تفاوت میان نسخه‌های «ولایت هرات»

جز
۴ ویرایش از 83.122.83.3 (بحث) به آخرین نسخه توسط Mohammad Mir shahnoory برگردانی شد (توینکل)
برچسب‌ها: ویرایش با تلفن همراه ویرایش با مرورگر تلفن همراه برگردانده‌شده
جز (۴ ویرایش از 83.122.83.3 (بحث) به آخرین نسخه توسط Mohammad Mir shahnoory برگردانی شد (توینکل))
برچسب: خنثی‌سازی
}}
 
'''ولایت هِرات''' به مرکزیت شهر [[هرات]]، پس از [[ولایت هلمند]] بزرگ‌ترین ولایت از [[ولایت‌های افغانستان]] است. ولایت هرات همراه با [[ولایت فراه|فراه]] و [[ولایت نیمروز|نیمروز]] روی هم رفتهجمعاً ولایات غربی افغانستان را برمیسازندتشکیل می‌دهند و با کشور [[ایران]] هم‌مرز هستند.
 
مردم این ولایت بیشترشاناکثریت [[تاجیک]]ها و اقلیت‌های از [[زبان ازبکی|ازبک]]، [[پشتون]]، [[ایماق]]، [[بلوچ‌]] و [[ترکمن‌]] تشکیل می‌دهند. <ref name="nps" /><ref>http://www.nps.edu/Programs/CCS/Docs/PDF%20Maps/NewTribal/Herat.pdf</ref>
 
== نام‌های تاریخی ==
هرات یکی از دیرینه ترینقدیمی‌ترین ولایات افغانستان است که ریشه‌های آن به [[آریانا|آریانای باستان]] می‌رسد. برخی منابع غربی هرات باستان را بنام «آریا» یاد نموده‌اند که همان گونهٔ [[زبان یونانی|یونانی]] شدهٔ هریوا است. چنانچه در نتیجه پژوهشتحقیق آکادمیسین داکتر عبدالاحمد جاوید، هرات باستان بگونه‌های ذیل آمده‌است:
 
به [[اوستایی]]: ''هَرویوَه'' (Harōiva)، در یشت ۱۰٫۱۴ (یشت چهاردهم [[مهریشت|مِهریَشت]]) و وندیداد ۱٫۹ ([[فرگرد یکم وندیداد]]) از [[اوستا]]
== تاریخچه ==
[[پرونده:Cheheltan-chisht.-4.jpg|چپ|بندانگشتی|350 px| چهل‌تنان [[ولسوالی چشت شریف|چشت]] هرات]]
هرات پیشقبل از کشف [[اقیانوس هند]] در گذرگاه [[جاده ابریشم]] جایقرار داشت و کارکردنقش بزرگ را در تجارت و بازرگانی میان [[شبه قاره هند]]، [[خاور میانه|شرق میانه]]، [[آسیای مرکزی]] و [[اروپا]] بازی می‌کرد. هرات از لحاظ جایگاهموقعیت جغرافیایی در درازایطول تاریخ بستر درخوری برایمناسب تلاقی مدنیت‌های شرق و غرب نیز به‌شمار می‌رفت. از اینرو هرات یکی از گهواره‌های تمدنی تاریخ پربار [[خراسان]] شناخته می‌شود. تاریخ سیاسی هرات پر از فراز و نشیب است. چنانچه هرات همواره میدان لشکر کشی‌ها جنگهای اشغالگرانه، ویرانگرانه و گذرگاه جهان‌گشایان نیز بوده‌است. از روی بخت و تصادفی نیست که تاریخ هرات لبریزمشحون از مبارزات آزادی خواهانه و استعمار شکن بوده‌است.
 
در دوره‌های [[ماد]] و [[هخامنشیان]]، [[هریوا]] سرزمینی در پیراموناطراف رودخانهٔ [[هریرود]] بوده و یکی از [[ساتراپی]]‌های هخامنشیان بشمار می‌رفت. در [[سنگ‌نبشته بیستون]] [[داریوش بزرگ]]، هَریوا (Haraiva) در فهرست ساتراپی‌های هخامنشیان آمده‌است.
 
به گفتهقول مورخ یونانی [[هرودت]]، [[اسکندر مقدونی]] در ۳۳۰ پیشقبل از میلاد، [[آرتاکوانا]]، مرکز ساتراپی هریوه را گشود. سپاهیان اسکندر شهر را ویران و باشندگان آن را کشتاربه کردند،قتل رسانیدند. اسکندر سپس شهری به نام «اسکندریه آره‌ایا» (Alexandria Areia) در کنار [[هریرود]] بنا کرد و جمعیت و آبادی آرتاکوآنا را بدین شهر که شاید [[هرات]] امروزین باشد ترابردتحویل کرد.
 
هرات در زمان [[ساسانیان]] در سنگ‌نبشته‌ای در [[کعبه زردشت]] واقع در [[نقش رستم]] بنام [[هریو]] یاد شده‌است. در روزگاردورهٔ ساسانی از مراکز مهم ارتشینظامی و منطقه مرزی در رویاروییمقابله با [[هیاطله]] بوده‌است. پیش از آمدن اسلام به [[ایران]] دارای اقلیت [[مسیحی]] [[نستوری]] بود. در سال ۳۱ ه‍.ق (حدود ۶۵۰ م) یا کمی پس از آن به دست مسلمانان گشودهفتح شد.
 
در روزگاردورهٔ خلافت اسلامی، یعنی در [[قرون وسطی]]، هرات همراه با [[نیشابور]]، [[مرو]] و [[بلخ]] یکی از چهار بخشقسمت (چهار ربع) خراسان بزرگ بود.
 
هرات نیزمثل ماننداکثریت بیشتر جاهایمناطق دیگر افغانستان با [[ایلخانان مغول|هجوم مغول]] در ۱۲۲۲ م. از بنیاد ویران شد و بیش از نیمی از باشندگاناهالی بومی آن کشتهقتل‌عام یا آواره شدند.
 
هرات میانبین سالهای ۶۴۳ تا ۷۸۴ ه‍.ق پایتخت پادشاهیسلسلهٔ [[آل کرت]] بود. [[تیمور لنگ]] در سال ۷۸۴ هرات را گشود و آل کرت را نابود ساخت. در هنگامجریان این تازشحمله هرات بار دیگر ویران و هزاران تننفر کشته شدند. شاهرخ فرزند تیمور و همسرش [[گوهرشاد]] پایتخت تیموریان را در سال ۱۴۰۱ م از [[سمرقند]] به هرات ترابردمنتقل کردند.
 
در ۱۵۰۶ [[شیبانیان]] [[آسیای مرکزی]] بر شمال افغانستان و هرات چیرهمسلط شدند. اندکی سپس تربعد هرات در زیرتحت کنترل و فرمان [[صفویان]] ایران جایقرار گرفت. در روزگاردوران صفوی هرات مهم‌ترین شهر و مرکز خراسان شمردهمحسوب می‌شد و همواره مورد طمع [[محمد شیبانی|ازبکان]] بود حتاحتی چندبار این شهر به دست ازبکان افتاد. ولیاما چیرگیسلطه ازبکان بر این شهر به گونهصورت گذراکوتاه و کوتاهمدت بود و آن‌ها از دوره‌های فترت و سستی در آغازاوایل پادشاهیسلطنت [[شاه طهماسب یکماول]] و آغازاوایل پادشاهیسلطنت [[سلطان محمد خدابنده]] و [[شاه عباس اول]] استفاده کردند و هر بار برای چندیمدت کمی این شهر را در دستاشغال داشتند.
 
پس از فروپاشیسقوط صفویان هرات به دست [[نادر شاه افشار]] افتاد و پس از مرگ نادر هرات به دستتصرف احمد خان درانی گشوده شددرآمد. در دوران معروف به [[بازی بزرگ]] مأموران بریتانیایی در هرات فعال و پرکار بودند و از پیوستن هرات به حکومت افغانستان پشتیبانی می‌کردند. در ۱۲۴۹ ه‍.ق [[عباس میرزا]] از سوی [[فتح‌علی شاه قاجار]] فرمانبردارمأمور پس گرفتن هرات از افغان‌ها شد {{مدرک}}. مرگ عباس میرزا در راه [[مشهد]] این کار را نافرجامناتمام گذاشت. [[محمد شاه قاجار]] نیز کوششی برای گرفتنفتح هرات کرد که ناکام ماند. در زمان [[ناصرالدین شاه قاجار]]، [[دوست محمدخان]]، حاکم [[کابل]] و [[قندهار]] هرات را گرفت. نیروهای ناصرالدین شاه زیرتحت فرمان [[حسام‌السلطنه]] هرات را محاصره کردند و در سال ۱۲۷۳ این شهر را گرفتند.
معاهده پاریس در مارس ۱۸۵۷ میلادی پس از دومین نبرد انگلیس با ایران برسر مسئله هرات ازبرایجهت آشتیصلح میانبین دو کشور در پاریس بستهمنعقد شدگردید.
 
انگلیس با گرفتنتصرف بخش‌هایی از جنوب ایران (بنادر خرمشهر و بوشهر و جزایر جنوب در خلیج فارس) ناصرالدین شاه قاجار را وادارمجبور به پذیرشقبول پیمان نامهقرارداد پاریس (۱۸۵۶) کرد. بر پایهطبق این پیمان،ایران از ادعا و سودایادعای خود بر هرات چشم پوشی کرد و هرات در ۱۸۶۳ به افغانستان پیوستملحق گردیدگشت و ایران باشندگی و موجودیت کشوری به نام افغانستان را به رسمیت شناخت
 
== تقسیمات ==
در تقسیمات و بخش بندیهای کشوری گذشته همواره تا پیشقبل از روزگاردوره ظاهرشاه، ولایت هرات بسیار بزرگتر از روزگاردوره کنونیفعلی بود و ولایت های باختریغربی مانندیعنی بادغیس و غور و فراه و نیمروز را نیز دربرشامل میگرفتمی شد، اما محمد ظاهرشاه به تدریج تا سال ۱۳۴۶ (۱۹۴۷ میلادی) این سرزمینهامناطق را از ولایت هرات جدا ساخت. همچنین در روزگاردوره حاکمیت اسماعیل خان بر باخترغرب کشور که هرات به گونهنوعی ای خودگردانیخودمختاری داشت، ولایت هرات بر مناطق بادغیس و فراه و غور هم گسترشتوسعه داشت و همهمجموع این مناطق از مرکزیت هرات اداره و گردانده می شد.
هم اکنون میانبین مردمان این ولایت ها پیوندارتباط بسیار نزدیک برجایبرقرار میباشد و تا هنوز هم برای بسیاری از این مردم، هِرات باستان به عنوان شهر مرکزی شناخته میشود.
 
===تقسیمات کنونی===