تفاوت میان نسخه‌های «خزندگان»

۱ بایت اضافه‌شده ،  ۱ ماه پیش
جز
جایگزینی با اشتباه‌یاب: قملداد⟸قلمداد، وآرواره⟸و آرواره
جز
برچسب‌ها: ویرایش با تلفن همراه ویرایش با مرورگر تلفن همراه ویرایش‌گر دیداری وظیفه تازه‌وارد
جز (جایگزینی با اشتباه‌یاب: قملداد⟸قلمداد، وآرواره⟸و آرواره)
'''خَزَندِگان''' از [[آب‌پرده‌داران]] هستند. سطح بدن این جانوران از [[پولک (کالبدشناسی)|پولک]] و [[استخوان‌پوست]] پوشیده شده‌است. بدن پوشیده از پولک، یا قطعات و صفحات استخوانی متنوع است.
 
خزندگان متعارف یعنی لاک‌پشت‌ها، مارها و [[س.سمر|سوسمارها]] نخستین جانورانی هستند که وقتی نام خزندگان می‌آید، به ذهن خطور می‌کند. سوسمارها شامل طیف وسیعی از جمله مارمولک‌های خانگی، آفتاب‌پرست‌ها، [[ایگوانا|ایگواناها]]، سوسمارهای دم‌خاردار، [[بزمجه‌ها]] و گروه‌های مختلفی از مارمولک‌های بدون دست و پا می‌شوند. برخی جانورشناسان مارها را هم زیرگروهی از مارمولک‌های بدون دست و پا قملدادقلمداد می‌کنند. خزندگان امروزی شامل دو گروه دیگر هم می‌شوند: [[تواتارا]] خزنده‌ای با شباهت ظاهری به سوسمارهاست که در نیوزلند زندگی می‌کند؛ به رغم شباهت ظاهری‌اش، کالبد درونی تواتارا نشان می‌دهد بازمانده گروهی متفاوت از مارها و سوسمارهاست. تمساح‌ها نیز گروهی دیگر از خزندگان هستند که نباید آن‌ها را با [[سوسمار|سوسمارها]] اشتباه کرد. تمساح‌ها بیش‌تر از آن‌که به سوسمارها و مارها و لاک‌پشت‌ها شبیه باشند، شباهت‌های زیادی با پرندگان دارند.
 
[[استخوان‌بندی|اسکلت]] خزندگان کاملاً استخوانی است. قلبشان در اغلب موارد چهارحفره‌ای با دیوارهٔ ناقص و در برخی موارد مانند [[تمساح‌سانان]] چهارحفره‌ایِ کامل شده‌است. از آنجا که آرایه قدیمی «خزندگان» یک [[گروه فراگیر]] نیست، در سال‌های اخیر کمتر استفاده می‌شود. طبقهٔ سنتی «خزندگان» (منطقه سبزرنگ در شکل) یک گروه نافراگیر شامل همه [[آب‌پرده‌داران]] (Amniota) به جز [[پستانداران]] و [[پرندگان]] است. بر خلاف آن، [[کلاد]] آب‌پرده‌داران خودش یک [[گروه فراگیر]] است.
سقف کاسه سر خزندگان بر خلاف دوزیستان که پهن و گسترده‌است، کمانی و برآمده است. در تعدادی از مارمولک‌ها، یک سوراخ آهیانه ای در محل چشم صنوبری یا [[چشم سوم]] وجود دارد که سایر خزندگان معاصر فاقد آن هستند. شبه خزندگان به غیر از مارها، دارای دیواره استخوانی بین کاسه چشمی نیز هستند. در لاک پشت‌ها و جانوران خویشاوند آنها، استخوان کام فرعی شروع به پیدایش نموده‌است این عمل با افزایش طول گذرگاه‌های بینی که باعث راندن مجاری داخل بینی به عقب دهان می‌گردند، به وقوع می‌پیوندند.
 
در تمساح‌ها [[استخوان کام]] فرعی به خوبی رشد کرده‌است، اما در سایر خزندگان این چنین نیست. خزندگان تنها دارای یک [[کندیل]] پس سری هستند. استخوان چهار گوش محکم به جمجه جوش خورده‌است. اما در مارها و مارمولک‌ها این استخوان متحرک است و تا حدی به صورت لولا بین آرواره بالایی و پائینی عمل می‌نماید. لاک‌پشتان فاقد دندان اما دارای منقاری شاخی هستند. سایر خزندگان [[دندان]] دارند، این دندان‌ها معمولاً به استخوان‌های پیش آرواره ای وآروارهو آرواره ای در آرواره بالایی و دندانی در آرواره پائینی محدود هستند. اما ممکن است بر روی استخوان‌های کامی، [[خیش (استخوان)|خیش]] (ومر) و شب‌پره‌ای نیز وجود داشته باشد. آرواره پائینی دارای تعدادی استخوان، هم از نوع غشایی وهم از نوع جانشینی است. میزان اتصال دو نیمه آرواره پائینی در خزندگان مختلف متفاوت است، چنانچه در لاکپشتان این اتصال محکم و در نتیجه آرواره به هم جوش خورده‌است. در حالی که در مارها اتصال مزبور سست است و دو نیمه آرواره به وسیله زردپی‌هایی به هم متصل اند. بعضی از مارها به دلیل وجود اتصال سست بین دو نیمه آرواره پائینی و متحرک بودن استخوان چهارگوش، قادرند آرواره‌های خود را به مقدار زیادی از هم باز نمایند و طعمه‌های نسبتاً بزرگی را ببلعند.
 
ستون مهره خزندگان بجز در مارها و مارمولک‌های بدون دست وپا، در بقیه تفاوت‌های قابل ملاحظه ای دارند و به بخش‌های گردنی، سینه ای کمری خاجی و دمی تقسیم می‌شوند. کندیل پس سری منفردی به اولین مهره گردنی، به نام اطلس متصل می‌گردد. دومین مهره گردنی، آسه است که دارای برآمدگی جلویی به نام زائده دندانی است، که معتقدند همان جسم [[مهره اطلس]] است. مهره‌های سینه ای دارای دنده هستند که بجز در خزندگان بی دست وپا و لاکپشت‌ها در بقیه از سطح شکمی به استخوان سینه می‌رسند. بین مهره‌های سینه ای و دو مهره خاجی، مهره‌های نسبتاً قابل انحنای کمری واقع اند. تعداد مهره‌های دمی بسیار متغیر است، تمام مهره‌ها بجز مهره‌های گردنی و دمی لاکپشت‌ها، به صفحات پوستی لاک جانور جوش خورده‌اند.