تفاوت میان نسخه‌های «نقش شاپور»

۴٬۹۱۰ بایت اضافه‌شده ،  ۲ ماه پیش
برچسب‌ها: ویرایش با تلفن همراه ویرایش با مرورگر تلفن همراه
برچسب‌ها: ویرایش با تلفن همراه ویرایش با مرورگر تلفن همراه
این نگاره بی‌درنگ پس از پیروزی شاپور یکم بر [[والرین]] امپراتور روم کنده‌کاری شده است. شاپور یکم به هنگام پیروزی بر والرین نزدیک ۶۳ سالگی بود.<ref name="asr">{{یادکرد وب |نویسنده= |نشانی=http://news.asrgardesh.com/گردشگری-داخلی/7818/نقش-برجسته-شاپور-دارابگرد |عنوان=نقش برجسته شاپور دارابگرد |ناشر=تارنمای عصر گردش |تاریخ=۲۵ دی ۱۳۹۳ |تاریخ بازبینی=۵ آوریل ۲۰۱۵ }}{{پیوند مرده|date=اکتبر ۲۰۱۹ |bot=InternetArchiveBot }}</ref>
 
=== واگویه رخداد تاریخی ===
در این [[سنگ نگاره]] که در آن پیروزی [[شاپور یکم]] [[شاهنشاهی ساسانیان|شاه ساسانی]] بر [[امپراتوری روم|امپراتوران روم]] واگویی شده است، شاپور سوار بر اسب به گونه‌ای تمام رخ در میانه نگاره جای گرفته است و سه امپراتور و فرمانده رومی در جلوی او قرار دارند.<ref name="asr" />
 
شاپور در این نگاره تاج همیشگی خود را بر سر ندارد و تاجی همانند تاج پدرش، [[اردشیر یکم]] بر سر دارد. پشت سر شاه هجده تن از بلندپایگان ساسانی ایستاده‌اند. زیر پای اسب یک امپراتور رومی به نام [[گوردیان سوم]] به زمین افتاده است که در کرانه فرات کشته شده است. دست چپ شاپور بر سر [[فیلیپ عرب|فیلیپ عرب (فیلیپوس)]] است که پس از مرگ [[گوردیان سوم|گوردیان سوم (گوردیانوس)]] با نیم میلیون دینار صلح را از شاپور خرید.<ref name="asr" /> پیمان صلح در سال ۲۴۴ میلادی بسته شد و امپراتور سوم [[والرین]] امپراتور روم است که در سال ۲۶۰ میلادی در [[نبرد ادسا]] اسیر شاپور شده است.<ref name="asr" />
 
این نقش‌برجسته از جمله بحث‌برانگیزترین نقوش برجسته [[دوره ساسانی]] به‌شمار می‌آید که دارای چندین نظریه است:
* از جمله مسافران اروپائی که از محل بازدید نموده‌اند، [[ویلیام اوزلی|سر ویلیام اوزلی]] است که محل مذکور را در سال ۱۸۱۱ میلادی مورد بازدید قرار می‌دهد. وی از این نقش به عنوان صحنه پیروزی شاپور یکم یاد می‌کند.<ref>{{پک|آشتیانی|۱۳۸۸|ک=تاریخ ایران از مادها تا انقراض ساسانیان|ص=۲۸۶}}</ref>
* سی سال پس از آن نیز دو نفر فرانسوی به نام‌های [[اوژن فلاندن]] معمار و [[پاسکال کوست]] نقاش، از محل دیدار می‌کنند. این دو نفر طرح ساده‌ای از نقش مذکور تهیه و آن را به شاهپور نسبت می‌دهند.<ref>{{پک|آشتیانی|۱۳۸۸|ک=تاریخ ایران از مادها تا انقراض ساسانیان|ص=۲۸۶}}</ref>
* در سال ۱۹۳۴ م؛ که [[اورل اشتاین|سر اورال اشتاین]] اولین عکس‌برداری را از این نقش برجسته به عمل آورده، همچون سایرین آن را به شاپور یکم منسوب می‌دارد. ظاهراً سه نفر اخیر در انتساب نقش به دومین پادشاه ساسانی از نقل قول مردم بومی پیروی نموده‌اند.<ref>{{پک|آشتیانی|۱۳۸۸|ک=تاریخ ایران از مادها تا انقراض ساسانیان|ص=۲۸۶}}</ref>
* سایر محققان نیز به تبعیت از اسلاف خویش این نظریه را پذیرفته‌اند. حتی [[ارنست هرتسفلد]] نیز که در ۱۹۳۸ میلادی روشی برای تشخیص هویت [[شاهان ساسانی]] از طریق فرم تزیین تاج آن‌ها ابداع نمود، در این مورد خاص ایده دیگری داشته و نقش را همچون دیگر پژوهشگران قدیمی به شاپور یکم نسبت می‌دهد. [[رومن گیرشمن]] نیز چنین نظری داده‌است.<ref>{{پک|آشتیانی|۱۳۸۸|ک=تاریخ ایران از مادها تا انقراض ساسانیان|ص=۲۸۶ و ۲۸۷}}</ref>
* نظریه‌ای بر پایه مطالعات [[سکه‌شناسی]] [[ولادیمیر لوکونین]]<ref group="یادداشت">vlqadimir lukonin</ref> استوار است. وی یادآور می‌شود که شاپور در آغاز حکومت خویش با تاجی کنگره‌دار همراه با یک گوی شبیه تاج پدرش بر روی سکه‌ها ظاهر شده‌است، این مورد را می‌توان در [[سنگ‌نگاره ساسانی خان‌تختی|نقش‌برجسته سلماس]] مربوط به اوایل دوره ساسانی به خوبی مشاهده نمود.<ref>{{پک|آشتیانی|۱۳۸۸|ک=تاریخ ایران از مادها تا انقراض ساسانیان|ص=۲۸۷}}</ref>
* در میان محققان تنها دو نفر فرضیهٔ بالا را رد کرده‌اند. نخستین آن‌ها بی.سی. مک‌درموت<ref group="یادداشت">b.c.macdermot</ref> هست که پیرامون سال ۱۹۵۴ میلادی نقش‌برجسته را به عنوان تصویر پیروزی اردشیر اول بر رومیان گزارش نمود. جامع‌ترین بررسی که در مورد این مسئله انجام شده مربوط به ژرژینا هرمان<ref group="یادداشت">gerogina Hermann</ref> است وی در گزارش خود می‌نویسد: ما چاره‌ای نداریم جز اینکه در این مورد از روش ابداعی هرتسفلد صرف نظر کرده و پادشاه را به عنوان اردشیر اول بشناسیم لذا وی برای اثبات نظریه خویش بررسی دقیقی را بر روی تمام نقش برجسته‌های ساسانی منسوب به این دو پادشاه انجام داده و نهایتاً چنین نتیجه می‌گیرد از نظر سبک و سلیقه رایج آن روز، نقش دارابگرد نمی‌تواند صحنه پیروزی اردشیر بر فیلیپ عرب امپراتور روم یا بر والرین دیگر امپراتور روم باشد. از سوی دیگر نیز این نقش نمی‌تواند تازه‌تر از سال‌های ۲۴۶–۲۳۰ میلادی کنده شده باشد این نقش باید نمایانگر پیروزی اردشیر بر سه پادشاه محلی در مسیر لشکرکشی اردشیر باشد.<ref>{{پک|آشتیانی|۱۳۸۸|ک=تاریخ ایران از مادها تا انقراض ساسانیان|ص=۲۸۷}}</ref>
{{-}}
 
== اندازه نقش برجسته ==
۳۹٬۵۰۱

ویرایش