تفاوت میان نسخه‌های «آیه نور»

۲۵۷ بایت حذف‌شده ،  ۱ ماه پیش
ابرابزار
(ابرابزار)
{{جعبه اطلاعات آیه|عنوان=آیه نور|شرح تصویر=|image=الله نور السموات والارض.JPG|تصویر=|اندازه تصویر=|image_size=|alt=|توضیح تصویر=تایپوگرافی از ابتدای آیه نور «الله نور السماوات و الارض»|حزب=۳۶|رکوع=|حروف مقطعه=ندارد|عدد آیه=۳۵|حرف=۲۵۱|شأن نزول=ندارد|کتابت=|کلمه=۴۸|اختلاف=|نام‌های دیگر=|سجده=|جزء=۱۸|محل نزول=|سال نزول=|نام سوره=نور|نام آیه=آیه نور|پیوند تصویر=|متن آیه=|ترجمه=|زیرنویس=|کاربری=}}
[[پرونده:Standartenbekrönung mit AyatNour.png|جایگزین=آیه نور|بندانگشتی]]
'''آیهٔ نور''' به آیهٔ ۳۵ سورهٔ [[نور (سوره)|نور]] گفته می‌شود. این آیه به زیبایی و بیان تمثیلی مشهور است. و بیش از هر آیه دیگر زمینه تفسیر عرفانی و باطنی دارد. مفسران و فلاسفه و عرفاىعرفای اسلامىاسلامی در تفسيرتفسیر این آیه و معانی نور هر كدامکدام بحثهاىبحثهای فراوانىفراوانی دارند. دربارهدربارهٔ اطلاق کلمه نور به خدا در این آیه دو رویکرد مجاز یا مانند نمایی و حقیقت نمایی وجود دارد. کسانی که مراد از نور را همین نور حسی میدانندمی‌دانند و کاربرد آن برای خدا را از باب مجاز و تشبیه و مانندنمایی تفسیر کرده اندکرده‌اند. دوم دیدگاه فیلسوفان و عارفانی که مراد از نور را نور حقیقی و بسیطی می دانندمی‌دانند که به خودی خود روشن و روشنایی بخش است.
 
[[جارالله زمخشری|زمخشری]] متکلم معتزلی و نگارنده يکییکی از مشهورترينمشهورترین تفاسيرتفاسیر ''قرآن'', بيانبیان می‌کند که خداوند همانند نور است [نه آنکه خود نور است] اما [[ملاصدرا]] فیلسوف ایرانی همچون [[غزالی]]، فقیه و متکلم سنی [[سهروردی|سهروردی ،]]<nowiki/>فیلسوف ایرانی، [[ابن عربی]] فیلسوف و عارف عرب؛ و [[فلسفه اشراق|اشراقيوناشراقیون]] متأخر، معتقدند نور حقيقیحقیقی همانا خداست و همة کاربردهای ديگردیگر ايناین لفظ، يکسره،یکسره، استعاری و مجازی است و بر معنای حقيقیحقیقی حمل نمی‌شود.
 
== محتوا و ساختار آیه ==
 
| ترجمه = قریشی در ترجمه این آیه می‌نویسد:خدا آفریننده و پدیدآورندهٔ آسمان‌ها و زمین است، حکایت نور هدایتی که از جانب او است مانند محفظه یا قندیلی است که درآن چراغ و شعله ای قرار گرفته، شعله در میان شیشه ای است که مانند ستارهٔ درخشان می‌درخشد، آن چراغ افروخته از عصارهٔ زیتونی کاملاً رسیده‌است، که گویی روغن آن پیش از رسیدن آتش روشن می‌شود، نورشیشه نور مضاعفی است. خدا آن کس را که بخواهد به نور خویش هدایت می‌کند و به مردم مثلها می‌زند و خدا بر هر چیز تواناست
(قریشی، سید اکبر، قاموس قرآن ،قرآن، ذیل نور)
 
مکارم شیرازی مفسر معاصر شیعه آیه را اینگونه ترجمه می‌کند: خداوند نور آسمانها و زمین است؛ مثل نور خداوند همانند چراغدانی است که در آن چراغی (پر فروغ) باشد، آن چراغ در حبابی قرار گیرد، حبابی شفاف و درخشنده همچون یک ستاره فروزان، این چراغ با روغنی افروخته می‌شود که از درخت پربرکت زیتونی گرفته شده که نه شرقی است و نه غربی؛ (روغنش آنچنان صاف و خالص است که) نزدیک است بدون تماس با آتش شعله‌ور شود؛ نوری است بر فراز نوری؛ و خدا هر کس را بخواهد به نور خود هدایت می‌کند، و خداوند به هر چیزی داناست.
(مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج 14۱۴ تفسیر سوره نور)
| سوره = [http://www.parsquran.com/data/show.php?sura=24&ayat=35&user=far&lang=far&tran=1 ۲۴ | آیه = ۳۵]
}}
* '''مشکاه''': از ظواهر کلمات مفسران شیعه و سنی این است که «مِشْکَاةٍ» به معنای چراغدانی است که نور چراغ را از خاموش شدن توسط باد مصون می‌دارد؛ [[شیخ طبرسی]] از علمای شیعه در [[تفسیر مجمع‌البیان|مَجْمَعُ الْبَیان]] و [[فخر رازی]]، مفسر [[سنی]] [[اشاعره|اشعری]]، در [[جامع العلوم]] بیان داشته‌اند که ''مشکاه'' جایگاه مخصوص چراغ است که در دیوار ایجاد می‌کنند.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=مجمع البیان، طبرسی 1425: 7/ 250؛ جامع العلوم، فخر رازی 1420: 23/ 389}}</ref>
* '''زجاجة''': [[راغب اصفهانی]]، [[لغت‌شناسی|لغت‌شناس]] و مفسر اهل سنت، در [[مفردات راغب|مُفْرَدات]] دربارهٔ معنی واژه زجاجه بیان کرده که حباب شفافی است که روی چراغ می‌گذارند یا شیشه‌ای است که جلوی همان چراغ قرار می‌دهند. معمولاً بالای حباب روزنه‌ای متناسب وجود دارد تا موجب تنظیم هوای داخل خود و تمرکز و فزونی نور گردد<ref name=":1">{{یادکرد کتاب|عنوان=راغب اصفهانی، مفردات 1412: 151}}</ref>
* '''مصباح''': راغب همچنین دربارهٔ معنای مصباح آن را چراغ یا خود نوری می‌گوید که از طریق فتیله، روغن را به خود جذب کرده‌است.<ref name=":1" />
* '''کوکب دُرّی''': [[سید محمدحسین طباطبایی]]، در [[تفسیر المیزان|''المیزان'']] آن را ستارگان بزرگ دارای نور فراوان که در آسمان معدود است معنا می‌کند<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=المیزان؛ طباطبایی، 122/15:1422}}</ref>
* '''زَیت''': [[سید علی اکبر قریشی]] مفسر شیعه در کتاب احسن الحدیث این واژه را روغن زیتون معنا کرده‌است. چنان‌که به درخت و میوه آن زیتون گویند واحد آن زیتونه است<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تفسیر احسن الحدیث، سید علی اکبر قرشی، ج‏7، ص220}}</ref>
 
=== مراد از «من یشاء» در «یهدی الله لنوره من یشاء» ===
1۱)کسی که قلب خود را برای نور خدا باز کرده استکرده‌است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=جلال الدین ،الدین، سیوطی، تفسیرالدرالمنثورص 106}}</ref>
 
2۲)دل هاىدل‌های آماده و مستعد، به این نور الهىالهی هدایت مى شوندمی‌شوند<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تفسیر نمونه ، نمونه، مکارم شیرازی، ج 14 ذیل آیه نور}}</ref>
 
=== مراد از «الناس» در «یضرب الله الأمثال للناس» ===
[[تفسیر قمی]] بر طبق مهم‌ترین کتاب‌های حدیثی شیعه [[بحارالانوار]] تألیف [[علامه مجلسی|محمدباقر مجلسی]] بیان داشته‌است که این آیه تمثیلی است برای این موضوع که پیامبر اسلام و اهل بیت او به واسطه نزدیکی به ذات احدیت، خود به مرحله درخشانی رسیده‌اند و ایجاد آسمانها و زمین به واسطه آنها متحقق می‌گردد؛ و مرتبه نورانی حقیقت محمّدیه و علویه جلوه کامل نور ذات خدا می‌باشند.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تفسیر القمی، ج 2، ص 105-103}}</ref>
 
[[علی بن موسی|رضا]]، امام هشتم [[شیعه|شیعیان]] دوازده‌امامی، در تفسیر این آیه می‌گوید:<ref>تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۰، ص۲۵۰، نورالثقلین ،نورالثقلین، البرهان</ref>
{{نقل قول|او هدایت کننده اهل آسمان و هدایت کننده اهل زمین است.}}
[[ملا فتح‌الله کاشانی]] مفسر شیعه در [[تفسیر منهج‌الصادقین|منهج]] از [[علی بن ابی‌طالب|علی بن ابی طالب]] روایت نموده در معنی آیه:<blockquote>حق تعالی نشر حق فرمود در آسمانها و زمین تا آنکه همه آسمان و زمین و آنچه ما بین آنهاست به نور حق منور گشت، یا آنکه همه اهل آسمانها و زمین را به نور حق منور ساخت تا همه به حق آشنا گردیدند.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تفسیر منهج الصادقین، ملا فتح‌الله کاشانی، ج 6، ص 312.}}</ref></blockquote>از [[محمد باقر|باقر]] امام پنجم شیعه دربارهٔ این آیه «اللّهُ نُورُ السَّموَاتِ وَالاْرْضِ مِثْلَ نُورِهِ کَمِشْکوة فیها مِصْباح» سؤال شد، گفت: <blockquote>نور علم در سینه پیامبر همان چراغ است. چنان‌که چراغ نور خود را به شیشه پس می‌دهد، محمّد نیز علم خود را در سینه علی که مانند زجاجه صاف و صیقلی است نهاد. پس محمّد مصباح و علی زجاجه است؛ زیرا محمّد معلّم علی بود و این نور چون نه از مکتب یهود و نه از نصرانی اخذ شده، نه شرقی و نه غربی است. نزدیک است عالم آل محمّد تکلم به علم کند قبل از آنکه از آن بپرسند. نور علی نور؛ یعنی امام مؤید به علم و حکمت پس از امام دیگر تا قیامت خواهد بود که اوصیاء و خلفای خدایند و نباید زمین در هیچ عصر از وجودشان خالی باشد<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=شرح توحید الصدوق، شرح و تعلیق نجفقلی حبیبی، تهران، وزارت ارشاد اسلامی، ج 2، ص 626}}</ref></blockquote>[[علی بن ابراهیم قمی]] مفسر و از مشایخ [[شیعه]] [[مردم ایرانی|ایرانی]] در تفسیر خویش ذیل آیه نور به نقل از امام ششم شیعه [[جعفر صادق|جعفر]]<nowiki/>صادق آورده‌است که او از پدرش باقر نقل کرده‌است:<blockquote>«اللّهُ نُورُ السَّموَاتِ وَالاْرْضِ». خداوند ابتدا از نور خودش گفته‌است.
«یهدی اللّه لنوره من یشاء»: خداوند هر کس را بخواهد به فرایض و سنن خویش هدایت می‌کند.
 
«و یضرب اللّه الأمثال للناس»: این مثلی است که خداوند برای مؤمن زده‌است.</blockquote>سپس افزود: <blockquote>بنابراین مؤمن در پنج نور در حرکت است: محل ورود او نور است. محل خروج او نور است. عمل او نور است. سخن او نور است. حرکت او در روز قیامت به سوی بهشت نور است<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تفسیر القمی، ج 2، ص 103؛ نور الثقلین، ج 3، ص 606-605}}</ref></blockquote>در تفسیر المیزان به نقل از کتاب التوحید، [[شیخ صدوق]] روایتی از امام ششم شیعه جعفر صادق نقل شده‌است:<blockquote>خداوند آیه نور را مثالی برای اشاره به اهل بیت قرار داده‌است. آیاتی که مردم به وسیله آنها به سوی توحید و مصالح دین و شرایع اسلام و سنن و فرائض خدا هدایت می‌شوند.</blockquote>علامه طباطبائی این روایت را از قبیل اشاره به افضل مصادیقش که رسول خدا و اهل بیت اویند، دانسته است؛دانسته‌است؛ ولی از نظر او آیه شامل غیر اهل بیت مانند انبیاء، اوصیاء و اولیاء نیز می‌شود.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۱۵، ص۱۴۱.}}</ref>
 
صالح بن سهل از اهل شهر همدان گفت، امام ششم شیعیان در پیرامون آیه نور گفت:
 
== کتابهایی با موضوع آیه نور ==
[[غزالی|محمد غزالی]] کتابی به نام مشکاةالانوار در تفسیر آیه نور نوشته‌است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=https://lib1.ut.ac.ir:8443/site/catalogue/863942|عنوان=مشکاةالانوار}}</ref> [[ملاصدرا]] نیز تفسیری بر آیه نور نگاشته که در آن نکات فلسفی و عرفانی را گنجانده‌است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://www.mullasadra.org/new_site/persian/Paper%20Bank/Mozoat%20Ghorani/M.saleh.htm|عنوان=هستی مطلق يایا نورالانوارتحليلینورالانوارتحلیلی بر تفسيرتفسیر ملاصدرا بر آيةآیة نور}}</ref> از دیگر تفاسیر در مورد آیه نور، رسالةالانوار فی تفسیر آیةالنور از شرف الدین محمد نیمدهینیمدهی،<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://www.lib.ir/book/53774850/%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87رساله-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1الانوار-%D9%81%DB%8Cفی-%D9%85%D8%B9%D8%AF%D9%86معدن-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%B1الاسرار-%DB%8C%D8%A7یا-%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1تفسیر-%D8%A2%DB%8C%D9%87آیه-%D9%86%D9%88%D8%B1نور/|عنوان=رساله الانوار فی معدن الاسرار یا تفسیر آیه نور}}</ref>، کتاب آیه نور: شرحی عرفانی بر آیه ۳۵ سوره نور نوشته سید علی نجفی یزدییزدی،<ref>{{یادکرد وب|نشانی=https://www.adinehbook.com/gp/product/6009445183|عنوان=آیه نور: شرحی عرفانی بر ایهآیه 35 سوره نور}}</ref>، تفسیر کلامی - عرفانی آیه نور از مهدی علیزاده است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=https://www.adinehbook.com/gp/product/9645484192|عنوان=تفسیر کلامی - عرفانی آیه نور}}</ref> تفسیر آیه نور (الله نور السماوات و الارض) از سید محمد حسین حسینی تهرانی است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=https://maktabevahy.org/Document/Book/Details/40/%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1تفسیر-%D8%A2%DB%8C%D9%87آیه-%D9%86%D9%88%D8%B1نور-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87الله-%D9%86%D9%88%D8%B1نور-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%85%D9%88%D8%AAالسموت-%D9%88و-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B1%D8%B6الارض|عنوان=تفسیر آیه نور (اللَه نور السموت و الارض)}}</ref>
 
== منابع ==