تفاوت میان نسخه‌های «میهای کارویی»

جز
ابرابزار
جز
جز (ابرابزار)
 
 
== اولین جمهوری مجارستان ==
{{نوشتار وابسته|انقلاب گل مرواریدداوودی|جمهوری خلق مجار (۱۹۱۹–۱۹۱۸)}}
در پایان [[جنگ جهانی اول]]، در بحبوحه فروپاشی پادشاهی [[اتریش-مجارستان]]، اتحادی سیاسی از رهبران احزاب دموکراتیک و آشتی تشکیل شد که در ۲۵ اکتبر ۱۹۱۸، در هتل آستوریای بوداپست با اعلام شورایی ضد دولتی به نام شورای ملی مجار به رهبری کارویی احراز هویت کرد. شورای ملی با صدور دوازده اعلامیه خواستار پایان سریع جنگ، استقرار استقلال کشور، اصلاحات دموکراتیک و سازش با ملیت‌های قومی بدون به خطر انداختن تمامیت ارضی کشور شد. در ۳۱ اکتبر جمعیت کثیری با گل مرواریدداوودی بر [[کلاه]] سازمان‌های اداری در بوداپست را به تسخیر درآورد. انقلاب بدون خونریزی به غیر از یک استثناء پیروز شد؛ [[ایشتوان تیسا]] نخست‌وزیر پیشین به قتل رسید. در همین روز [[کارل یکم (اتریش)|کارل]] به اجبار کودتا و نخست‌وزیری کارویی را پذیرفت.<ref dir=ltr name=":2">{{Cite book|title=Magyarország rövid története|last=Gyapay|first=Gábor|publisher=Maecenas Könyvkiadó|year=1992|isbn=963-8543-52-3|location=Budapest|pages=501-505|last2=Bertényi|first2=Iván|language=hu}}</ref> پس از این کارویی با نیت صلح‌طلبی زیر بار درخواست رئیس‌جمهور ایالات متحده وودرو ویلسون مبنی بر خلع سلاح ارتش مجارستان رفت. اعلام آتش‌بس با رهبری [[بلا لیندر|بِلا لیندِر]]{{یاد|{{به مجاری|Linder Béla}} تا زمان مرگ در [[یوگسلاوی]] زندگی کرد و در آنجا به خاطر فعالیت‌هایش در بین سالهای {{چر}}۱۹۱۸–۱۹۱۹ از او تجلیل به عمل آورده شد و مقبره‌ای افتخاری در بلگراد دریافت کرد.}} بدون هیچ مقام سیاسی یا اجرایی در بامداد سوم نوامبر توسط تلگرافی به فرماندهان ارتش فرستاده شد.<ref dir=ltr>{{یادکرد کتاب|عنوان=Defeat and Disarmament, Allied Diplomacy and Politics of Military Affairs in Austria, 1918–1922|نویسنده=Dixon J. C.|ناشر=Associated University Presses|پیوند=https://books.google.hu/books?id=OKDRvNHdraoC&pg=PA34|صفحه=34|سال=1986|زبان=en}}</ref> ارتش مجارستان در حالی به وطن بازمی‌گشت که همچنان در بیرون مرزها (و نه در داخل)، در صربستان، رومانی و ایتالیا در حال جنگ بود. با حکم خلع سلاح، مجارستان به نقطهٔ کاملاً آسیب‌پذیری رسید و بلافاصله پس از آن بود که چک‌ها، صرب‌ها و رومانیایی‌ها با استفاده از این فرصت منحصر به فرد اشغال مجارستان را آغاز کردند.<ref dir=ltr name=":3">{{یادکرد وب|نویسنده=Janka Barkóczi|کد زبان=en|تاریخ=|وبگاه=filmarchiv.hu|نشانی=https://filmarchiv.hu/en/news/100-year-old-newsreels/november-12-18-1918-the-first-hungarian-republic|عنوان=November 12-18, 1918. The first Hungarian Republic|پیوند مرده=no|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20200812124040/https://filmarchiv.hu/en/news/100-year-old-newsreels/november-12-18-1918-the-first-hungarian-republic|تاریخ بایگانی=12 August 2020}}</ref> در زمان حاکمیت کابینهٔ صلح‌طلب کارویی، مجارستان کنترل تقریباً ۷۵ درصد از خاک خود را در پیش از جنگ جهانی اول به مساحت ۴۱۱٬۳۲۵ کیلومتر مربع بدون مقاومت مسلحانه از دست داد و در معرض اشغال خارجی قرار گرفت.<ref dir=ltr name=":2"/>
 
۱۳ نوامبر در پی انقلاب، کارل با صدور اعلامیه‌ای حق مجارستان را در تعیین سیاست به رسمیت شناخت و اتحاد اتریش-مجارستان به پایان رسید. کارویی بدون انتخابات، دولت [[جمهوری خلق مجار (۱۹۱۹–۱۹۱۸)|جمهوری خلق مجارستان]] را با عنوان رئیس‌جمهور موقت در ۱۶ نوامبر تأسیس کرد.<ref dir=ltr name=":2"/> به موجب [[آتش‌بس بلگراد]] که کارویی با [[متفقین جنگ جهانی اول|متفقین]] به امضا رساند، ارتش مجارستان به شش لشکر پیاده و دو سواره محدود شد و خطوط مرزی تعیین شده‌ای در کنترل مجارستان باقی می‌ماند. بلافاصله پس از آتش‌بس، بر اساس قرارداد نیروهای صربستان و فرانسه از جنوب پیشروی کرده و کنترل [[بانات]] و کرواسی را در دست گرفتند، چکسلواکی نیز شمال مجارستان و بخشی از دامنه‌های [[کوه‌های کارپات]] را اشغال کرد و نیروهای رومانی مجاز به پیشروی تا [[رود مورش|رود ماروش]] بودند. با این وجود، یک روز پس از امضای قرارداد، صربستان تا شهر [[پچ (مجارستان)|پچ]] پیشروی کرد.<ref dir=ltr>{{یادکرد وب|نویسنده=|کد زبان=en|تاریخ=13 November 1918|وبگاه=loc.gov|نشانی=https://www.loc.gov/law/help/us-treaties/bevans/m-ust000002-0020.pdf|عنوان=MILITARY ARRANGEMENTS WITH HUNGARY}}</ref><ref dir=ltr>{{یادکرد کتاب|عنوان=Magyarországi 1918/19. évi forradalmi mozgalmak és a vörös hárorú története|نویسنده=Breit József|ناشر=Grill Károly Könyvkiadóhivatala|صفحه=49-52|شابک=|پیوند=https://mek.oszk.hu/15400/15434/pdf/15434_2.pdf|زبان=hu|سال=1929|مکان=Budapest}}</ref>
 
=== سیاست داخلی ===
دولت‌های کارویی و نخست‌وزیر دِنِش بِرینکِی{{یاد|name=DB}} در مجموع بیش از چهل قانون و حدود چهارصد فرمان ارائه کرده و توسط شورای ملی به تصویب رساندند؛ طبق قوانین جدید مردان بالای ۲۱ و زنان بالای ۲۴ سال با هر زبانی دارای [[حق رأی]] می‌شدند.<ref dir="ltr" name=":4">{{یادکرد وب|نویسنده=|کد زبان=hu|تاریخ=|وبگاه=btk.elte.hu|نشانی=http://gepeskonyv.btk.elte.hu/adatok/Tortenelem/14Szab%F3_Marjanucz14Szabó_Marjanucz/html/5_3.htm |پیوند بایگانی=|تاریخ بایگانی=|پیوند مرده=no|عنوان=Törvényhozás 1918–1919}}</ref> در این قوانین آزادی مطبوعات، تشکل‌ها و اجتماعات گنجانده شده‌بود.<ref dir=ltr name=":3"/> با وجود اینکه دولت برای بسیاری از اصلاحات برنامه‌ریزی کرده‌بود، اما در نهایت هیچ بخشی از صنعت یا تجارت ملی نشد و زمین بین دهقانان توزیع نگردید.<ref dir=ltr>{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=Deak|نام۱=Istvan|تاریخ=|عنوان=Budapest and the Hungarian Revolutions of 1918-1919|پیوند=https://www.jstor.org/stable/4205930|تاریخ بازبینی=|ژورنال=The Slavonic and East European Review|دوره=46|شماره=106|صفحه=135|doi=|پیوند بایگانی=|تاریخ بایگانی=|پیوند مرده=|توسط=[[جی‌استور|Jstor]]|سال=Jan 1968|زبان=en}}</ref> در مورد اصلاحات ارضی و تقسیم زمین‌های کشاورزی به دهقانان عملاً فقط کارویی بخشی از املاکش را به کشاورزان روستای خود در [[کاپولنا]] بخشید.<ref dir=ltr name=":2"/> قرار بود انتخابات عمومی هم طبق قوانین جدید در آوریل ۱۹۱۹ برگزار شود که جمهوری خلق مجار در آن زمان دیگر موجودیت نداشت.<ref dir=ltr name=":4"/>
 
پس از تظاهرات بیکاری ۲۰ فوریه ۱۹۱۹، که منجر به درگیری مسلحانه در برابر تحریریه ''نپ‌ساوا''{{یاد|{{به مجاری|Népszava}} یا ''صدای ملت'' روزنامهٔ سوسیال دمکراتیک مجارستان از سال ۱۸۷۳}} شد، وی سی و دو رهبر [[حزب کمونیست مجارستان]]، از جمله [[بلا کون]] را به زندان انداخت.<ref dir=ltr>{{یادکرد وب|نویسنده=Alberto Indelicato|کد زبان=en|تاریخ=|وبگاه=hungarianreview.com|نشانی=https://www.hungarianreview.com/article/20170919_two_italians_against_bela_kun|عنوان=TWO ITALIANS AGAINST BÉLA KUN|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20200726155600/http://www.hungarianreview.com/article/20170919_two_italians_against_bela_kun|تاریخ بایگانی=26 July 2020|پیوند مرده=no}}</ref>[[پرونده:ArmisticioDeBelgradoYHungría19181919.svg|بندانگشتی|خطوط مرزی تعیین شده در بلگراد - قرمز ضخیم: منطقه جنوب این خط توسط ارتش مجارستان ترک شود و تحت نظارت ارتش فرانسه به تصرف صربستان (غرب) و رومانی (شرق) درآید. این نقشه همچنین خط مرزبندی دیکته شده توسط [[یادداشت ویکس]] را نشان می‌دهد.]]