تفاوت میان نسخه‌های «پیش‌درآمد»

هیچ تغییری در اندازه به وجود نیامده‌ است. ،  ۱ ماه پیش
ابهام‌زدایی
(نجات ۰ منبع و علامت‌زدن ۱ به‌عنوان مرده.) #IABot (v2.0.8)
(ابهام‌زدایی)
 
 
== ساختار ==
[[ضرب‌آهنگ|ضرب]] پیش‌درآمد معمولاً آهسته است، اگرچه برخی از پیش‌درآمدهای [[علی‌اکبر شهنازی]] و [[رکن‌الدین مختاری]] ضرب‌آهنگ تندتری نسبت به دیگر پیش‌درآمدها دارند.<ref>{{پک|لطفی|۱۳۸۸|ک=مجموعه مقالات موسیقی|ص=۱۳۹}}</ref> پیش‌درآمد در ضرب‌های گوناگون ساخته می‌شود؛ ضرب‌های ساده شامل دو ضربی، چهار ضربی، سه ضربی، و ضرب‌های ترکیبی شامل دو ضربی، سه ضربی و حتی ترکیبی از ضرب‌های ساده و ترکیبی که در میان آن ضرب‌های غیرمتقارن لَنگ، خودنمایی می‌کند. هر پیش‌درآمد دور ریتمیکی دارد که به آن پایه می‌گویند و پایه، همان ادوار ریتمیک است که [[صفی‌الدین ارموی]] و [[عبدالقادر مراغه‌ای]] به آن اشاره کرده‌اند.<ref>{{پک|لطفی|۱۳۸۸|ک=مجموعه مقالات موسیقی|ص=۱۴۱}}</ref> به گفتهٔ [[هومان اسعدی]]، ضرب‌آهنگ‌های رایج در پیش‌درآمد عبارتند از [[شش و هشت|شش‌هشت]] آهسته ({{music|time|6|8}})، یا شش‌چهار ({{music|time|6|4}}).<ref>{{پک|اسعدی|۱۳۸۵|ک=دائرةالمعارف بزرگ اسلامی|ص=۱۴۲}}</ref> اما فرهاد فخرالدینی وزن‌های {{music|time|2|4}} و {{music|time|3|4}} را هم رایج می‌داند و وزن {{music|time|2|4}} را دارای بیشترین عمومیت می‌نامد.<ref>{{پک|فخرالدینی|۱۳۹۴|ک=فرم و آفرینش|ص=۳۷}}</ref> به گفتهٔ [[فرامرز پایور]]، اولین بار رکن‌الدین مختاری (که خود پیشینهٔ آشنایی با [[موسیقی نظامی]] داشت) بود که وزن دو ضربی ({{music|time|2|4}}) را با ساختن پیش‌درآمدی در دستگاه [[چهارگاه]] معمول و متداول کرد.<ref>{{پک|صفوت|کارن|۱۳۹۱|ک=موسیقی ملی ایران|ص=۱۸۱–۱۸۲}}</ref> از آنجا که این ضرب‌آهنگ نشاط‌آور بود و [[تندا|تند]] بودن آن باعث نمایان شدن قدرت و تکنیک نوازنده نیز می‌شد، اجرای پیش‌درآمدهایی از این دست معمول شد.<ref>{{پک|اسعدی|۱۳۸۵|ک=دائرةالمعارف بزرگ اسلامی|ص={{چر}}۱۴۲–۱۴۳}}</ref> اما چه در این شکل تازه و چه در شکل پیشین، پیش‌درآمد اگرچه [[متر (موسیقی)|وزن ثابت]] دارد ولی برخلاف سایر بخش‌های موزون موسیقی ردیفی، از وزن‌های [[وزن‌های عروضی]] پیروزی نمی‌کند.<ref>{{پک|اسعدی|۱۳۸۵|ک=دائرةالمعارف بزرگ اسلامی|ص=۱۴۳}}</ref> از سوی دیگر، برخی از پیش‌درآمدهای درویش‌خان و رکن‌الدین خان به دلیل ضرب‌آهنگ پیچیده و غیر متقارنی که دارند مورد ستایش قرار گرفته‌اند و اجرای آن‌ها برای نوازندگان تازه‌کار دشوار توصیف شده‌است.<ref>{{پک|لطفی|۱۳۷۳|ک=اوضاع کنونی موسیقی ایران|ص=۷۵}}</ref>
 
خالقی ساختار پیش‌درآمد را (با یک ضرب‌آهنگ پایه که شش‌ضربی است) به این شکل توضیح داده‌است: شروع با یک قطعهٔ پایه که یک [[میزان (موسیقی)|میزان]] (شش ضرب) است، و تقلید آن توسط تنبک در میزان بعدی، سپس اجرای یک [[ملودی]] که چهار میزان است، بعد اجرای جواب این ملودی با نت‌های بمتر و پرورش آن با تغییرات مختصر و رفتن به گوشه‌های دیگر ولی با ملودی مشابه.<ref>{{پک|خالقی|۱۳۷۸|ک=گوشه‌هایی از تاریخچه نغمه‌پردازی در موسیقی ایران|ص={{چر}}۱۰۱–۱۰۲}}</ref> رفتن به گوشه‌های اصلی، خروج به موقع و درهم آمیختن ریتم از مهم‌ترین مشخصات پیش‌درآمد است. [[پرده‌گردانی]] به گوشه‌های مهم ردیف، نکته‌ای بسیار مهم در پیش‌درآمد است. این پرده‌گردانی بایستی با ظرافت انجام شود تا با منطق پرده‌گردانی ردیف در تضاد نباشد و نیز گوش شنونده را آزار ندهد.<ref>{{پک|لطفی|۱۳۸۸|ک=مجموعه مقالات موسیقی|ص=۱۴۱}}</ref> همچنین، اگرچه پیش‌درآمد معمولاً در ابتدای اجرای یک دستگاه یا آواز اجرا می‌شود اما این یک ضرورت نیست و می‌توان پیش‌درآمدهایی ساخت که پیش از گوشه‌ای به جز درآمد دستگاه یا آواز قرار بگیرند (مثلاً پیش از مخالف [[سه‌گاه]] یا پیش از گوشهٔ [[دلکش (گوشه موسیقی)|دلکش]] دستگاه [[ماهور (دستگاه موسیقی)|ماهور]]).<ref>{{پک|لطفی|۱۳۷۳|ک=اوضاع کنونی موسیقی ایران|ص=۷۵}}</ref>