تفاوت میان نسخه‌های «ژوپیتر»

بدون خلاصه ویرایش
جز (ربات:اصلاح فاصلهٔ مجازی)
[[Image:IngresJupiterAndThetis.jpg|left|thumb|250px|ژوپیتر و تتیس، اثری از [[جان اینگرس]]، ۱۸۱۱ میلادی.]]
در اساطیر رومی، '''ژوپیتر''' یا '''ژُو''' یا '''ژووه'''، خدای خدایان یا پادشاه خدایان بود. همینطور وی، خدای [[آسمان]] و خدای [[آذرخش]]‌های آسمانی (خدای رعد) محسوب می‌شد. همسان و معادل او در [[پانتئون]] خدایان [[یونان]]، [[زئوس]] بود. او را ''یوپیتر'' یا ''آیوپ پیتر'' یا ''دیِزپیتر'' نیز نامیده‌اند و همچنین از او با عنوان ''اپتیموس ماگزیموس'' به معنای «بهترین و بزرگترین پدرخدا» نیز نام برده‌اند و او را به عنوان خدایایزد حامی [[روم باستان]] ستوده‌اند، خدایی که فرمانروایی او بر مبنای قوانین و نظم اجتماعی بنا شده بود. او خدایی بود که به همراه خواهر/همسر خود، [[ژونو]]، بر سه گانه یا ''تریاد کاپیتولین'' ریاست می‌کرد. ژوپیتر همچنین پدر ایزد [[مارس]] محسوب می‌شد و این فرزند از ازدواج او با ژونو متولد شده بود. براین اساس، ژوپیتر پدربزرگ [[رموس و رومولوس]] که بنیانگذاران افسانه‌ای [[رم]] بودند، به شمار می‌آمد. ژوپیتر در دین [[رم باستان]] مورد پرستش و احترام قرار داشت و هنوز هم در آیین ''نئوپاگانیسم رومی''، پرستش می‌شود. او همراه با برادران خویش، [[نپتون]] و [[پلوتو]]، فرزندان [[ساتورن]]، محسوب می‌شدند. او همچنین برادر/شوهر [[سرس]] (دختر ساتورن و مادر پروسرپینا)، برادر [[وریتاس]] (دختر ساتورن) و پدر [[مرکوری]] به شمار می‌آمد.<ref> مشارکت کنندگان ویکی پدیای انگلیسی، بازبینی در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۰ </ref>
 
[توجه شود که در متن فوق، تقریباً تمامی اسامی که بعدها بر روی سیارات منظومه شمسی نهاده شدند، مورد اشاره قرار گرفته‌اند. از جمله: ''ژوپیتر'' ([[مشتری]])، [[مارس]] ([[مریخ]])، [[ساتورن]] ([[زحل]])، [[نپتون]] ([[نپتون]])، [[پلوتو]] ([[پلوتون]])، [[مرکوری]] ([[عطارد]])]
 
== پیشینه ==
به هنگام قدرت یافتن امپراتوری رم، ژوپیتر نیز، همپای همتای یونانی خویش، زئوس، به شکوهمندترین جایگاه خویش دست یافت. با این همه ژوپیتر در مقایسه با زئوس از خاستگاهی متواضعانه ترفروپایه‌تر برخوردار بود و همانند نخستین رومن‌هارومی‌ها از [[لاتیوم]] [از شهرهای جنوب غربی رم] منشاء گرفته بود. نیایشگاه ژوپیتر در جائی قرار داشت که اکنون در جانب شرقی دریاچه آلبانو و در مونته کاوو واقع است و نزدیک محل ایجاد کاخ تابستانی پاپ قرار می‌گیرد. البته اکنون از این معبدپرستشگاه اثری بر جای نمانده و جای آن را دیر زنان راهب و جایگاه فرستنده تلویزیون رم گرفته‌است.
 
ژوپیتر، خدای بزرگ [و خدای خدایان] بود و در گذر زمان به خدایایزد برتر کنفدراسیون چهل و نه شهر لاتین مبدل گشت و معبدنیایشگاه او جایگاه برگزاری جشن‌های بهاری و خزانی شد.<ref> اساطیر رم، اثر: استیوارد پرون، ترجمه: محمدحسین باجلان فرخی، چاپ اول، صفحه: ۱۷ </ref>
 
== شرح ==
ژوپیتر یا یوپیتر یا ژوه یا یووه، خدای بزرگ و برترین خدا در پانتئون یا مجمع خدایان رمی بود. احتمالا او در اصل، یک خدای [[اتروسک]]ی بود [اتروسکی‌ها از اقوام کهن [[ایتالیا]] به شمار می‌آمدند]، اما نام او و جنبه‌های اصلی شخصیتش، شباهت و انطباقهمسانی بسیار نزدیکی با [[زئوس]] یونانی نشان می‌دهد.او خدای آسمان محسوببه شمار می‌شد،می‌آمد، و در این نقش همان ژوپیتر لوستیوس یا آورندهٔ روشنایی بود و ایامی که ماه در آسمان کامل بود، یعنی ایام ایدس [روزهای مقدس و متبرکخجسته در تقویمگاهشماری رم باستان]، به او اختصاص داشت. او همچون ژئوس با باران و رعد و برق در ارتباط بود و در قدیمیترینقدیمی‌ترین معبدپرستشگاه او در رم یک ''لاپیدس سیالیسس'' [سنگ سیسیل یا چخماق] بود که اعتقادباور داشتند تحجریافتهٔشکل سنگ‌شدهٔ آذرخش‌های اوست [یعنی حاوی آذرخش‌های زئوس است که به سنگ تبدیل شده‌اند]. در سرتاسر ایتالیا بر قلهٔ مکانهایمکان‌های مرتفع و در جاهایی که مورد اصابت صاعقه قرار گرفته بود، معابدیپرستشگاه‌های برای بزرگداشت او ساخته بودند.<ref> اساطیر جهان از موسسه لاروس(۲)، زیرنظر: پی یر گریمال، ترجمه: مانی صالحی علامه، چاپ اول، صفحه: ۱۰۹ و ۱۱۰ </ref>
 
 
 
=== ژوپیتر الیشیوس ===
ژوپیتر در نقش خدای تندر و صاعقه، ژوپیتر الیسیوس یا ژوپیتر الیشیوش نام داشت. این نام از فعل elicere به معنی جذب کردن و فروکشیدن گرفته شده‌است. ژوپیتر در این هیأت است که آذرخش را از آسمان فرومی فرستد و جادوگران با یاری او، صاعقهتندر را هدایت می‌کنند. از همین دوره‌است که عنوان خدای جل و علا یا همان: Peo Optium (D.O.M) Maximo به وی داده می‌شود. این عنوان [که همان ''اپتیموس ماگزیموس'' می باشد] بعدها به آیین مسیح نیز راه می‌یابد. پرستش این هیأت از ژوپیتر، کیشی بود که در کوئیرینال رواج داشت و با نیایش ژونو و مینرو همراه بود.<ref> اساطیر رم، اثر: استیوارد پرون، ترجمه: محمدحسین باجلان فرخی، چاپ اول، صفحه: ۱۹ </ref>
 
=== ژوپیتر استاتور ===
یکی از معابدپرستشگاه‌های ژوپیتر که بنای آن به رومولوس نسبت داده می‌شد، در جنوب فوروم و جایی که طاق تیتوس در آنجا قرار دارد، بنا شده بود. این معبدپرستشگاه به ژوپیتر استاتور یا ژوپیتر بازدارنده اختصاص داشت و این نام از آنجا منشاء می‌گیرد که ژوپیتر در پاسخ به نیایش رومولوس به درگاه او، رومن‌ها را از فرار در برابر سابین‌ها باز داشت و در این نبرد پیروز شد.<ref> اساطیر رم، اثر: استیوارد پرون، ترجمه: محمدحسین باجلان فرخی، چاپ اول، صفحه: ۱۹ </ref>
 
=== ژوپیتر لوستیوس ===
 
== نقش‌های دیگر ==
ژوپیتر فقط یک الوهیت محافظ و حامیپشتیبان قوم نبود، بلکه حافظ و نگهبان اخلاقیات عمومی و ناظر و ضامن سوگندها، قراردادها، عهدنامه‌های اتحاد و جنگ‌ها بود. همچنین وظایف اخلاقی و دینی شهروندان نسبت به خدایان، کشور و خانواده هایشان به او مربوط می شد. جشن تقدیس او هر ساله در سیزدهم سپتامبر یعنی همان روزی که کنسول‌های جمهوری رم، رسماً شروعآغاز به کار می کردند، برپا می شد.
 
او بعدها به ایزد حامی امپراطورانامپراتوران تبدیل شد و به همین عنوان، در سرتاسر امپراطوری رم مورد پرستش قرار گرفت.<ref> اساطیر جهان از موسسه لاروس(۲)، زیرنظر: پی یر گریمال، ترجمه: مانی صالحی علامه، چاپ اول، صفحه: ۱۱۰ </ref>
 
 
* {{یادکرد|کتاب= اساطیر روم|نویسنده =استیوارد پرون|ترجمه= باجلان فرخی|ناشر = انتشارات اساطیر|چاپ=اول|شهر=تهران|سال=۱۳۸۱|شابک=ISBN 964-331-110-4}}
* {{یادکرد|کتاب= اساطیر جهان از موسسه لاروس|نویسنده =جان پی یر گریمال|ترجمه= مانی صالحی علامه|ناشر = نشر مهاجر|چاپ=اول|شهر=تهران|سال=۱۳۸۶|شابک=ISBN 964-8861-39-0}}
 
{{دین رومی}}
 
[[رده:اساطیر روم]]
۱۴۶٬۰۴۶

ویرایش