تفاوت میان نسخه‌های «تصنیف»

هیچ تغییری در اندازه به وجود نیامده‌ است. ،  ۱ ماه پیش
ابهام‌زدایی
(برای منطقی‌تر است چون دیگر دو موضوع، همان نیستند)
(ابهام‌زدایی)
 
=== ارتباط با ترانه، سرود، و تصنیف در ادبیات ===
در ادبیات از لفظ [[تصنیف (ادبیات)|تصنیف]] (یا بالاد) برای توصیف نوعی از شعرهای تغزلی استفاده می‌شود که به منظور خواندن به صورت [[آواز]] سروده می‌شوند. از همین‌رو، می‌توان گفت که تصنیف بیشتر از آنکه به ادبیات تعلق داشته باشد به موسیقی تعلق دارد.<ref>{{پک|طبیب‌زاده|۱۳۳۶|ک=اشعار عامیانه در عصر قاجار|ص={{چر}}۱۳۱–۱۳۲}}</ref> با این حال، محمدتقی بهار که بنیانگذار سبک‌شناسی در ادبیات فارسی و خود تصنیف‌ساز بود، معتقد است که از لحاظ ادبی مرز بین شعر، ترانه و تصنیف مبهم است و هر شعری (به خصوص اشعاری که در [[بحر]] هزج و رجز هستند) به جای تصنیف به کار برده می‌شود.<ref>{{پک|مهاجری‌زاده|۱۳۸۹|ک=ویژگی‌های سبکی تصنیف|ص=۵۵}}</ref> [[اسماعیل نواب صفا]]، نیز مرز بین سرود، ترانه و تصنیف را مبهم می‌داند و مفهوم عام تصنیف و ترانه را دارای پیشینهٔ تاریخی طولانی می‌داند چنان‌که از دید او [[فهلویات]] و [[خسروانیات]] سروده شده در دورهٔ پیش از ورود اسلام به ایران نیز مصداقی از این فرم‌های ادبی هستند. او با استناد به منابعی گزارش می‌کند که شعر فهلویات بیشتر در بحر هزج بوده‌است و فرم رایج آن‌ها نیز [[دوبیتی]] بوده‌است، در حالی که خسروانی‌ها بیشتر در اوزان هجایی (در مقابل اوزان [[اوزان عروضی]]) سروده می‌شدند و خسروانی‌های منسوب به [[باربد]] (موسیقی‌دان دورهٔ ساسانی که اختراع خسروانی‌ها به او منتسب است) سه مصراعی بودند.<ref>{{پک|نواب صفا|۱۳۸۱|ک=تصنیف، ترانه و سرود|ص={{چر}}۲۳–۲۴}}</ref> مانند مفهوم امروزی تصنیف، خسروانی‌ها نیز همراه با موسیقی اجرا می‌شدند.<ref>{{پک|نواب صفا|۱۳۸۱|ک=تصنیف، ترانه و سرود|ص=۲۵}}</ref> یک نشانهٔ دیگر از ابهام مرز بین تصنیف و سرود آن است که برخی قطعات که اصالتاً به عنوان تصنیف ساخته شده‌اند امروزه به عنوان سرود شناخته و به کار گرفته می‌شوند. نمونه‌ای از این دست، تصنیف [[ای ایران]] (ساختهٔ [[روح‌الله خالقی]] با شعری از [[حسین گل‌گلاب]]) است که امروزه توسط بسیاری از ایرانیان به مثابه یک [[سرود ملی]] خوانده می‌شود.<ref>{{پک|طبیب‌زاده|میرطلایی|۱۳۹۴|ک=ویژگی‌های وزنی|ص=۶۱}}</ref>
 
امید طبیب‌زاده لفظ «ترانه» را مترادف با شعرِ تصنیف (یا کلام تصنیف) و تصنیف را حاصل‌جمع این ترانه با موسیقی همراهش می‌داند.<ref>{{پک|طبیب‌زاده|میرطلایی|۱۳۹۴|ک=ویژگی‌های وزنی|ص=۵۵}}</ref> وی همچنین لفظ «تصنیف‌ساز» را مختصِ کسی در نظر می‌گیرد که هم شعر و هم آهنگ یک تصنیف را همزمان و در تناسب با هم می‌سازد، و برای کسی که برای آهنگ از پیش ساخته شده شعر می‌سراید لفظ «ترانه‌سرا» را مناسب می‌داند.<ref>{{پک|طبیب‌زاده|میرطلایی|۱۳۹۴|ک=ویژگی‌های وزنی|ص=۶۴}}</ref>