تاریخ افغانستان (پس از اسلام): تفاوت میان نسخه‌ها

'''(۱۲۴۵-۱۳۸۱ م.: تنها در حوزه‌های هرات و بادغیس)'''
 
پس از سقوط مغول‌ها در [[۷۰۰ ه‍. ق|قرن هشتم هجری‌قمری]] ([[۱۳۰۰ میلادی|چهاردهم میلادی]])، [[آل کرت]] هرات که بازماندگان سلسله غوریان بودند فرصت یافتند در فاصله سال‌های [[۷۳۳ هجری قمری]] ([[۱۳۳۲ میلادی]]) تا [[۷۷۲ هجری قمری]]/[[۱۳۷۰ میلادی]] مستقلاً بر سرزمین خویش حکومت کنند. اما حکومت مستقل ایشان به دست [[تیمور لنگ]] که از نوادگان دختری چنگیزخان بود و قبایل ترک تحت فرمان خود را از [[سمرقند]] به قصد جهانگشایی به حرکت در آورده بود، سر نگونسرنگون شد.
 
== کیانی‌ها ==
'''(۱۳۸۱-۱۵۰۶ م.)'''
 
[[تیمور|تیمورلنگ]] چندین بار این سو تا آن سوی [[هندوکش]] را زیر سم [[ستوران]] خود گذراند؛ مشهورترین لشکرکشی های وی در [[۸۰۱ (قمری)|۸۰۱ هجری قمری]] ([[۱۳۹۸ (میلادی)|۱۳۹۸ میلادی]]) انجام شد که طی آن هندوستان فتح و دهلی غارت گردید، و یکبار دیگر پس از چنگیز این نواحی دستخوش چپاول و ویرانی شد. با مرگ تیمور در سال [[۸۰۷ (قمری)|۸۰۷ هجری قمری]] ([[۱۴۰۵ (میلادی)|۱۴۰۵ میلادی]])، پسر چهارمش [[شاهرخ]]، پس از یکسال جنگ و رقابت‌های خانوادگی، حکومت [[هرات]] و نیز [[ماوراءالنهر]] را بدست گرفت. وی [[هرات]] را به عنوان پایتخت خود برگزید، حصارهای آن را مرمت و بازسازی کرد و در آن بناهای مجللی ساخت، و این شهر به صورت مرکز مهم سیاسی و بازرگانی منطقه در آمد. در این سال‌ها معماران، نقاشان، علما و محققان و موسیقی دانان مورد تکریم و تجلیل فراوان قرار گرفتند. یکی از بزرگ‌ترین هنرمندان مینیاتوریست آن دوران، استاد [[کمال الدین بهزاد]]، در حدود سال [[۸۴۴ (قمری)|۸۴۴ هجری قمری]] ([[۱۴۴۰ (میلادی)|۱۴۴۰ میلادی]]) در [[هرات]] تولد یافت و در دربار [[سلطان حسین بایقرا]]، آخرین شاهزاده‌یشاهزادۀ تیموری، زندگی کرد.
 
بخش اعظم دوره صدساله حکومت تیموریان در افغانستان شاهد رونق و رفاه و پیشرفت این کشور بود. اما امپراتوری [[تیموریان|تیموری]] نیز تدریجاً به‌سوی زوال می‌رفت؛ و یکبار دیگر، با زوال اقتدار فرمانروایان خارجی، مردم و رهبران بومی این سرزمین امکان آن را یافتند که تجدید قوا کنند و برای به‌دست گرفتن حکومت سرزمین خود سر برآورند. یکی از این رهبران، شخصی بنام [[بهلول لودی]] بود. لودی در سال [[۸۵۵ (قمری)|۸۵۵ هجری قمری]] ([[۱۴۵۱ (میلادی)|۱۴۵۱ میلادی]]) تاج و تخت دهلی را نیز تصاحب کرد و سلسله لودی را که هفتاد و پنج سال دوام آورد تأسیس کرد.
[[شاه جهان]] حکومت پیشاور را به خوشحال خان بخشید، اما [[اورنگزیب]] بعد از آنکه پدرش شاه جهان را خلع و خود بر مسند امپراتوری مغول تکیه زد تمام صلاحیت‌های خوشحال را محدود نموده آخر او را به زندان افگند. حکومت طولانی اورنگزیب همراه با شورش‌های مداوم قبایل پشتون مواجه بود؛ خوشحال خان در گروگان سپاهیان مغول بود و ایشان هم همواره تلاش می‌کردند تا شورش قبایل را سرکوب نمایند، او حتی در زندان نیز عمیقترین انزجار و تنفر خود را توسط اشعارش نسبت به مغولان تبارز می‌داد. خوشحال بعد از دو سال از زندان رها شد و بقیه عمر خود را در مبارزه علیه ایشان سپری نمود، او همیشه سعی می‌کرد تا اقوام پراگنده پشتون را علیه مغولان متحد سازد. با مرور زمان شالوده‌های امپراتوری مغولان هند بر اثر سوء تدبیرهای اورنگزیب سست گشت، و این امپراتوری در فاصله کوتاهی پس از مرگ اورنگزیب در سال [[۱۱۱۸ (قمری)|۱۱۱۸ هجری قمری]] ([[۱۷۰۷ (میلادی)|۱۷۰۷ میلادی]]) تجزیه شد و از هم پاشید. در فروپاشی امپراتوری [[مغولان هند]] افغان‌ها بی‌تأثیر نبودند. طی دویست (دوصد) سالی که مغولان حکومت [[هند]] را در دست داشتند، شهرهای مرزی افغانستان از سه سو مورد کشمکش و محل منازعه بودند: مغولان از یک سو، ایرانی‌ها از سمت غرب، و ترکان ازبک از سمت شمال. [[کابل]]، [[هرات]] و [[قندهار]] بارها میان این مدعیان دست به دست شدند.
 
در سال [[۱۱۲۰ (قمری)|۱۱۲۰ هجری قمری]] ([[۱۷۰۸ (میلادی)|۱۷۰۸ میلادی]]) پشتونهای غلزایی سلطه‌ی ایران بر قندهار را برانداختند؛ در هرات نیز پشتونهای ابدالی همین کار را کردند. با گذشت چند سال این قبایل چنان قدرتمند گشتند که محمود افغان مشهور به [[شاه محمود هوتکی]] بر بخش‌های وسیعی از ایران برای مدتی حکم می‌راند. اما از آنجاییکهآنجایی که او قلمرو خویش را بیش از حد توانش بسط و توسعه داده بود، حکومتش چندان نپایید و بزودی توسط [[نادرشاه]] برچیده شد.
 
[[احمدخان سدوزایی]]، یکی از سران قبیله پشتونهای ابدالی از جمله امرای [[نادرشاه]] بود. وی چنان مورد اعتماد نادر بود که به فرماندهی نیروی ۴۰۰۰ نفره‌ی محافظ او گماشته شد. در سال [[۱۱۶۰ هجری قمری]] ([[۱۷۴۷ (میلادی)|۱۷۴۷ میلادی]]) نادر بدست سران سپاه ایرانی خود به قتل رسید. احمدخان پس ازیناز این حادثه خود را به قندهار رساند، و در آنجا خود را امیر یعنی رئیس همه‌ای قبایل خواند و حکومت افغانستان را به‌دست گرفت.
 
== گورکانیان هند ==