محمد جوکی: تفاوت میان نسخه‌ها

۱٬۵۷۳ بایت اضافه‌شده ،  ۵ ماه پیش
بدون خلاصۀ ویرایش
(ابرابزار)
بدون خلاصۀ ویرایش
برچسب‌ها: ویرایشگر دیداری ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه ویرایش پیشرفتهٔ همراه
{{جعبه اطلاعات خانواده سلطنتی|name=Muhammadمحمد Jukiجوکی|image=|alt=Muhammad Juki|birth_date={{birth date|1402|4|27|df=y}}|death_date={{death year and age|1445|1402}}|death_place=[[Sarakhsسرخس]], [[Timuridامپراتوری Empireتیموری]] <small>(present-day [[Iranایران]] امروزی)</small>|burial_place=[[Gawharآرامگاه Shad Mausoleumگوهرشاد]], [[Heratهرات]]<ref>{{cite book|last=Barthold|first=Vasilii Vladimirovitch |authorlink=Vasily Bartold|title=Four Studies on the History of Central Asia|url=https://books.google.com/books?id=-twUAAAAIAAJ&pg=PA147|volume=2|year=1963|publisher=Brill Archive|page=147}}</ref>|house=[[Timuridدودمان dynasty|House of Timurتیمور]]|father=[[Shah Rukhشاهرخ]]|mother=[[Gawharگوهرشاد Shadبیگم]]|religion=[[Islamاسلام]]}}
'''محمد جوکی میرزا''' (1402۱۴۰۲ &#x2013; ۱۴۴۵ میلادی) شاهزادهٔ [[دودمان تیمور|تیموری]] و پسر [[شاهرخ]] حاکم [[آسیای مرکزی]] بود. او به‌عنوان یکی از فرماندهان نظامی پدرش خدمت می‌کرد و ممکن است به‌عنوان جانشین مورد علاقهٔ او مورد توجه قرار گرفته باشد. با این حال،این‌حال، وی در سال ۱۴۴۵ بر اثر بیماری و دو سال پیش از شاهرخ، درگذشت.
 
== زندگی ==
محمد جوکی که در ۲۷ آوریل ۱۴۰۲ متولد شد، کوچک‌ترین پسر از سه پسر [[شاهرخ]] از همسر خود، ملکه [[گوهرشاد بیگم|گوهر شاد]] بود.<ref>{{cite ۱book|last=Manz|first=Beatrice Forbes|authorlink=Beatrice Forbes Manz|title=Power, Politics and Religion in Timurid Iran|url=https://books.google.com/books?id=BfkpHz9q_RMC&pg=PA247|year=2007|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-139-46284-6|page=247}}</ref>
 
او کار نظامی خود را با نخستین لشکرکشی پدرش علیه [[قره‌قویونلو|قره قویونلوهاقره‌قویونلوها]] در آذربایجان در سال‌های ۱۴۲۰–۱۴۲۱ آغاز کرد که طی آن، فرماندهی سپاه را بر عهده داشت.<ref name="ManzP40ManzP402">{{Harvard citation textharvtxt|Manz|2007|p=40}}</ref> در سال‌های بعد، او نقش مهمی در لشکرکشی‌های بزرگ شاهرخ داشت و به‌نظر می‌رسد که در دربار، حضوری مستمر داشته‌است. به نظر می‌رسد که او اغلب به مأموریت‌های ویژه‌ای اعزام می‌شد که نیاز به دقت و ظرافت دارند،داشتند، مانند برخورد با حاکمان محلی و مناطقمرزنشینان، مرزیاعزام می‌شد.<ref name="ManzP248ManzP2482">{{Harvard citation textharvtxt|Manz|2007|p=248}}</ref><ref name="ManzP40"/>{{Harvard زمانیcitation به او دستور داده شد که ارتشی را به ماوراءالنهر، قلمرو برادرش الوغ بیگ، هدایت کند، زمانی که مشخص شد او در حال برنامه‌ریزی برای سفری است که پدرشان آن را تأیید نکرده بود.text|Manz|2007|p=40}}</ref name="ManzP40"/> در سال‌های ۱۴۲۵–۲۶، باراک خان، حاکم [[اردوی زرین|گروه ترکان طلایی]] ادعایی را مطرح کرد و شروع به حمله به منطقهٔ سیغناق کرد. هرچند شاهرخ انجام یک لشکرکشی تلافی‌جویانه را ممنوع کرد، در سال ۱۴۲۷، محمد جوکی و الغ بیگ[[الغ‌بیگ]] هر دو بدون توجه به فرمان پدر، لشکرکشی تلافی‌جویانه‌ای کردند. این امر منجر به شکست سنگین آن‌ها و بازگشت بی‌نظم آن‌ها به [[سمرقند]] شد.<ref>{{Harvard citation text|Manz|2007}}</ref>
 
در حالی‌که برادرانشبرادران محمد جوکی در سنین جوانی به‌عنوان فرماندار استانایالت‌ها منصوب شدند،می‌شدند، او تنها در فاصلهٔ سال‌های ۱۴۲۹–۱۴۳۰ به فرماندهی در منطقهٔ [[ختل|خطلان]] منصوب شد.<ref name="ManzP248">{{Harvard citation text|Manz|2007|pagep=248}}</ref> پس از مرگ بایسونغور،[[بایسنقر پسر شاهرخ]]، به‌نظر می‌رسد که محمد جوکی مورد علاقه ی پدرش قرار گرفت و همچنین وارث مورد نظر او شدشد، اما مادرش با نامزدی او مخالف بود و پسر [[علاالدوله پسر بایسنقر|بایسونغور]] علاالدوله را به وی ترجیح داد. ۴<ref name="BartholdP143BinbaşP54">{{Harvardcite citationbook|last=Binbaş|first=İlker textEvrim|title=Intellectual Networks in Timurid Iran: Sharaf al-Dīn 'Alī Yazdī and the Islamicate Republic of Letters|url=https://books.google.com/books?id=LsHgCwAAQBAJ&pg=PA54|year=2016|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-05424-0|page=54}}</ref><ref name="BartholdP1432">{{harvtxt|Barthold|1963|pagep=143}}</ref> گوهرشاد محمد جوکی را از مناصب قدرت کنار گذاشت و از نفوذ او در [[دیوان (سازمان اداری)|دیوان]] خودداری کرد. این امتیازها به علاءالدوله و همچنین برادرزادهٔ دیگرش [[عبداللطیف میرزا|عبداللطیف]] اعطا شده بود.<ref name="BartholdP143">{{Harvard citation text|Barthold|1963|page=143}}</ref><ref name="ManzP248"/> علاوه بر این، گوهرشاد فرزندان خود را در دربار سلطنتی، مورد احترام قرار نمی‌داد اما پسران برادران بزرگ‌تر خود را مورد احترام قرار داد.<ref name="ManzP248"/>
 
هنگامی‌که شاهرخ در سال ۱۴۴۴ به‌طور خطرناکی بیمار شد، محمد جوکی که در آن زمان والی [[بلخ]] نیز بود، بلافاصله به پایتخت، [[هرات]] نقل مکان کرد تا در مبارزات احتمالی جانشینی مورد انتظار،شاهرخ، ایفای نقش کند.<ref ۴name="BinbaşP542">{{cite باbook|last=Binbaş|first=İlker اینEvrim|title=Intellectual حال،Networks گوهرin شادTimurid Iran: Sharaf al-Dīn 'Alī Yazdī and the Islamicate Republic of Letters|url=https://books.google.com/books?id=LsHgCwAAQBAJ&pg=PA54|year=2016|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-05424-0|page=54}}</ref> با این‌حال، گوهرشاد قبلاً از حمایت جلال الدینجلال‌الدین فیروزشاه، رئیس قوای نظامی، برای به قدرت رسیدن علاالدوله برخوردار شده بود.<ref name="BartholdP143">{{Harvard citation text|Barthold|1963|page=143}}</ref> اما سرانجام، شاهرخ به‌طور غیرمنتظره‌ای از بیماری خود بهبود یافت.<ref>{{Harvard citation text|Manz|2007}}</ref>
 
محمد جوکی که از یک بیماری طولانی‌مدت رنج می‌برد، پیش از پدر خود شاهرخ، در سال ۱۴۴۵ در [[سرخس]] درگذشت.<ref>{{cite ۷فرمانداریbook|last1=Jackson|first1=Peter|authorlink1=Peter Jackson (historian)|last2=Lockhart|first2=Lawrence|title=The Cambridge History of Iran|url=https://books.google.com/books?id=fY01Tc2SZVEC&pg=860|volume=VI|year=1986|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-20094-3|page=860}}</ref> فرمانداری وی در خطلان و بلخ به‌ترتیب به پسرانش ابوبکر و محمد قاسم رسید.<ref>{{Harvard citation text|Jackson|Lockhart|1986|p=107}}</ref><ref>{{Harvard citation text|Manz|2007|p=26}}</ref>
 
== خانواده ==
=== همسران و صیغه‌ها ===
* مهرنگار خانم: دختر شمس جهان [[خان (عنوان)|خان]] [[خانات جغتای|خانات چاگاتایی]]
* بخت دولت
* بلغان مغول
* خانم: دختر ادیگو، [[خان (عنوان)|خان]] [[اردوی نوقای|هورد]]<ref>{{cite نوگایbook|last=DeWeese|first=Devin|authorlink=Devin Deweese|title=Islamization and Native Religion in the Golden Horde: Baba TŸkles and Conversion to Islam in Historical and Epic Tradition|url=https://books.google.com/books?id=Ut77eAbMUHoC&pg=PA338|year=2010|publisher=Penn State Press|isbn=978-0-271-04445-3|page=338}}</ref>
* تاج‌الاسلام‌خان: دختر [[قره عثمان]]، حاکم [[آق‌قویونلو|آق قویونلوهاآق‌قویونلوها]]
 
=== فرزندان ===
* علی (۱۴۲۳–۱۴۲۴)
* قوطلوق سلطان
* زبیده سلطان<ref>{{cite book|first=John E.|last=Woods|authorlink=John E. Woods (historian)|title=The Timurid dynasty|pages=45–46|url=https://books.google.com/books?id=0XcMAQAAMAAJ|year=1990|publisher=Indiana University, Research Institute for Inner Asian Studies}}</ref>
* زبیده سلطان
 
== منابع ==