تفاوت میان نسخه‌های «استان سیستان و بلوچستان»

بدون خلاصه ویرایش
برچسب‌ها: ویرایش‌گر دیداری متن دارای ویکی‌متن نامتناظر
در گذشته زمین هایی با تپه‌هایی از ماسه‌های روان و رسوبات دریایی بوده که قسمتی ازآن در مسیر رودخانه هیرمند قرار داشته است. با کم شدن آب رودخانه بر وسعت خشکی‌های اطراف آن افزوده شد و با اتصال دو آبادی اولیه به نامهای ناصر آباد و یا شهر ناصری و حسین آباد، آبادی بزرگی تشکیل می گردد که در سال ۱۳۱۴ خورشیدی بر طبق مصوبه هیات وزیران، آن آبادی را زابل نامیدند و در سال ۱۳۱۶ خورشیدی نیز به مرکز سیستان تبدیل شد<ref name=":0" />. و اسم سیستان به بلوچستان افزوده شد <ref>{{یادکرد وب|نشانی=https://www.sbportal.ir/fa/cities/zabol|عنوان=معرفی شهرستان زابل}}</ref>
 
=== نامگذاری بلوچستان( سرحد و مکران) ===
منطقه بلوچستان در قدیم به نام ماکا،ایالت چهاردهم ایران در زمان امپراطوری هخامنشی بوده است که سپس در دوران بعدی به مکران، تبدیل و احتمال می رودپس از تسخیر توسط نادرشاه افشار (۱۱۶۰-۱۱۰۰ ه.ق) این ناحیه به بلوچستان تبدیل شده است
 
 
سیستان و بلوچستان از دو ناحیه سیستان ([[زاهدان|زا]]<nowiki/>بل شهرهای اطراف ان) و بلوچستان(سرحدومکران - سرحد شامل زاهدان خاش وتوابع ان مکران شامل سراوان نیکشهر [[ایرانشهر (سیستان و بلوچستان)|ایرانشهر]] تا [[چابهار]])<ref>فرهنگ لغت دهخدا - حرف ب - بلوچستان</ref> تشکیل شده‌است. سرزمین اساطیری سیستان که قسمت شمالی استان را در برمی گیرد، در کتاب [[اوستا]]، یازدهمین سرزمینی است که «[[اهورامزدا]]» آفریده. سیستان همچنین زادگاه [[رستم|رستم دستان]] قهرمان حماسی شاهنامه فردوسی می‌باشد.
تاریخ نگاران سیستان را به [[گرشاسب]]، یکی از نوادگان [[کیومرث]] نسبت داده‌اند. د.«[[نیمروز]]» نام دیگر سیستان ازاست. نامهمچنین اقوامبنای آریاییبیشتر شهرهای سیستان را به پهلوانان اسطوره‌ای ایران چون «[[سکازال]]»، اخذ[[سام شده‌است.پسر «سکاها»نریمان|سام]] درو حدود[[رستم]] سالنسبت ۲۵۰۰داده‌اند. قبلزمانی ازسیستان میلاد،جزو سیستانمتعلقات رادولت [[ساسانی]] به‌شمار می‌آمد که به تصرفدست خود[[اردشیر درآوردهبابکان]] فتح شد و در پهنهسال آن۲۳ هجری قمری، مسلمانان عرب این سرزمین را استقرارفتح یافته‌اندکردند.
 
«[[نیمروز]]» نام دیگر سیستان است. همچنین بنای بیشتر شهرهای سیستان را به پهلوانان اسطوره‌ای ایران چون [[زال]]، [[سام پسر نریمان|سام]] و [[رستم]] نسبت داده‌اند. زمانی سیستان جزو متعلقات دولت [[ساسانی]] به‌شمار می‌آمد که به دست [[اردشیر بابکان]] فتح شد و در سال ۲۳ هجری قمری، مسلمانان عرب این سرزمین را فتح کردند.
 
[[پرونده:Ghaleh naseri.jpg|بندانگشتی|250px|قلعه ناصری در ایرانشهر]]
[http://www.irandeserts.com/content/درگاه_کویر/فرهنگ_و_تاریخ_کویر/مقالات_در_ارتباط_با_تاریخ_کویر/تاریخچه_بلوچستان.htm]
 
 
=== پس از اسلام ===
'''جنگ جهانی اول'''
از زمان ساسانیان به بعد مکران در حکومت‌های بسیاری جزئی از ایران محسوب می‌شد تا اینکه با دخالت بریتانیا در قرن نوزدهم میلادی نام مکران به بلوچستان تغییر پیدا کرد و عملاً به دو بخش غربی و شرقی تقسیم شد. از این به بعد بلوچستان امروزی (مکران) مانند سایر ایالت‌ها و ولایت‌های کشور حکومت خانی داشت تا در سال ۱۳۰۷ ه‍.ش پس از شکست [[دوست‌محمدخان بارکزائی|دوست‌محمدخان بارکزایی]] آخرین حاکم بلوچستان قدرت حکومت مرکزی در این بخش کشور تثبیت شد.
 
در نخستین روز اکتبر سال ۱۸۷۷ ژنرال ریجنالد ادوارد هری دایر به بهانه همکاری سرداران بلوچ با قوای آلمانی به بلوچستان حمله کرد. هنگامی که کمپانی هند شرقی بر هند و پاکستان امروزی مستولی شد و منطقه کلات و بلوچستان پاکستان به تصرف انگلیسی‌ها درآمد، سرداران بلوچ برای اهداف استعماری انگلیس مانع‌تراشی می‌کردند. آنها با حمله به کاروان انگلیسی‌ها مانع حضور [[انگلستان|انگلیس]] در سرحد بلوچستان شده بودند. در این زمان انگلیس به فکر کشیدن خط آهن به بلوچستان ایران بود. مهم‌ترین سرداران بلوچ که با انگلیسی‌ها جنگیدند سردار جمعه خان اسماعیل زهی، سردار خلیل خان گمشادزهی در منطقه گـشت و سردار جنیدخان یار احمد زهی بودند. جنگ‌های این سرداران بلوچ با قوای انگلیس منجر به کشته شدن بسیاری از نیروهای انگلیسی شد در نبردی که بین نیروهای جمعه خان با انگلیس در شمال زاهدان کنونی روی داد بیش از ۷۰ انگلیسی کشته شدند. در نبرد دره نالک در نزدیکی روستای سنگان نیز بیش از ۳۳۰ انگلیسی به قتل رسیدند.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=مهاجمان سرحد-رویارویی نظامیان انگلیسی با سرداران بلوچ ایرانی نویسنده: ریجنالد ادوارد هری دایر مترجم: حمید احمدی- تهران انتشارات نشر نی – کتابخانه ملی ایران 1378.}}</ref>
 
[[پرونده:قلعه ایرندگان.jpg|بندانگشتی|قلعه تاریخی ایرندگان]]
{{پایان شعر}}
 
=== .دوره معاصرپهلوی ===
[[پرونده:سرگذشت بلوچستان-جهانبانی.png|بندانگشتی]]
«. .<ref>{{یادکرد وب|عنوان=حذف نام از کتاب‌های درسی و سربرگ ادارات {{!}} DW {{!}} 24.10.2016|نشانی=https://www.dw.com/fa-ir/حذف-نام-بلوچستان-از-کتابهای-درسی-و-سربرگ-ادارات/a-36143705|وبگاه=DW.COM|بازبینی=2019-07-08|کد زبان=fa-IR|نام=Deutsche|نام خانوادگی=Welle (www.dw.com)}}</ref>
هنگام به حکومت رسیدن [[رضاشاه|رضاخان]] ، قوای دولتی حکومت وقت به فرماندهی [[امان‌الله جهانبانی|امان الله جهانبانی]] در سال ۱۳۰۷ به بلوچستان اعزام ولشکر کشی میکنند و بعد از درگیری با [[دوست‌محمدخان بارکزائی|دوست محمد خان]] (حاکم وقت بلوچستان) ونیروهایش موفق می شوند آنها را شکست دهند.و بعد از آن بلوچستان تحت نظر حکومت مرکزی اداره می شودو حکومت سرداران وخوانین محلی بلوچ به پایان می رسد . امان الله جهانبانی خاطرات خودرا در این مورد در کتابهایی با عنوان عملیات قشون در بلوچستان ُ و درکتابی دیگربه نام سرگذشت بلوچستان ومرزهای آن منتشر کرده است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عملیات قشون در بلوچستان (بقلم امیر لشگر امان الله جهانبانی) - كتابخانه بنياد دايرة المعارف اسلامي». www.lib.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۳-۳۱}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=حذف نام از کتاب‌های درسی و سربرگ ادارات {{!}} DW {{!}} 24.10.2016|نشانی=https://www.dw.com/fa-ir/حذف-نام-بلوچستان-از-کتابهای-درسی-و-سربرگ-ادارات/a-36143705|وبگاه=DW.COM|بازبینی=2019-07-08|کد زبان=fa-IR|نام=Deutsche|نام خانوادگی=Welle (www.dw.com)}}</ref>
 
== مردم ==