تفاوت میان نسخه‌های «فارسی‌زبانان»

به نسخهٔ 33682213 از Jeeputer (بحث) برگردانده شد: نسخه پیشین بهتر است (توینکل)
(تعریفی که در ویکی‌پدیای انگلیسی برای فارسی‌زبانان ارائه کرده‌اند)
برچسب‌ها: برگردانده‌شده ویرایش‌گر دیداری ویرایش با تلفن همراه ویرایش با مرورگر تلفن همراه
(به نسخهٔ 33682213 از Jeeputer (بحث) برگردانده شد: نسخه پیشین بهتر است (توینکل))
برچسب: خنثی‌سازی
|languages = [[زبان فارسی|فارسی]]{{سخ}}و سایر زبان‌های مرتبط
|religions = [[اسلام]] ([[شیعه|تشیع]] (بیشینه)، [[سنی|تسنن]] و [[تصوف]])، [[مزدیسنا]]، [[مسیحیت]]، [[یهودیت]]، [[بهاییت]]، [[بی‌دینی|بی‌دین]] و [[ندانم‌گرایی|ندانم‌گرا]]
|related= سایر [[مردمان ایرانی‌تبار]]
|related= [[پارس|پارس‌ها]]، [[تاجیک‌ها]]، [[باصری|باصری‌ها]]، [[اچمی|اچمی‌ها]]، [[تات|تات‌ها]]، [[تات‌های قفقاز]]، [[مردمان هزاره|هزاره‌ها]]، [[مردم|ایماق‌ها]]
}}
'''فارسی‌زبانان''' ([[زبان انگلیسی|انگلیسی]]: Persian speaking peoples) اصطلاحی است که به نام '''پارس‌هافارس‌ها''' (انگلیسی: Persians) (بومیان مانند [[پارس|پارس‌ها]] و [[تاجیک‌ها]]) همراه بایا '''پارسی‌شده‌گانپارس‌ها''' (انگلیسی:نیز Persianized) (مانند [[مردمان هزاره|هزاره‌ها]] و [[مردم ایماق|ایماق‌ها]]) اطلاق می شود که ازشناخته می‌شوند، [[مردمان ایرانی‌تبار|مردمان ایرانی‌تباری]] هستند وکه زبان بومی‌شان [[زبان فارسی|پارسیفارسی]] است. این مردم در طول تاریخ از یک سامانه فرهنگی مشترک<ref>{{cite book |last1=Beck |first1=Lois |title=Nomads in Postrevolutionary Iran: The Qashqa'i in an Era of Change |year=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-74386-6 |page=xxii |quote=(...) an ethnic Persian; adheres to cultural systems connected with other ethnic Persians (...)}}</ref><ref name="Samadi">{{cite book |last1=Samadi |first1=Habibeh |title=Assessing Grammar: The Languages of Lars |year=2012 |publisher=Multilingual Matters |isbn=978-1-84769-637-3 |last2=Perkins |first2=Nick |editor1-last=Ball |editor1-first=Martin |editor2-last=Crystal |editor2-first=David |editor3-last=Fletcher |editor3-first=Paul |page=169}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |url=http://www.iranicaonline.org/articles/iran-v1-peoples-survey |date=29 March 2012 |first=R. N. |last=Fyre |title=IRAN v. PEOPLES OF IRAN |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |quote=The largest group of people in present-day Iran are Persians (*q.v.) who speak dialects of the language called Fārsi in Persian, since it was primarily the tongue of the people of Fārs."}}</ref> و نفوذ گسترده فرهنگی، سیاسی و اجتماعی برخوردار بوده‌اند.<ref>{{cite book |title=History of the Persians |first=Edward |last=Farr |publisher=Robert Carter |year=1850 |pages=[https://archive.org/details/historypersians00farrgoog/page/n134 124]–7 |url=https://archive.org/details/historypersians00farrgoog}}</ref><ref name="Roisman 2011 345">{{Harvard citation no brackets|Roisman|Worthington|2011|p=345}}.</ref><ref name="Simon and Schuster">{{cite book |first=Will |last=Durant |title=Age of Faith |publisher=Simon and Schuster |date=1950 |page=150 |quote=Repaying its debt, Sasanian art exported its forms and motives eastward into India, Turkestan, and China, westward into Syria, Asia Minor, Constantinople, the Balkans, Egypt, and Spain.}}</ref> فارسی‌زبانان تاثیر به سزایی در پیشرفت علم و هنر داشته‌اند.<ref name="burke"/><ref name="Persian presence"/><ref name="Bertold Spuler"/> [[ادبیات فارسی]] نیز یکی از برجسته‌ترین سنت‌های ادبی جهان است.<ref name="Persian literature"/>
 
پارس‌هایپارسیان باستان در اصل یک [[فهرست مردم ایرانی باستان|قوم باستان ایرانی]] بودند که در سده نهم پیش از میلاد در منطقه [[پارس|پارسه]]، مطابق با [[استان فارس]] امروزی در جنوب غربی ایران، ساکن شدند.<ref name="Iranica: Fars">{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/fars-i |title=FĀRS i. Geography |volume=IX |pages=?–336 |date=24 January 2012 |author=Xavier de Planhol |quote=The name of Fārs is undoubtedly attested in Assyrian sources since the third millennium B.C.E. under the form Parahše. Originally, it was the "land of horses" of the Sumerians (Herzfeld, pp. 181-82, 184-86). The name was adopted by Iranian tribes which established themselves there in the 9th century B.C.E. in the west and southwest of Urmia lake. The Parsua (Pārsa) are mentioned there for the first time in 843 B.C.E. , during the reign of Salmanassar III, and then, after they migrated to the southeast (Boehmer, pp. 193-97), the name was transferred, between 690 and 640, to a region previously called Anšan (q.v.) in Elamite sources (Herzfeld, pp. 169-71, 178-79, 186). From that moment the name acquired the connotation of an ethnic region, the land of the Persians, and the Persians soon thereafter founded the vast Achaemenid empire. A never-ending confusion thus set in between a narrow, limited, geographical usage of the term—Persia in the sense of the land where the aforesaid Persian tribes had shaped the core of their power—and a broader, more general usage of the term to designate the much larger area affected by the political and cultural radiance of the Achaemenids. The confusion between the two senses of the word was continuous, fueled by the Greeks who used the name Persai to designate the entire empire.}}</ref><ref name="book2"/> آن‌ها در طول تاریخ برخی از بزرگترین امپراتوری‌های جهان را بنیانگذاری کردند و بر بخش‌های بزرگی از جهان حکم راندند.<ref>{{cite encyclopedia |url=http://www.iranicaonline.org/articles/achaemenid-dynasty |title=ACHAEMENID DYNASTY |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |pages=414–426 |volume=I |first=R. |last=Schmitt |quote=In 550 B.C. Cyrus (called "the Great" by the Greeks) overthrew the Median empire under Astyages and brought the Persians into domination over the Iranian peoples; he achieved combined rule over all Iran as the first real monarch of the Achaemenid dynasty. Within a few years he founded a multinational empire without precedent—a first world-empire of historical importance, since it embraced all previous civilized states of the ancient Near East. (...) The Persian empire was a multinational state under the leadership of the Persians; among these peoples the Medes, Iranian sister nation of the Persians, held a special position.}}</ref><ref name="book2"/>
 
گاه در دوران معاصر به فارسی‌زبانان [[افغانستان]]، [[تاجیکستان]] و [[ازبکستان]] ''[[تاجیک‌ها|تاجیک]]'' و به فارسی‌زبانان [[قفقاز]] ''[[تات‌های قفقاز|تات]]'' اطلاق می‌شود.<ref name="Iranica-Tajiks">{{cite encyclopedia |url=http://www.iranicaonline.org/articles/tajik-i-the-ethnonym-origins-and-application |title=TAJIK i. THE ETHNONYM: ORIGINS AND APPLICATION |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |date=20 July 2009 |quote=By mid-Safavid times the usage ''tājik'' for 'Persian(s) of Iran' may be considered a literary affectation, an expression of the traditional rivalry between Men of the Sword and Men of the Pen. Pietro della Valle, writing from Isfahan in 1617, cites only ''Pārsi'' and ''ʿAjami'' as autonyms for the indigenous Persians, and ''Tāt'' and ''raʿiat'' 'peasant(ry), subject(s)' as pejorative heteronyms used by the Qezelbāš (Qizilbāš) Torkmān elite. Perhaps by about 1400, reference to actual Tajiks was directed mostly at Persian-speakers in Afghanistan and Central Asia; (...)}}</ref><ref>{{cite book |last1=Ostler |first1=Nicholas |title=The Last Lingua Franca: English Until the Return of Babel |date=2010 |publisher=Penguin UK |isbn=978-0-14-192221-8 |pages=1–352 |quote=''Tat'' was known to have been used at different times to designate Crimean Goths, Greeks and sedentary peoples generally, but its primary reference came to be the Persians within the Turkic domains. (...) ''Tat'' is nowadays specialized to refer to special groups with Iranian languages in the west of the Caspian Sea.}}</ref> با این حال، واژه‌های تاجیک و تات از نظر تاریخی به‌عنوان مترادف پارسفارس به کار می‌رفتند.<ref name="Iranica-Tajiks"/> بسیاری از چهره‌های تأثیرگذار فارسی‌زبان از خارج از مرزهای امروزی ایران به ویژه [[آسیای میانه]]، افغانستان و تا حدی کمتری از قفقاز هستند.<ref>{{cite book |last1=Nava'i |first1=Ali Shir (tr. & ed. Robert Devereaux) |title=Muhakamat al-lughatain |date=1996 |publisher=Leiden: Brill |page=6}}</ref><ref>{{cite book |last1=Starr |first1=S. F. |title=Lost Enlightenment: Central Asia's Golden Age from the Arab Conquest to Tamerlane |date=2013 |publisher=Princeton University Press}}</ref> در زمینه‌های تاریخی ممکن است از «پارسیانپارسی» برای پوشش همه موضوعات ایران باستان، بدون توجه به پیشینه قومی، استفاده شود.
 
== جمعیت و پراکندگی ==