تفاوت میان نسخه‌های «دی‌اکسید کربن»

ابرابزار
(ویرایش دارای حسن نیت. حذف بدون دلیل و منبع واژهٔ عنوان مقاله و نام تغییر مسیر آن. / لطفاً با ذکر منبع ویرایش کنید. خنثی‌سازی ویرایش 33107556 از Hgiprma (بحث))
برچسب: خنثی‌سازی
(ابرابزار)
 
}}
[[پرونده:تصویر co2.png|بندانگشتی|پیوندهای کوالانسی CO<sub>۲</sub>]]
'''دی‌اکسید کربن''' یا '''گازکربنیک''' (با [[فرمول شیمیایی]] CO<sub>۲</sub>)، از ترکیب [[کربن|کربُن]] با [[اکسیژن]] به دست می‌آید. گاز کربنیک بر اثر سوختن [[زغال]] و [[مواد آلی]] در مجاورت اکسیژن، [[تخمیر]] [[مایعات]]، تنفس [[جانوران]] و [[گیاه]]ان و غیره به دست می‌آید. (به‌طور بسیار ساده‌تر می‌توان گفت زمانی که کربن می‌سوزد-یا به عبارت دیگر [[سوختن کامل]] صورت می‌گیرد-گاز دی‌اکسید کربن تولید می‌شود) تعداد [[پیوندهای کووالانسی]] در آن ۴ می‌باشد و دو قلمرو الکترونی دارد.
 
[[گاز طبیعی|گاز]] دی‌اکسید کربن گازی است بی‌رنگ، بی‌بو، دارای طعمی مایل به [[اسید]]. [[وزن مخصوص]] آن ۱/۵۲ است. چون این گاز سنگین‌تر از هواست، همیشه در طبقهٔ پایین محیطی که حاصل می‌شود، پخش می‌گردد. (این گاز۰/۰۳٪ از هوا را تشکیل می‌دهد)
'''(ساختار و پیوند)'''
 
مولکول دی‌اکسید کربن خطی و مرکزی است. طول [[پیوند کربن-اکسیژن]] ۱۱/۳۶pm است که به‌طور قابل توجهی کوتاه‌تر از طول اتصال پیوند تک باند C-O است و حتی کوتاه‌تر از بسیاری از گروه‌های دیگر C-O چند ضلعی است. از آنجایی که آن centrosymmetric است، مولکول دارای دو قطبی الکتریکی نیست. در نتیجه، تنها دو موج ارتعاشی در طیف IR مشاهده می‌شود - یک حالت کشش ناقص در 2349&nbsp; cm-۱ و یک جفت ناپایدار از حالت خمش در 667&nbsp; cm-۱. همچنین یک حالت کشش متقارن در 1388&nbsp; cm-۱ وجود دارد که تنها در طیف رامان دیده می‌شود.
 
== در محلول آبی ==
دی‌اکسید کربن محلول در آب است که H۲CO۳H2CO۳ (اسید کربنیک) که یک اسید ضعیف است از زمان یونیزاسیون آن در آب به صورت ناقص به وجود می‌آید.
 
CO2+H2O⇌H2CO3
 
== واکنش شیمیایی CO<sub>۲</sub> ==
CO<sub>۲</sub> یک الکتروفیل ضعیف است. واکنش آن با آب پایه این ویژگی را نشان می‌دهد، در این صورت هیدروکسید نوکلئوفیلی است. دیگر اسیدهای نوکلئوفیل نیز واکنش نشان می‌دهند. به عنوان مثال، کاربنیون‌ها (یون منفی و گذرا مانند H۳CH3C) به وسیله واکنش گرینجر (واکنشگر) و ترکیبات ارگانولیتیم با واکنش‌های CO۲ واکنش نشان می‌دهند:
 
MR + CO<sub>۲</sub> → RCO<sub>۲</sub>M
در ترکیبات دی‌اکسید کربن فلز، CO<sub>۲</sub> به عنوان یک [[لیگاند]] عمل می‌کند که می‌تواند تبدیل CO<sub>۲</sub> به سایر [[مواد شیمیایی]] را آسان کند.
 
کاهش CO<sub>۲</sub> به CO معمولاً یک واکنش دشوار و آهسته است:
CO۲CO2 + ۲2 e− + ۲H+ → CO + H۲O
 
== مشخصات فیزیکی ==
دی‌اکسید کربن بی‌رنگ است. در غلظت‌های پایین گاز بدون بو است، با این حال، در غلظت‌های بسیار بالایی، آن دارای بوی تند و اسیدی است. در دمای و فشار استاندارد، دی‌اکسید کربن حدود ۱٫۹۸ کیلوگرم در متر مکعب است که حدود ۱٫۶۷ برابر هوا است. دی‌اکسید کربن به هیچ عنوان حالت مایع را در فشار کمتر از ۵٫۱ اتمسفر (۵۲۰ kPa) ندارد. در اتمسفر ۱ (در نزدیکی فشار متوسط ​​سطحسطح دریا)، گاز به‌طور مستقیم به یک جامد در دمای زیر ۷۸٫۵- [[درجه سانتیگراد]] (۱۰۹٫۳- درجه فارنهایت؛ ۱۹۴/۷ K) قرار می‌گیرد و ذرات جامد به‌طور مستقیم به گاز بالاتر از ۷۸٫۵- [[درجه سانتی گراد]] تبدیل می‌شود ([[تصعید]]). در حالت جامد، دی‌اکسید کربن یخ خشک نامیده می‌شود. دی‌اکسید کربن مایع فقط در فشار بیش از ۵٫۱ اتمسفر تشکیل می‌گردد ؛می‌گردد؛ [[نقطه سه‌گانه]] دی‌اکسید کربن حدود ۵٫۶۹ بار (۵۱۷ کیلو پاسکال) در ۲۱۷ K است (نمودار فاز را در سمت چپ ببینید). نقطه بحرانی ۷/۳۸ مگاپاسکال در ۳۱٫۱ درجه سانتی‌گراد است. شکل دیگری از دی‌اکسید کربن جامد که در فشار بالا دیده می‌شود یک جامد شبیه به [[آمورف]] است. این شکل شیشه‌ای که کربنات نامیده می‌شود، به وسیلهٔ فشار بیش از حد بر فشار گاز (۴۰-۴۸۴۰–۴۸ GPa یا حدود ۴۰۰٬۰۰۰ اتمسفر) در یک الماس تولید می‌شود. این کشف تأیید کرد که دی‌اکسید کربن می‌تواند در حالت شیشه‌ای مشابه سایر اعضای خانواده عنصری مانند سیلیکون (شیشه سیلیکا) و دی‌اکسید گرسنه وجود داشته باشد. با این حال، بر خلاف عینک سیلیکا و آلمانی، شیشه کربنی در فشارهای معمول پایدار نیست و هنگامی که فشار آزاد می‌شود، به گاز بازگردد.
 
در دمای و فشارهای بالاتر از نقطه بحرانی، دی‌اکسید کربن به عنوان یک ماده فوق بحرانی شناخته شده به عنوان دی‌اکسید کربن فوق بحرانی عمل می‌کند.
 
== غذاها ==
دی‌اکسید کربن یک افزودنی مواد غذایی است که به عنوان یک ماده رگولاتور پروانه‌ای (محرک) و اسیدی در [[صنایع غذایی]] استفاده می‌شود. این مورد برای استفاده در [[اتحادیه اروپا]] (به عنوان شماره E۲۹۰ ذکر شده)، [[ایالات متحده]] و [[استرالیا]] و [[نیوزیلند]] (فهرست شده توسط INS شماره ۲۹۰) تأیید شده‌است. آب نبات به نام راک پاپ تحت فشار گاز دی‌اکسید کربن در حدود ۴ x ۱۰۶106 Pa (۴۰40 bar، 580 psi) تحت فشار قرار می‌گیرد. هنگامی که در دهان قرار می‌گیرد، آن را حل می‌کند (درست مانند دیگر آب نبات‌های سخت) و حباب‌های گاز را با پاپ قابل شنیدن آزاد می‌کند. علت ریزش مو می‌توانند با تولید دی‌اکسید کربن توسط، خمیر را افزایش دهند. مخمر بیکر دی‌اکسید کربن را با تخمیر قند درون خمیر تولید می‌کند، در حالیکه مواد شیمیایی مانند پودر پخت و نوشابه گازدار دی‌اکسید کربن در هنگام گرم شدن یا در معرض اسیدها قرار می‌گیرند.
 
== نوشیدنی‌ها ==
 
== استفاده‌های پزشکی و دارویی ==
 
در پزشکی، تا ۵٪ دی‌اکسید کربن (۱۳۰ بار غلظت جو) به اکسیژن برای تحریک تنفس پس از ایست موقتی تنفسی اضافه می‌شود و برای تثبیت تعادل در خون از O<sub>۲</sub> / CO<sub>۲</sub> کمک می‌گیرند. دی‌اکسید کربن می‌تواند با اکسیژن تا ۵۰٪ مخلوط شود، یک گاز قابل استنشاق ایجاد می‌شود؛ این به عنوان کاربوژن شناخته شده‌است و دارای انواع پزشکی و تحقیقاتی است.
 
{{مولکول‌های کشف شده در فضای بیرونی}}
 
[[رده:کربن دی‌اکسید|کربن دی‌اکسید]]
[[رده:افزودنی‌های عدد ئی]]
[[رده:اکسیدها]]
[[رده:سردسازها]]
[[رده:سردکننده‌های رآکتور هسته‌ای]]
[[رده:کربن دی‌اکسید|کربن دی‌اکسید]]
[[رده:گازهای گلخانه‌ای]]
[[رده:محیط ساخت لیزر]]