله اسلام، زرتشت، مسیحیت، یهودیت و هندوئیسم اجرا می‌شود. در بعضی از نسخه‌های دعاهایی که در حین این مراسم خوانده می‌شود، نام یک پادشاه باستانی زرتشتی به نام نقشابند برده می‌شود که گفته می‌شود او اولین بار این دعا را از پنج فرشتهٔ نگهبان به نام یزدها دریافت کرده‌است. رسم سوزاندن اسپند در آتش برای دود تطهیر دهنده‌اش تا قسمت هندی کشمیر هم نفوذ کرده‌است و در آنجا در مراسم عروسی وداها برای دور کردن تاریکی از زندگی جدید عروس و داماد آن را می‌سوزانند. در مراسم برات در گناباد و بیشتر مناطق خراسان در سر مزار درگذشتگان اسپند آتش زده و بر روی آن نمک می پاشندمی‌پاشند و آنرا برای چشم زخم همراه با شعری می خوانند می‌خوانند. سپند تلخ و نمک شور چشم حسود پر حسد کور ….
بعضی از تمدن شناسان معتقدند که اسپند می تواندمی‌تواند همان [[هوم]] نام برده شده در [[اوستا]] و شاهنامه و یا [[سومه]] مقدس در ریگ ودا باشد Rigvedic Soma and Avestan Haoma در خراسان دشتهای وسیع اسپند وجود دارد که این گیاه معمولاً توسط هیچ حیوانی خورده نمی‌شود و صرفاً جنبه دود و آتش دارد.
.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده =محمد عجم |نشانی = parssea.org/?p=6266 |عنوان =گیاهان و درختان مقدس | ناشر =مجله دریای پارس |تاریخ = |تاریخ بازدید = ۵ مارس ۲۰۱۶}}</ref>
 
 
دراین تحقیق بمنظور باززایی گیاه اسپند جهت بررسی ارتباط بین مراحل مختلف تمایز و تولید آلکالوئیدها از جدا کشت‌های مختلف نهال اسپند و نیز محیط کشت حاوی هورمون BA,KIN و ویتامین تیامین تشخیص داده شد. علاوه بر آن از نظر وجود آلکالوئیدها، کالوس‌های تیره و آبدار نسبت به کالوس‌های سبز و شفاف بیشترین آلکالوئیدها را دارا بودند. همچنین نوساقه‌ها و کالوس مولد ریشه نیز دارای آلکالوئیدهای هارمالا بودند. دانه اسفند دارای آلکالوئیدهایی به نام ([[هارمالین]]، [[هارمین]]، [[هارمالول]]) است.
 
== ترکیبات شیمیایی ==
گیاه اسپند دربردارنده مواد ضد میکروبی از نوع فلاونوئیدها و آلکالوئیدها می‌باشد، که این مواد در بخش‌های مختلف آن (دانه، [[کالوس]] و نهال) زیاد یافت می‌شود. از جمله آلکالوئیدهای مهم آن می‌توان به
 
== منابع ==
{{پانویس}}
درختان و گیاهان مقدس (سرو – تاقوک- ریواس زیبَد و اسپند)، مجله دریای پارس، پاییز 1388۱۳۸۸
 
== جستارهای وابسته ==
* [[هوم]]