نوزیستی: تفاوت میان نسخه‌ها

۹۵ بایت اضافه‌شده ،  ۷ ماه پیش
ویژگی پیوندهای پیشنهادی: ۱۰ پیوند افزوده شد.
جزبدون خلاصۀ ویرایش
برچسب‌ها: ویرایشگر دیداری ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه ویرایش پیشرفتهٔ همراه
(ویژگی پیوندهای پیشنهادی: ۱۰ پیوند افزوده شد.)
{{زمان‌بندی ساده زمین‌شناسی}}
'''نوزیستی''' یا '''سِنوزوئیک''' {{به انگلیسی|Cenozoic}} یکی از دوران‌های تاریخ زیستی زمین است. این دوران، [[تاریخ زمین]] را از پایان [[کرتاسه]] تا زمان حاضر در بر می‌گیرد و حدوداً ۶۶٫۵ میلیون سال طول کشیده‌است. دوران نوزیستی، تقریباً کمی بیشتر از یک‌سوم دوران دوم و حدود یک‌ششم دوران اول است و کوتاهترین [[دوران (زمین‌شناسی)|دوران زمین‌شناسی]] نامیده می‌شود.
 
در طول دوران نوزیستی، فعالیت [[کوهزایی]] آلپی به حداکثر خود رسیده‌است؛ به‌طوری‌که ۳/۲ آن در این دوران روی داده‌است. دوران نوزیستی به دو دوره [[ترشیاری]] و [[کواترنری]] تقسیم می‌شود. دوره کواترنری از حدود ۲ میلیون سال قبل آغاز شده و اکنون نیز ادامه دارد. فعالیت [[زمین‌ساخت|زمین‌ساختی]] در این دوران افزایش یافته که نتیجه آن به وجود آمدن رشته‌کوه‌هایی مثل [[هیمالیا]]، [[البرز]]، [[زاگرس]]، [[آند (رشته‌کوه)|آند]] و [[آلپ]] است.
 
انقراض بسیاری از گروه‌های [[دوکمانان|دوکمانی]] ازجمله [[دایناسور]]های بی‌پرواز، [[نزدیک‌سوسمارسانان]] و [[خزندگان بال‌دار]] به پستانداران و پرندگان فرصت داد تا به گونه‌های بسیاری تقسیم شده و جمعیت غالب جانوری در جهان شوند. مهم‌ترین حادثه این دوران، گسترش و تنوع [[پستانداران]] است و به همین علت این دوران را دوره پستانداران نیز می‌گویند. از دلایل عمده ازدیاد آن‌ها می‌توان وجود منابع فراوان و سازش با محیط ذکر کرد. نومولیت‌ها که انواعی از [[آغازیان]] و از گروه [[روزن‌داران]] بودند؛ از [[سنگواره]]‌های راهنمای مهم اوایل دوران نوزیستی به‌شمار می‌آیند.
 
در دوره کواترنری با ظهور یخبندان عظیم در سطح زمین مشخص می‌شود که باعث تغییرات شدید آب و هوایی و انقراض بعضی جانوران و ظهور انواع دیگر شده‌است. در این دوران [[انسان]] پا به عرصه وجود نهاد و گیاهان و جانوران امروزی به وجود آمدند.
== زیربخش‌ها ==
{{نوزیستی}}
دوران نوزیستی به سه دوره پالئوژن،[[پالئوژن]]، [[نئوژن]] و کواترنری تقسیم می‌شود. دوره‌های پالئوژن و نئوژن را روی هم دوره ترشیاری نیز می‌گویند.
 
پالئوژن شامل پالئوسن، [[ائوسن]] و [[الیگوسن]] و جمعاً به مدت ۴۰ میلیون سال است. نئوژن شامل [[میوسن]] و پلیوسن و جمعاً به مدت ۲۸ میلیون سال است. کواترنری نیز شامل پلیوستوسن و هولوسن و جمعاً به مدت ۲ میلیون سال است.
 
== منابع ==