تفاوت میان نسخه‌های «دموکراسی»

۳۵ بایت اضافه‌شده ،  ۱ ماه پیش
جز
بدون خلاصه ویرایش
برچسب‌ها: ویرایش با تلفن همراه ویرایش با مرورگر تلفن همراه ویرایش‌گر دیداری ویرایش پیشرفته تلفن همراه
جز
{{تغییرمسیر|مردم‌سالاری}}
{{شیوه‌های حکومت}}
[[پرونده:2019 Democracy index.svg|thumb|300px|[[شاخص دموکراسی-دیکتاتوری]]]]'''دموکراسی''' یا '''مردم‌سالاری'''<ref>{{یادکرد-فرهنگستان|واژهٔ مصوب= مردم‌سالاری|حوزه= علوم سیاسی| واژهٔ غیرفارسی با حروف فارسی = دمُکراسی| واژهٔ غیرفارسی با حروف زبان اصلی = démocratie |زبان واژهٔ غیرفارسی = انگلیسی<!-- اطلاعات منبع -->|دفتر= ششم|بخش= لاتین|تاریخ بازچاپ= |سرواژه= democracy}}</ref> یا '''دموکراسی''' {{فرانسه|Démocratie}} یک روش [[حکومت|حکومتی]] است که در آن [[مردم]]، [[اقتدار]] قدرتبرای انتخاب حاکمان[[قانون]] خودو را[[قانون‌گذار]] دارند.<ref>[http://www.merriam-webster.com/dictionary/democracy democracy - Definition from the Merriam-Webster Online Dictionary<!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات -->]</ref><ref>{{یادکرد وب| نشانی = http://www.roozonline.com/persian/news/newsitem/article/2010/march/14//-1ea1cb2969.html| عنوان = مردم سالاری از اسلام قابل استخراج نیست| تاریخ بازدید = | تاریخ = ۲۳ اسفند ۱۳۸۸| ناشر = وبگاه روزآنلاین| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100322221629/http://www.roozonline.com/persian/news/newsitem/article/2010/march/14/-1ea1cb2969.html| archivedate = ۲۲ مارس ۲۰۱۰| dead-url = yes}}</ref> موضوعات اصلی دموکراسی عبارتنداز: [[آزادی اجتماع]]، [[آزادی بیان]]، [[شهروندی]]، [[رضایت حکومت‌شوندگان]]، [[حق زندگی]] و [[حقوق اقلیت‌ها]].
گونه‌های مختلف دموکراسی وجود دارد و [[جامعه بین‌المللی|جامعه بین‌الملل]] نیز شاهد چندگانگیدرصد دموکراسیو [[شاخص مردم‌سالاری]] است. میان انواع گوناگون دموکراسی موجود، تفاوت‌های بنیادین وجوددارد. بعضی از آن‌ها نمایندگی و قدرت بیشتری در اختیار شهروندان می‌گذارند. در هر صورت اگر در یک دموکراسی، قانون‌گذاری دقیق برای جلوگیری از تقسیم نامتعادل قدرت [[جامعه‌شناسی سیاسی|جامعه‌ سیاسی]] (برای مثال تفکیک قوا) صورت نگیرد، یک شاخه نظام حاکم ممکن است بتواند قدرت و امکانات زیادی را در اختیار گرفته و به آن نظام دموکراتیک لطمه بزند.
از «[[حکومت عدد]]» به عنوان خاصیت اصلی و متمایزکننده دموکراسی نام می‌برند. در صورت نبود حاکمیت مسئولیت‌پذیر، ممکن است که حقوق اقلیت‌های جامعه مورد سوء استفاده قرار گیرد (که در آن صورت به آن [[استبداد اکثریت]] می‌گویند)
از اصلی‌ترین روندهای موجود در دموکراسی‌های ممتاز می‌توان به وجود '''رقابت‌های انتخاباتی عادلانه''' اشاره کرد. علاوه بر این، '''[[آزادی بیان]]'''، '''آزادی اندیشه سیاسی''' و '''[[مطبوعات]] آزاد''' از دیگر ارکان اساسی دموکراسی هستند که به مردم اجازه می‌دهند تا با آگاهی و اطلاعات بر حسب علاقه شخصی خود رأی بدهند.
[[پرونده:Cleisthenes.jpg|پیوند=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cleisthenes.jpg|بندانگشتی|280x280پیکسل|[[کلئیستنس]]، پدر [[دموکراسی آتنی]]]]
 
== ریشه‌شناسی ==
دموکراسی مانند بسیاری از اصطلاحات اصلی علم سیاست، (از جمله خود «سیاست») در اصل واژه‌ای است [[زبان یونانی|یونانی]] که از دو واژه کوتاه‌تر «دموس» و «کراتوس» تشکیل شده‌است. هر دو اصطلاح چند معنی دارند:
* «دموس» می‌تواند هم به معنای کلیه شهروندانی باشد که در پولیس یا دولت-شهر زندگی می‌کنند و هم به معنای «اراذل و اوباش» یا «توده عوام» یا «قشرهای فرودست» بکار رود.<ref name="ReferenceA">«دموکراسی» - اثر آنتونی آربلاستر- ترجمه حسن مرتضوی- نشر آشیان - چاپ دوم ۱۳۸۵- ص ۲۹</ref>
* «کراتوس» می‌تواند هم به معنای «قدرت» و هم به معنای «قانون» باشد که این دو معنای یکسانی ندارند. زیرا می‌توان گروه‌ها یا افرادی را به تصور درآورد که بی‌آنکه به صورت رسمی و مشهود حکومت کنند، دارای قدرت باشند. به این ترتیب، ممکن است در یک دموکراسی صوری که به نظر می‌رسد مردم یا نمایندگان مردم حکومت می‌کنند، توزیع قدرت واقعی کاملاً غیردموکراتیک باشد. یا برعکس، در یک نظام سیاسی که در آن سلطنت یا اشراف به صورت فرمایشی حکومت می‌کنند، شاید این واقعیت آشکار نباشد که قدرت واقعی در دستان مردم است.<ref name="ReferenceA"/>