نوزیستی: تفاوت میان نسخه‌ها

۱٬۵۲۰ بایت اضافه‌شده ،  ۲ ماه پیش
ابرابزار
(ویژگی پیوندهای پیشنهادی: ۱۰ پیوند افزوده شد.)
(ابرابزار)
 
{{زمان‌بندی ساده زمین‌شناسی}}
'''نوزیستی''' یا '''سِنوزوئیک''' {{به انگلیسی|Cenozoic}} یکی از دوران‌های تاریخ زیستی زمین است. این دوران، [[تاریخ زمین]] را از پایان [[کرتاسه]] تا زمان حاضر در بر می‌گیرد و حدوداً ۶۶٫۵ میلیون سال طول کشیده‌است. دوران نوزیستی، تقریباً کمی بیشتر از یک‌سوم دوران دوم و حدود یک‌ششم دوران اول است و کوتاهترینکوتاه‌ترین [[دوران (زمین‌شناسی)|دوران زمین‌شناسی]] نامیده می‌شود به طوری که حداکثر ضخامت رسوبات آن به ۳۰ کیلومتر می‌رسد. جانوران و گیاهان در این دوران تقریباً شبیه دنیای کنونی شدند و گسترش و شکوفایی فوق‌العاده مربوط به گیاهان [[گیاهان گل‌دار|نهان‌دانه]] و [[تک‌لپه‌ای‌ها|تک‌لپه‌ای]] است.<ref>شفقی، سیروس: جغرافیای اصفهان. اصفهان: انتشارات دانشگاه اصفهان (شماره ۳۲۴). ویرایش دوم، ۱۳۸۱ خورشیدی. ص۲۷.</ref>
 
به نظر می‌رسد در پایان میانه‌زیستی پوسته اقیانوسی موجود بین آفریقا و آسیا حداکثر فعالیت خود را انجام داده و پس از آن فعالیت مهمی نداشته‌است، زیرا مجموعه‌های افیولیتی جایگزین شده و رسوبات تخریبی کم‌عمر پالئوسن-ائوسن با دگرشیبی، آن‌ها را پوشانده‌است. در طول دوران نوزیستی، فعالیت [[کوهزایی]] آلپی به حداکثر خود رسیده‌است؛ به‌طوری‌که ۳/۲ آن در این دوران روی داده‌است.
در طول دوران نوزیستی، فعالیت [[کوهزایی]] آلپی به حداکثر خود رسیده‌است؛ به‌طوری‌که ۳/۲ آن در این دوران روی داده‌است. دوران نوزیستی به دو دوره [[ترشیاری]] و [[کواترنری]] تقسیم می‌شود. دوره کواترنری از حدود ۲ میلیون سال قبل آغاز شده و اکنون نیز ادامه دارد. فعالیت [[زمین‌ساخت|زمین‌ساختی]] در این دوران افزایش یافته که نتیجه آن به وجود آمدن رشته‌کوه‌هایی مثل [[هیمالیا]]، [[البرز]]، [[زاگرس]]، [[آند (رشته‌کوه)|آند]] و [[آلپ]] است.
 
دوران نوزیستی به دو دوره [[ترشیاری]] و [[کواترنری]] تقسیم می‌شود. در دوره ترشیاری برخاستن رشته‌کوه‌های آلپی و آغاز فرسایش آن‌ها صورت گرفت. به همین دلیل رسوبات آواری در مناطق پر جنب و جوش اهمیت زیادی داشته و در حالی که در مناطق ثابت رسوبات کربناته فراوان‌ترند.<ref>شفقی، سیروس: جغرافیای اصفهان. ص۲۷.</ref>
 
در طول دوران نوزیستی، فعالیت [[کوهزایی]] آلپی به حداکثر خود رسیده‌است؛ به‌طوری‌که ۳/۲ آن در این دوران روی داده‌است. دوران نوزیستی به دو دوره [[ترشیاری]] و [[کواترنری]] تقسیم می‌شود. دوره کواترنری از حدود ۲ میلیون سال قبل آغاز شده و اکنون نیز ادامه دارد. فعالیت [[زمین‌ساخت|زمین‌ساختی]] در این دوران افزایش یافته که نتیجه آن به وجود آمدن رشته‌کوه‌هایی مثل [[هیمالیا]]، [[البرز]]، [[زاگرس]]، [[آند (رشته‌کوه)|آند]] و [[آلپ]] است.
 
انقراض بسیاری از گروه‌های [[دوکمانان|دوکمانی]] ازجمله [[دایناسور]]های بی‌پرواز، [[نزدیک‌سوسمارسانان]] و [[خزندگان بال‌دار]] به پستانداران و پرندگان فرصت داد تا به گونه‌های بسیاری تقسیم شده و جمعیت غالب جانوری در جهان شوند. مهم‌ترین حادثه این دوران، گسترش و تنوع [[پستانداران]] است و به همین علت این دوران را دوره پستانداران نیز می‌گویند. از دلایل عمده ازدیاد آن‌ها می‌توان وجود منابع فراوان و سازش با محیط ذکر کرد. نومولیت‌ها که انواعی از [[آغازیان]] و از گروه [[روزن‌داران]] بودند؛ از [[سنگواره]]‌های راهنمای مهم اوایل دوران نوزیستی به‌شمار می‌آیند.
* اطلاعات عمومی ۲۰۰۰ پیام نوین. حیدری سید جمال. جلد اول.
* After the Dinosaurs: The Age of Mammals, by Donald R. Prothero, Bloomington, Indiana: Indiana University Press, 2006. {{ISBN|978-0-253-34733-6|en}}
{{پانویس}}
 
{{تاریخ زمین‌شناختی|پیدازیستی|نوزیستی}}
{{زیست-خرد}}
 
[[رده:نوزیستی| ]]
[[رده:تاریخ زمین‌شناختی زمین]]
[[رده:دوران‌های زمین‌شناسی]]
۱۶۰٬۲۸۳

ویرایش