تفاوت میان نسخه‌های «فوگ»

۴۸ بایت اضافه‌شده ،  ۱ ماه پیش
بازخوانی و اصلاح
(مرتب‌سازی)
(بازخوانی و اصلاح)
| caption2 = [[پالسترینا]]
}}
[[جوزفو زارلینو]] آهنگساز، نویسنده و نظریه‌پرداز در [[موسیقی دوره رنسانس|دورهٔ رنسانس]]، یکی از اولین کسانی بود که تفاوت بین دو نوع کنترپوان‌نویسی در فوگ و کانن (که به‌نام تقلید خوانده می‌شد) را تشخیص داد.{{sfn|Walker|2000|pp=۹–۱۰}} در ابتدا، این امر برای کمک به [[بداهه‌نوازی]] بود ولی در دههٔ ۱۵۵۰م، این شیوه ترکیبی شد. سپس روش [[پالسترینا]] آهنگساز ایتالیایی است که آثارش بر اساس کنترپوان [[مد (موسیقی)|مدال]] و موسیقی تقلیدی، و نوشتار «فوگ مانند» وی مبنای «موتِت» ها‌ها{{یاد|dir=ltr|Motet}}{{یاد|نوعی موسیقی آوازی مذهبی.<ref>{{پک|وجدانی|۱۳۷۱|ک=فرهنگ تفسیری موسیقی|ص=۳۸۴}}</ref>}} بود.{{sfn|Perkins|1999|pp=۸۸۰–۸۱}} سبک «پالسترینا» در روش‌های تقلیدی و «موتِت» هاموتِت‌ها از فوگ امروزی متفاوت است و هر متن و موضوعی به‌طور جداگانه معرفی می‌شد، در حالی که سوژهٔ فوگ در فرم جدید، سراسری است. با این حال سبک پولیفونیکِ پالسترینا مورد تأیید کشیشان بود و در کلیسای امروزی نیز اعتبار آن همچنان به قوت خود باقیست.{{یاد|اعتبار و محبوبیت پالسترینا به حدی بود که برخی او را «شاهزادهٔ موسیقی» و برخی دیگر وی را «پدر موسیقی» می‌خواندند.<ref>{{پک|ل-وینک|۱۳۶۶|ک=چگونه خوب بشنویم|ص=۲۵۵}}</ref>}}<ref>{{پک|ل-وینک|۱۳۶۶|ک=چگونه خوب بشنویم|ص=۲۵۶–۲۵۷}}</ref>
[[پرونده:Johann Sebastian Bach.jpg|ایستاده|بندانگشتی|[[یوهان سباستیان باخ]]، شایسته‌ترین آهنگساز فوگ در تاریخ موسیقی.<ref>{{پک|ل-وینک|۱۳۶۶|ک=چگونه خوب بشنویم|ص=۳۷۱}}</ref>]]
این فرم در [[سده ۱۸ (میلادی)|قرن هجدهم]] به نامبه‌نام «فوگ» خوانده شد که به‌عنوان فرایندی کامل‌تر از پدیدهٔ «موسیقی تقلیدی» به حساب می‌آمد.{{sfn|Ratner|1980|p=۲۶۳}} در [[موسیقی دوره باروک|دوره باروک]] نام فوگ به نوعی از آهنگسازی منظم و گسترده نسبت داده شد و آن را عالی‌ترین شیوهٔ نگارش در دانشِ کنترپوان می‌دانستند.<ref>{{پک|کروبینی|۱۳۶۸|ک=کنترپوان و فوگ|ص=۶۹}}</ref> در این دوره آهنگسازانی مانند یان پیترزون سویلینک{{یادچپ|Jan Pieterszoon Sweelinck}} (۱۶۲۱–۱۵۶۲)، [[یوهان یاکوب فروبرگر]]، [[یوهان پاخلبل]]، [[ژیرولامو فرسکوبالدی]]، [[دیتریش بوکسته‌هوده]]، [[آنتونیو ویوالدی]] و دیگران، پیروان این فرم بودند.{{sfn|Walker.|2001}}{{sfn|DeVoto|2021}} تکامل فوگ توسط آهنگسازانی چون [[جرج فردریک هندل|هندل]] و به‌خصوص [[یوهان سباستیان باخ]]، بیشترین تأثیر و محبوبیت را در این دوره داشت، به‌همین دلیل آثار باخ را اوجِ تکامل تاریخ فوگ دانسته و اعتقاد بر این است که تاکنون بی‌نظیر مانده‌است.{{sfn|DeVoto|2021}}
 
پس از [[موسیقی دوره باروک|دورهٔ باروک]] و در اواخر [[قرن هجدهم]]، پیچیدگی در سبک‌ها رو به افول نهاد و نقش فوگ در آثار کمرنگ شده و به جای آن [[فرم (موسیقی)|فرم]] [[سونات]] در [[سمفونی]]‌ها رواج یافت. با این حال در [[موسیقی دوره کلاسیک|دوره کلاسیک]] آهنگسازانی نظیر [[یوزف هایدن|هایدن]]، [[موتزارت]] و [[بتهوون]]، تحت‌تاثیر مهارت و تخیل باخ در فوگ‌نویسی، از این تکنیک در آثار خود استفاده کردند و حتی در دورهٔ بتهوون فوگ به‌عنوان یک ابزار آموزشی مورد توجه قرار گرفت، به‌خصوص در [[کنسرواتوار]] [[پاریس]] که توسط [[لوئیجی کروبینی]] شروع شد و با حضور موسیقی‌دانانی چون تئودور دوبوآ{{یادچپ|Théodore Dubois}} و [[آندره گدالژ]] ادامه یافت که منجر به ایجاد «مکتب فوگ» شد و تاکنون پابرجا مانده‌است.{{sfn|DeVoto|2021}}
 
در [[قرن نوزدهم]] بار دیگر تکنیک‌ها و مهارت فوگ‌نویسی باخ مورد توجه آهنگسازان قرار گرفت. [[هکتور برلیوز]]، [[فرانتس لیست]]، [[سزار فرانک]]، [[یوهانس برامس|یوهان برامس]] و [[جوزپه وردی]] آثار قابل توجه و با ارزشی در این زمینه خلق کردند. در اواخر این قرن، [[سمفونی]]‌های [[گوستاو مالر]] توجه آشکار و ماهرانهٔ وی را به فوگ‌نویسی نشان می‌دهد.{{sfn|DeVoto|2021}}
== ساختار فوگ ==
=== تعریف ===
'''فوگ''' یا '''فوگا'''{{یاد|dir=ltr|Fuga}} از ریشه‌ای لاتین و کلمه‌ای قدیمی است و درلغت به معنی فرار، تعقیب، ناپایداری و پرواز (از شاخه‌ای به شاخه‌ای پریدن) است. این کلمه در آثار مصنّفان کهن نیز یافت می‌شود ولی با مفهومی که [[موسیقیدان|موسیقیدانان]] جدیدتر به‌کار برده‌اند متفاوت است.<ref>{{پک|کروبینی|۱۳۶۸|ک=کنترپوان و فوگ|ص=۶۹}}</ref><ref>{{پک|کودکا|۱۳۶۲|ک=فرهنگ اصطلاحات موسیقی|ص=۶۸–۶۹}}</ref> فوگ اوجِ موسیقی کنترپوانتیک به‌خصوص در دورهٔ باروک به‌ شمار می‌آید و بیشتر در این دوره بود که برای [[موسیقی سازی]] رواج یافت و برای سازهایی مانند [[ارگ (ساز)|ارگ]] و [[هارپسیکورد|هاپسیکورد]] مناسب بود، زیرا این سازها بر خلاف [[پیانو]]، با [[شدت (موسیقی)|شدت]] یکسانی به صدا درمی‌آیند و به خوبی تعادل بین بخش‌های کنترپوانتیک و تقلیدی را حفظ می‌کنند.<ref>{{پک|ل-وینک|۱۳۶۶|ک=چگونه خوب بشنویم|ص=۳۷۰-۳۷۱}}</ref>
 
تعریف جامعی از فنِ فوگ امکان‌پذیر نیست. فوگ‌ها از نظرِ سبکِ آهنگسازان و دوره‌های زمانی با یکدیگر تفاوت دارند و حتی فوگ‌های یک آهنگساز هم ممکن است از لحاظ [[سبک موسیقی|سبک]] و محتوا با هم فرق داشته باشد. اما یک الگوی اصلی و قابل تشخیص وجود دارد که تمام فوگ‌های بزرگ را با عالی‌ترین شکل، معنا و مفهوم می‌بخشد.<ref>{{پک|ورال|۱۳۷۰|ک=فوگ و انوانسیون|ص=۷}}</ref> فوگ‌ها از ابتدا تاکنون برای هر نوع از سبک‌های [[موسیقی سازی]]، [[موسیقی آوازی|آوازی]]، [[ارکسترال]]، [[سولو|ساز تنها]] و سایر [[ارکستر مجلسی|آنسامبل‌ها]] ساخته شده‌است. ساختار فوگ حداقل از دوصدا تا حتی هفت صدا را در بر می‌گیرد ولی اکثر فوگ‌ها برای سه یا چهار صدا ساخته شده‌اند؛ در آثار آهنگسازان مختلف فوگ‌های دوصدایی کمیاب و ساخت فوگ پنج‌صدایی، شش‌صدایی و هفت‌صدایی، به‌علت استفاده از کنترپوان سخت و پیچیده، امکان‌پذیر اما غیرمعمول است.{{sfn|DeVoto|2021}}