بحران آب در ایران: تفاوت میان نسخه‌ها

ابرابزار
بدون خلاصۀ ویرایش
(ابرابزار)
برچسب: برگردانده‌شده
[[پرونده:Urmia lake drought.gif|353x353px|بندانگشتی|تصاویر ماهواره‌ای از سال 1984۱۹۸۴ تا 2014۲۰۱۴ که نشان دهنده کاهش سطح آب [[دریاچه ارومیه]] است ([[:en:File:Urmia_lake_drought.webm|فیلم]])]]
'''بحران آب در ایران''' به مشکلات ناشی از [[کمبود آب]] در [[ایران]] اشاره دارد. کمبود آب می‌تواند نتیجه دو مکانیسم متفاوت باشد: [[کمبود آب فیزیکی]] (مطلق) و [[کم آبیکم‌آبی اقتصادی|کمبود آب اقتصادی]]. منظور از کمبود آب فیزیکی عدم وجود منابع کافی آب طبیعی برای تأمین تقاضای یک منطقه است، و کمبود آب اقتصادی نتیجه مدیریت ضعیف [[منابع آب]] کافی موجود است. نگرانی‌های اصلی ایران در مورد بحران آب شامل: تغییرپذیری اقلیمی زیاد، توزیع نامناسب آب و اولویت‌بندی [[توسعه اقتصادی]] است.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Madani|first=Kaveh|date=2014-12-01|title=Water management in Iran: what is causing the looming crisis?|journal=Journal of Environmental Studies and Sciences|language=en|volume=4|issue=4|pages=315–328|doi=10.1007/s13412-014-0182-z|issn=2190-6491}}</ref>
 
== آب‌و‌هواآب‌وهوا ==
[[پرونده:Si-o-se Pol, Isfahan, Irán, 2016-09-19, DD 04-06 HDR.jpg|300px|بندانگشتی|چپ|نمایی در شب از [[سی‌وسه‌پل]] در بستر بی‌آبِ [[زاینده‌رود]].{{سخ}}در پی بحران کم‌آبی در ایران و با بحران کاهش ریزش برف و باران در سال‌های اخیر و تغییر و تحولاتی که در مسیر رودخانه زاینده‌رود ایجاد شده، آب این رودخانه قبل از رسیدن به [[اصفهان]] قطع می‌شود.]][[باران|بارش باران]] در ایران بسیار فصلی است و فقط یک فصل بارانی بین ماه‌های مهر و فروردین وجود دارد که باعث می‌شود زمین در بقیه سال بسیار خشک باشد. رودخانه‌های ایران دارای تغییرات بسیار شدید در فصل‌های مختلف هستند. به عنوان مثال ،مثال، دبی [[کارون|رودخانه کارون]] در [[استان خوزستان|خوزستان]] در دوره‌های پرآبی ده برابر مقدار آن در در دوره‌های خشک است. در بسیاری از مناطق ممکن است هیچ بارشی وجود نداشته باشد تا اینکه طوفان‌های ناگهانی ،ناگهانی، همراه با بارندگی شدید ،شدید، تقریباً باران کل سال را در چند روز بارش کند. کمبود آب با توزیع نابرابر آب افزایش می‌یابد. در نزدیکی دریای خزر ،خزر، میزان بارندگی سالانه به طوربه‌طور متوسط حدود 1280۱۲۸۰ میلی‌متر است ،است، اما در فلات مرکزی و مناطق پست در جنوب به ندرت از 100۱۰۰ میلی مترمیلی‌متر عبور می‌کند.<ref name="Chapin">[http://countrystudies.us/iran/74.htm Helen Chapin Metz, ed. Iran: A Country Study.] Washington: GPO for the Library of Congress, 1987, Chapter "Water".</ref> حساسیت ایران به تغییرپذیری زیاد دما و بارش منجر به ایجاد سدها و مخازن برای تنظیم و ایجاد جریان پایدارتر آب در سراسر کشور شده استشده‌است.<ref name=":02">{{Cite journal|last=Madani|first=Kaveh|date=2014-12-01|title=Water management in Iran: what is causing the looming crisis?|journal=Journal of Environmental Studies and Sciences|language=en|volume=4|issue=4|pages=315–328|doi=10.1007/s13412-014-0182-z|issn=2190-6491}}</ref>
 
=== تغییرات اقلیمی ===
پیش‌بینی می‌شود طی چند دهه آینده میانگین دما در ایران 2.6۲٫۶ درجه سلسیوس افزایش و میزان بارندگی ۳۵٪ کاهش داشته باشد.<ref>{{Cite journal|last=Mansouri Daneshvar|first=Mohammad Reza|last2=Ebrahimi|first2=Majid|last3=Nejadsoleymani|first3=Hamid|date=2019-03-01|title=An overview of climate change in Iran: facts and statistics|journal=Environmental Systems Research|language=en|volume=8|issue=1|pages=7|doi=10.1186/s40068-019-0135-3|issn=2193-2697|doi-access=free}}</ref> این امر می‌تواند به طوربه‌طور بالقوه خشکسالی را تشدید کرده و تولید محصولات زراعی را با مشکل مواجه کند.
 
== سبب‌شناسی ==
خشکسالی منجر به وارد آمدن آسیب‌های جدی به [[محیط زیست]] ایران نیز شد.<ref>[http://www.chn.ir/news/?section=1&id=27356 هشتاد درصد پوشش گیاهی «توران» و «خوش‌ییلاق» نابود شد] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110521235747/http://www.chn.ir/news/?Section=1&id=27356 |date=۲۱ مه ۲۰۱۱}}''(خبرگزاری میراث خبر، ۲۵اردیبهشت۱۳۸۷)''</ref> شبکه [[برق]] ایران دست کم با کمبود ۵۵۰۰ [[مگا]][[وات]] برق مواجه می‌شود و احتمال [[قطع برق]] افزایش می‌یابد.<ref>{{یادکرد خبر |نشانی=http://www.bbc.co.uk/persian/business/story/2008/05/080506_he-ka-electricity.shtml |عنوان=ایران با احتمال خاموشی برق مواجه است | خبرگزاری = بی‌بی‌سی فارسی |تاریخ = ۲۴ اردیبهشت ۱۳۸۷ |تاریخ بازبینی=۲۴ فروردین ۱۳۹۷}}</ref><ref>[http://www.roozna.com/Negaresh_site/FullStory/?Id=61080m ذخیره برق کشور تنها ۵۰۰ مگاوات از کمبود را جبران می‌کند؛ آغاز جیره‌بندی تا چند روز دیگر]''(روزنامه اعتماد ملی، ۱۰خرداد۱۳۸۷)</ref>{{پیوند مرده}}<ref>[http://yazd.isna.ir/mainnews.php?ID=News-20231 مدیرکل محیط زیست یزد: خسارت خشکسالی ۱۰۰ میلیارد ریال برآورد می‌شود ابراز نگرانی کارشناسان از بروز فاجعه درحیات وحش] (خبرگزاری ایسنا، ۹اردیبهشت۱۳۸۷)</ref>{{پیوند مرده}} همچنین از کیفیت [[آب آشامیدنی]] در [[شهر]]ها نیز کاسته شده و دولت نیز ناچار به بهره‌برداری بیشتر از منابع آب زیرزمینی، برای تأمین آب کشاورزی و آب آشامیدنی خواهد شد.
 
=== خشکسالی ۱۴۰۰ ===
پدیده‌ای است که در تابستان ۱۴۰۰ رخ داده‌است. در سال آبی منتهی به این سال، بارندگی‌ها در ایران به حدود پنجاه درصد سال قبل، و ۴۰ درصد کمتر از میانگین بلند مدت رسید و یکی از خشک‌ترین سال‌های نیم قرن اخیر ایران را رقم زد. در استان‌هایی مانند هرمزگان، سیستان و بلوچستان، فارس، کرمان، خراسان رضوی و خراسان جنوبی کمبود بارش‌ها بین ۵۰ تا ۸۵ درصد گزارش شده‌است. از سویی دیگر در غرب و جنوب غرب کشور در استان‌های کردستان، کرمانشاه، ایلام، لرستان و چهارمحال و بختیاری نیز کاهش بارش‌ها کاملاً محسوس است. همچنین دمای هوا در بهار ۱۴۰۰ حدود دو تا سه درجه بیشتر از میانگین بلند مدت کشور بوده‌است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=دوره خشکسالی طولانی خواهد بود {{!}} مردم و مسئولان به‌هوش باشند|نشانی=https://diyarmirza.ir/1400/03/دوره-خشکسالی-طولانی-خواهد-بود-مردم-و-م/|وبگاه=پایگاه اطلاع‌رسانی دیارمیرزا|تاریخ=2021-06-15|بازبینی=2021-07-06|کد زبان=fa}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=وزیر نیروی ایران: تابستان امسال خشک‌ترین سال در ۵۰ سال اخیر است|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-57156302|وبگاه=BBC News فارسی|تاریخ=2021-05-18|بازبینی=2021-07-06|کد زبان=fa}}</ref>
 
 
== منابع برای مطالعه بیشتر ==
* {{یادکرد وب | عنوان=نگاه کابل به هیرمند و هریرود و بحران آب در شرق ایران | وبگاه=خانه | پیوند=http://article.irna.ir/fa/c1_10127/ | کد زبان=fa | تاریخ بازبینی=2017-01-10 | archive-date=19 نوامبر 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161119182803/http://article.irna.ir/fa/c1_10127/ }}
* کتاب «دیپلماسی آب‌های فرامرزی و نظام بین‌الملل؛ درس‌هایی برای سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران» تهیه شده در [[وزارت امور خارجه]] تحت نظر [[عباس عراقچی]] ۱۳۹۵
*[https://www.barokat.com/save-water/ صرفه جویی در مصرف آب با ایده‌هایی هوشمندانه]