تفاوت میان نسخه‌های «منصور ستاری»

به نسخهٔ 33666959 از Q2020 (بحث) برگردانده شد (توینکل)
برچسب‌ها: برگردانده‌شده ویرایش با تلفن همراه ویرایش با مرورگر تلفن همراه افزودن القاب
(به نسخهٔ 33666959 از Q2020 (بحث) برگردانده شد (توینکل))
برچسب: خنثی‌سازی
{{تعارض منافع}}
{{جعبه اطلاعات افراد نظامی
|نام فرد = منصور ستاری خواص
|تصویر= Satari.jpg4.jpg
|توضیح تصویر =
|محل تولد = [[ولی‌آباد]]، [[قرچک]]
|تاریخ تولد = ۲۹ اردیبهشت ۱۳۲۷
|محل شهادتمرگ = [[فرودگاه شهید بهشتی]] [[اصفهان]]{{سخ}}سانحه هوایی به همراه فرماندهان نیروی هوایی ارتش
|تاریخ شهادتمرگ = ۱۵ دی ۱۳۷۳ (۴۶ سال)
|محل دفن =
|لقب =سورنا
|تابعیت = [[ایرانی‌ها|ایرانی]]
|نیرو = [[نیروی هوایی شاهنشاهی ایران|نیروی هوایی شاهنشاهی]]{{سخ}}[[نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران|نیروی هوایی ارتش ایران]]
|تخصصهای دیگر =متخصص کنترل رادار
}}
'''منصور ستاری خواص''' (۲۹ اردیبهشت ۱۳۲۷ – ۱۵ دی ۱۳۷۳) [[سرتیپ]] [[پدافند]] [[نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران]] و فرمانده آن نیرو از بهمن ۱۳۶۵ تا دی ۱۳۷۳ بود<ref name=":2">{{یادکرد وب|عنوان=زندگینامه: منصور ستاری خواص(۱۳۲۷–۱۳۷۳)|نشانی=https://www.hamshahrionline.ir/news/217650/زندگینامه-منصور-ستاری-۱۳۲۷-۱۳۷۳|وبگاه=همشهری آنلاین|تاریخ=2013-06-07|بازبینی=2020-01-15|کد زبان=fa}}</ref> که در سال ۱۳۷۳ در سانحه سقوط هواپیما در نزدیکی فرودگاه بین‌المللی شهید بهشتی اصفهان به همراه افسران بلندپایه نیروی هوایی شهیدکشته شد.
 
[[سورنا ستاری خواص]]، معاون علمی و فناوری رئیس‌جمهوری اسلامی ایران، فرزند اوست.<ref>[http://isna.ir/fa/news/92071308384/سورنا-ستاری-معاون-علمی-و-فناوری-رییس-جمهور خبرگزاری ایسنا مورخ ۱۳ مهر ۱۳۹۲]</ref>
 
== زندگی و خانواده ==
 
=== سبک سازی سامانه‌های دفاعی و طرح‌های دامی ===
[[پرونده:منصور ستاری حج 1363.jpg|بندانگشتی|سرتیپ 《منصور ستاری خواص》 و جمعی از نمایندگان دور دوم مجلس شورای اسلامی در حج تمتع سال ۱۳۶۳]]
سرتیپ 《منصور ستاری خواص》 به عنوان خالق طرح‌های نوین و به هم تنیده در پدافند هوایی شناخته شده‌است. در عملیات والفجر ۸، با توجه به محدودیت‌های تجهیزاتی و امکاناتی، دست به تغییراتی زد که منجر به دستاوردهایی برای ایران شد. سبک سازی و چابک کردن سامانه‌های پدافند هوایی که سرعت جابه‌جایی‌ها، چالاکی و قابلیت جابجایی سامانه پدافند هوایی را ممکن می‌کرد از کارهای او بود.
 
برای جابه‌جا کردن سامانه دفاع موشکی [[ام‌آی‌ام-۲۳ هاوک]] حدأقل ۴۸ ساعت زمان لازم است. منصور ستاری با طرح ایده جداسازی بخش‌هایی از این سامانه و باقی ماندن بخش‌های حیاتی، زمینه‌ای ایجاد کرد تا این سامانه به راحتی جابه‌جا شود و مورد شناسایی و انهدام قرار نگیرد. پدافند هوایی ایران در طول روز عملیات خود را علیه دشمن انجام می‌داد به صورت شبانه قبل از انجام عملیات، سایت را جابه‌جا می‌کرد.
 
سرتیپ منصور ستاری خواص، همچنین طرح ایجاد سایت‌های پدافندی فریب را به عنوان یک دام پیاده‌سازی کرد. نقاط فریب مکان‌یابی می‌شد و همه چیز مشابه یک سامانه موشکی در معرض دید نیروی هوایی عراق قرار می‌گرفت. با این کار، تصاویر گرفته شده توسط هواپیمایی شناسایی عراق از سایت‌های غیر واقعی تصویربرداری می‌کرد. هاوک تقریباً هر روز در جای تازه ای مستقر می‌شد.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=پایگاه اطلاع‌رسانی فرهنگ ایثار و شهادت|کد زبان=fa|تاریخ=۱۶ دی ۱۳۹۷|وبگاه=|نشانی=http://navideshahed.com/fa/news/446149/ناگفته-هایی-از-طرح-فریب-دشمن-توسط-سرلشگر-ستاری|عنوان=ناگفته‌هایی از طرح فریب دشمن توسط سرلشکر ستاری}}</ref><ref>{{یادکرد وب|نویسنده=خبرگزاری ایسنا|کد زبان=fa|تاریخ=۱۹ تیر ۱۳۹۸|وبگاه=|نشانی=https://www.isna.ir/news/98041909816/نقش-فرماندهی-شهید-ستاری-در-عملیات-کربلای-۱|عنوان=نقش فرماندهی شهید ستاری در عملیات کربلای۱}}</ref><ref>{{یادکرد وب|نویسنده=خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران|کد زبان=fa|تاریخ=|وبگاه=|نشانی=https://www.irna.ir/news/83158933/شهید-ستاری-مبتكر-طرح-های-نوین-و-به-هم-تنیده-پدافند-هوایی|عنوان=شهید ستاری، مبتکر طرح‌های نوین و به هم تنیده پدافند هوایی}}</ref>
 
=== راه‌اندازی پروژه‌های نظامی ===
سرتیپ منصور ستاری خواص، با راه اندازی تأسیسات و امکانات جدید تعمیر و نگهداری و نیز اجرای پروژه‌هایی نظیر پروژه اوج و نیز راه اندازی مرکز پژوهش، تحقیقات و آموزش «پتاگ» توان نگهداری نیروی هوایی ارتش را تقویت کرد و در شرایط جنگ ایران و عراق و پس از آن، به چندین برابر قدرت قبلی ارتقا داد. این مهم برای کشوری که پایه‌های صنعتی اش تقریباً ضعیف بود، کاری شگرف بود؛ ایجاد مؤسسات فنی و صنعتی پیشرفته برای آموزش پروازی مرحله مقدماتی دانشجویان خلبانی با کمک مهندسان و متخصصان نهاجا این قدرت را تقویت کرد. نگهداری مجتمع پتروشیمی [[بندر امام خمینی]]، حفاظت از میدان گازی کنگان تحت فرماندهی منصور ستاری در سال‌های ۱۳۶۵ تا ۱۳۶۸ انجام شده‌است.
 
ایجاد خطوط هوایی سها «[[سازمان هواپیمایی ارتش جمهوری اسلامی ایران]]»، شرکت در پروژه‌های دولتی در راستای امور مهندسی و تأسیساتی، افزایش کارایی و استخراج از معادن تحت پوشش از قبیل معدن نمک سمنان که نیازمندی‌های صنایع نفتی و پتروشیمی کشور را مرتفع و پشتیبانی می‌کند، ازدیاد بازده صنایع فلزی «ریخته‌گری، تراش و…» و دریافت سفارش به منظور رفع نیازمندی‌های دولتی، نظامی و خصوصی و… از دیگر اقدامات مهم منصور ستاری به‌شمار می‌رود.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=پایگاه اطلاع‌رسانی نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران|کد زبان=fa|تاریخ=|وبگاه=|نشانی=http://www.aja.ir/portal/home/?news/86751/86760/87986/مقاله-ای-جامع-درباره-شهید-سرلشکر-منصور-ستاری|عنوان=مقاله‌ای جامع دربارهٔ شهید سرلشکر منصور ستاری}}</ref>
 
=== طراحی و ساخت هواپیمای «پرستو» ===
از اساسی‌ترین اقدامات سرتیپ منصور ستاری خواص،ستاری، افزایش ظرفیت فنی، به ویژه ایجاد بنیان‌های صنعتی و مدرن نیروی هوایی برای ساخت هواپیما و تعمیرات اساسی وهمه جانبه بود. محصول چنین اقداماتی، ساخت هواپیمای آموزشی و پشتیبانی سبک پرستو با ظرفیت ۴ نفر است. او برای آموزش پروازی مرحله مقدماتی دانشجویان خلبانی با کمک مهندسین و متخصصین نهاجا، به ساخت هواپیمای «پرستو» مبادرت کرد. ساخت این هواپیما که از نظر امکانات عملیاتی تقریباً شبیه هواپیمای «بونانزا» ی ساخت آمریکاست هواپیمایی ملخی و تک‌موتوره با کاربرد آموزشی است.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=خبرگزاری ایرنا|کد زبان=fa|تاریخ=۴ شهریور ۱۳۹۲|وبگاه=|نشانی=http://www.irna.ir/fa/News/80788740|عنوان=سرلشکر ستاری؛ نابغه‌ای فراموش نشدنی در تاریخ نیروی هوایی و پدافند هوایی}}</ref>
 
=== [[جنگ نفت‌کش‌ها|جنگ نفتکش‌ها]] ===
 
=== طراحی و ساخت خودروی شمس ===
نصرالله پن‌های از همرزمان ستاری می‌گوید:<blockquote>«تیمسار ستاری خواص در اندیشه ساخت یک خودرو سواری در نیروی هوایی بودند. به نظر می‌رسید ایشان می‌خواستند با این عمل به کارخانجات خودروسازی کشور که حدود سی سال است خودرو تولید می‌کنند، ثابت کنند که در این کشور می‌شود خودرو تولید کرد و هر سال هم مدل آن را عوض کرد. تا از این طریق کشور را از وابستگی به خودروهای خارجی بی‌نیاز کرد. با این اهداف، فرمانده آمادگاه تعمیر و نگهداری خودرو در نیروی هوایی را ملزم به طراحی و ساخت اتومبیل کردند. پس از چندی به ایشان اطلاع داده شد به علت نبود امکانات لازم، ساخت خودرو امکان‌پذیر نیست."</blockquote>به تازگی سربازی به آمادگاه نوسازی فرماندهی لجستیکی آمده بود به نام «رضا میکائیلی». او در طرح‌های صنعتی دارای ابتکاراتی بود و چندین طرح برای ساخت خودرو تهیه کرده بود.
من که از علاقه تیمسار به ساخت خودرو اطلاع داشتم، طرح‌های میکائیلی را به دفتر ایشان بردم. تیمسار پس از دیدن آن‌ها بسیار خرسند شدند و بلافاصله برای دیدن آن سرباز به کارگاه آمدند. تیمسار، مقداری با میکائیلی صحبت کردند و همان‌جا با گچ روی زمین طرحی را کشیدند و نظرات خود را دربارهٔ ساخت خودرو به او اطلاع دادند. همان روز پروفیل لازم خریداری شد و کار ساخت شاسی آغاز گردید. فردا صبح که تیمسار به کارگاه آمدند، شاسی آماده شده بود. بسیار خوشحال شدند و به یک قسمت آن اشاره کردند و گفتند این مقدار، زیادی است. باید اصلاح شود. با راهنمایی تیمسار، تغییرات انجام گرفت و چند روز بعد، موتوری که برای شاسی در نظر گرفته شده بود، روی آن نصب و به تدریج اکسل‌های جلو و عقب، و چرخ‌ها آماده شد. صندلی هم به آن افزوده شد. در این زمان که مصادف با برگزاری نمایشگاه دستاوردهای نیروی هوایی در دانشگاه هوایی بود، تیمسار دستور دادند، خودرو با همان وضعیت در نمایشگاه شرکت داده شود.»<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=ورامین|کد زبان=fa|تاریخ=۷ مهر ۱۳۹۱|وبگاه=|نشانی=http://www.varamincity.ir/?p=5813|عنوان=چگونه «شمس – ۱۴» درخشید|accessdate=۹ دسامبر ۲۰۱۷|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171210015538/http://www.varamincity.ir/?p=5813|archivedate=۱۰ دسامبر ۲۰۱۷|dead-url=yes}}</ref><ref>{{یادکرد وب|نویسنده=خاطره نگاری|کد زبان=fa|تاریخ=۳۰ مهر ۱۳۹۶|وبگاه=|نشانی=http://www.khaterenegari.com/main/وقتی-شهید-ستاری-به-توانایی-یک-سرباز-اعت/|عنوان=وقتی ستاری به توانایی یک سرباز اعتماد کرد}}</ref>
 
خودروی طراحی شده توسط منصور ستاری خواص که به تولید انبوه نرسید، به نام «شمس» نامگذاری شد که مخففی از حروف ابتدایی «شهید منصور ستاری» است. خودروی بنزین سوز «شمس» با طول ۳۳۰ سانتی‌متر، عرض ۱۴۲ سانتی‌متر، و ارتفاع ۱۵۰ سانتی‌متر، دارای یک موتور ۴ سیلندر با حجم ۱۲۰۰ سی سی بوده و ۱۶۰ کیلومتر بر ساعت سرعت دارد. فاصله ۲۲۰ سانتی‌متری دو محور، گنجایش ۴۷ لیتری باک، قطر ۸ متری دایره دور زدن و حدفاصل ۱۶ سانتی‌متری کف تا زمین از دیگر مشخصات این خودروی ۴ نفره بود که توسط فرمانده نیروی هوایی ارتش طراحی شد.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=سایت خبری تحلیلی عصرایران|کد زبان=fa|تاریخ=۱۵ دی ۱۳۸۹|وبگاه=|نشانی=http://www.asriran.com/fa/news/151898/معرفی-خودروی-دست‌ساز-شهید-ستاری-عکس|عنوان=معرفی خودروی دستساز شهید ستاری}}</ref><ref>{{یادکرد وب|نویسنده=مشرق نیوز|کد زبان=fa|تاریخ=۱۵ دی ۱۳۸۹|وبگاه=|نشانی=https://www.mashreghnews.ir/news/22850/معرفی-خودروی-دست-ساز-شهید-ستاری-عکس|عنوان=معرفی خودروی دست‌ساز شهید ستاری}}</ref>
 
== دستاوردها ==
=== دریافت بالاترین [[نشان نظامی]] از رئیس‌جمهور پاکستان ===
سرتیپ ستاری خواص که برای شرکت در مراسم سالروز استقلال پاکستان و بازدید از پایگاه‌های نظامی، اواخر دهه ۸۰ میلادی به این کشور سفر کرده بود، از سوی «غلام اسحاق خان» رئیس‌جمهوری وقت پاکستان، بالاترین نشان نظامی را دریافت کرد.
 
یکی از همرزمان او، در خاطره ای، نقل می‌کند که «برای شرکت در مراسم سالروز استقلال پاکستان، همراه ستاری به آن کشور سفر کردیم. در کنار این مراسم، برنامه‌هایی را برای هیئت ایرانی تدارک دیدند، تا از مراکز نظامی پاکستان دیدن کنیم. یکی از مراکز در نظر گرفته شده، مرکز سیستم ارتباطات راداری بود.»
وی ادامه می‌دهد: «ژنرال حکیم الله فرمانده نیروی هوایی پاکستان، مشغول ارائه اطلاعاتی کلی دربارهٔ روش کار آن سیستم بود که تیمسار ستاری سؤالاتی را دربارهٔ نحوه عملکرد سیستم و مسایل فنی هواپیما پرسید. سؤالات کاملاً تخصصی بود. پس از پایان این بازدید، ژنرال حکیم الله به خانم بی‌نظیر بوتو نخست‌وزیر وقت پاکستان گفت: «فرماندهان نیروی هوایی زیادی را ملاقات کرده‌ام، ولی تا این لحظه فرماندهی را به دانایی، دانشمندی و باهوشی تیمسار ستاری که در مسایل غیر از تخصص خود تبحر داشته باشد، ندیده‌ام. روز بعد «غلام اسحاق خان» رئیس‌جمهور پاکستان مراسمی را جهت تجلیل از تیمسار ستاری تدارک دید؛ در آن مراسم بود که بالاترین نشان نظامی پاکستان توسط رئیس‌جمهوری آن کشور به تیمسار اعطا شد.»
 
== شهادتکشته‌شدن ==
[[پرونده:Behesht Zahra 5366.jpg|بندانگشتی|مدفن منصور ستاری خواص در بهشت زهرا]]
منصور ستاری خواص در ۱۵ دی سال ۱۳۷۳ در سانحه سقوط هواپیما در نزدیکی [[فرودگاه بین‌المللی شهید بهشتی اصفهان]] به همراه افسران بلندپایه نیروی هوایی، [[علیرضا یاسینی|یاسینی (معاون هماهنگ‌کننده و رئیس ستاد نیروی هوایی)]]، [[مصطفی اردستانی|اردستانی (معاونت عملیات نیروی هوایی)]]، احمد شجاعی، رزاقی، خلبان جم منش کمک خلبان، ریاحی، شریفی مسئول دفتر ستاری، «خلبان جمشیدی خلبان پرواز، «سنایی»، محتشمی افسر و گارد همراه، محسنی افسر و گارد همراه، و «پورزادی» کشته شد.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=پایگاه اطلاع‌رسانی ارتش جمهوری اسلامی ایران|کد زبان=Fa|تاریخ=|وبگاه=|نشانی=http://eform.aja.ir/portal/home/?news/49791/49795/90094/مراسم-گرامیداشت-سالروز-شهادت-شهید-ستاری-و-همرزمانش-برگزار-شد|عنوان=مراسم گرامیداشت سالروز شهادت شهید ستاری و همرزمانش برگزار شد}}{{پیوند مرده|date=اکتبر ۲۰۱۹ |bot=InternetArchiveBot}}</ref><ref>{{یادکرد خبر|تاریخ= ۱۶ دی ۱۳۹۴|عنوان=|ناشر=روزنامه اطلاعاات|doi=|تاریخ بازدید=}}</ref><ref>{{یادکرد وب|نویسنده=پایگاه اطلاع‌رسانی شهید ستاری|کد زبان=Fa|تاریخ=۱۱ دی ۱۳۹۳|وبگاه=|نشانی=http://sattari.ir/Pages/News-234.aspx|عنوان=بزرگداشت بیستمین سالگرد شهادت شهید سرلشکر ستاری و همرزمانش|بازبینی=24 اكتبر 2017|تاریخ بایگانی=24 اكتبر 2017|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20171024153410/http://sattari.ir/Pages/News-234.aspx}}</ref>
 
پنج‌شنبه ۱۵ دی ماه ۱۳۷۳ جلسه شورای فرماندهان پدافند هوایی به مدت سه روز در کیش برگزار شده بود، تیمسار ستاری خواص قرار بود برای مراسم اختتامیه سخنرانی کند. ساعت ۹ صبح به تیمسار یمینی اطلاع داده شد که هواپیمای تیمسار ستاری تا ده دقیقه دیگر در باند فرود می‌آید. یمینی به اتفاق سایر فرماندهان جلسه را تعطیل کردند و به استقبال تیمسار رفتند. هواپیمای تیمسار در باند نشست و او به همراه معاونان خود از آن پایین آمد و به سمت سالن برگزاری جلسه به راه افتاد. تیمسار در جلسه دو ساعت سخنرانی کرد و سپس با همراهانش به مقصد اصفهان پرواز کردند.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=پایگاه اطلاع‌رسانی نیروی هوائی ارتش جمهوری اسلامی ایران|کد زبان=Fa|تاریخ=|وبگاه=|نشانی=http://www.aja.ir/portal/home/?news/87826/87828/87834/نحوه-شهادت-شهید-ستاری-و-همراهان-(قسمت-سوم)|عنوان=نحوه شهادت ستاری و همرزمانش (قسمت سوم)}}</ref>
 
ساعت حدوداً ۸ شب، خلبان سرهنگ جمشیدی به همراه کمک خود سرهنگ دوم خلبان جم‌منش هواپیمای جت استار را برای پرواز به سمت تهران آماده می‌کردند. تیمسار ستاری به همراه تیمسار اردستانی، شجاعی، یاسینی و دیگر همراهان به پای هواپیما آمده و پس از خداحافظی سوار بر هواپیما شدند.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=ناگفته‌هایی از نحوه مرگ ستاری و همراهان (قسمت پایانی)|کد زبان=Fa|تاریخ=|وبگاه=|نشانی=http://www.aja.ir/portal/home/?news/87826/87828/87836/ناگفته-هایی-از-نحوه-شهادت-شهید-ستاری-و-همراهان-(قسمت-پایانی)|عنوان=ناگفته‌هایی از نحوه شهادت شهید ستاری و همراهان (قسمت پایانی)}}</ref>
ساعت ۲۰:۴۲ در آخرین تماس، موقعیت هواپیما خواسته می‌شود. این‌گونه جواب می‌آید: «در حال گردش برای فاینال هستیم» و ناگهان ارتباط با برج مراقبت قطع می‌شود.
 
هواپیمای [[لاکهید جت‌استار|جت استار]] نیروی هوایی به شماره ثبت ۹۰۰۱–۵ در فاصله ۶۴ کیلومتری فرودگاه در جاده نایین – یزد سقوط کرده بود و فرمانده نیروی هوایی و جمعی از فرماندهان نیرو و همراهانشان شهیدکشته شدند.
 
== کتب دربارهٔ او ==