تفاوت میان نسخه‌های «تیبر»

۳۱۷ بایت اضافه‌شده ،  ۸ سال پیش
جز
بدون خلاصه ویرایش
جز
{{در دست ویرایش ۲|ماه=ژانویه|روز=۲۶|سال=۲۰۱۱|چند = 2}}{{Nobots}}
{{رودها | river_name = رود تیبر
| image_name = Tiber vaticanTevereCastello-PonteSantAngelo.jpgJPG|250px
| caption = نمایی از رود تیبر ، پونته سنت آنجلو و [[واتیکان]]کاستل سنت آنجلو
| origin = کوه فومایولو
| mouth = دریای تیرانی
| elevation = ۱۲۶۸ متر
| discharge = ۲۶۷ متر مکعب بر ثانیه
| watershed = ۱۷.۳۷۵ کیلومتر مربع
}}
 
'''رود تیبر''' که در لاتین '''تیبریس''' {{به لاتین|Tiberis}} و در ایتالیایی '''تِوِرِه''' {{به ایتالیایی|Tevere ، تلفظ: [ˈteːvere]}} نامیده می‌شود سومین رود طولانی [[ایتالیا]]ست که از کوه‌های [[آپنین]] در [[امیلیا-رومانیا]] سرچشمه می‌گیرد و با گذر از مسیری ۴۰۶ کیلومتری در میان [[اومبریا]] و [[لاتزیو]] به [[دریای تیرانی]] می‌ریزد. همچنین [[حوضه آبریز]] این رودخانه در حدود ۱۷ هزار و ۳۷۵ کیلومتر مربع تخمین زده می‌شود.
 
از آنجا که این رود یگانه آبراه شهر [[رم]] بوده و این شهر بر کنارهٔ خاوری آن بنیادگذاشته شده است از شهرتی جاودانه برخوردار می‌باشد.
 
== سرچشمهٔ تیبر ==
دو چشمه که به فاصلهٔ ۱۰ متری از یکدیگر در کوه فومایولو واقع شده‌اند سرچشمهٔ تیبر را تشکیل می‌دهند. این چشمه‌ها لو ونه نامیده می‌شوند و در جنگلی ساحلی در ۱۲۶۸ متری از سطح دریا قرار دارند. در دههٔ ۱۹۳۰ [[بنیتو موسولینی]] ستون قدیمی رومی‌ای را در مکان سرچشمهٔ این رود نصب نمود که بر رویش نوشته شده بود: QUI NASCE IL FIUME SACRO AI DESTINI DI ROMA (اینجا زادگاه رودخانه است / برای سرنوشت رم مقدس است). عقابی نیز بر بالای این سرستون و رو به رم قرار دارد.
 
والتیبرینا، نخستین جایی است که تیبر پیش از رسیدن به اومبریا در آن جریان می‌یابد.
 
== تاریخچه ==
بنا بر افسانه‌ای، شهر [[رم]] در ۷۵۳ سال پیش از زایش مسیح در کرانه‌های رود تیبر و در ۲۵ کیلومتری دریا در [[اوستیااستیا]] پایه‌گذاری شد. این افسانه همچنین می‌افزاید که بنیادگذاران شهر دو برادر دوقلو به نام‌های رموس و رمولوس بودند که در رودخانه افکنده شدند اما ماده گرگی آن دو را نجات داد.
 
رود تیبر اهمیتی حیاتی برای تجارت رومیان داشت چون کشنی‌هاکشتی‌ها با عبور از آن می‌توانستند تا ۱۰۰ کیلومتری بالای رودخانه پیش روند. شواهدی در دست است که نشان می‌دهد از این رودخانه برای فرستادن غلات با کشتی از وال تورینا در ۵ سده پیش از زایش مسیح استفاده می‌شده است. بعدتر سنگ، الوار و مواد غذایی نیز از این طریق به رم فرستاده می‌شد.
 
[[پرونده:TiberColonna tevere.PNGjpg|چپ|بندانگشتی|220 پیکسل|تیبرسرستون بررومی رویمشخص‌کنندهٔ نقشهسرچشمهٔ تیبر]]
بندر اوستیااُستیا یکی از پایگاه‌های دریایی اصلی در دوران [[جنگ‌های پونیک]] در ۳ دهه پیش از میلاد مسیح بود و پس از آن به یکی از بنادر مهم روم تبدیل شد که در آن کالاهایی همچون گندم، روغن زیتون و شراب از مستعمرانمستعمرات رومی حاشیهٔ [[دریای مدیترانه]] وارد می‌شد. همچنین باراندازهایی در حاشیهٔ رودخانه در خود رم نیز ساخته شد.
 
رومیان رودخانه را به یک سیستم فاضلاب متصل کردند و از طریق شبکه‌ای از تونل‌های زیرزمینی و کانال‌های دیگردیگر، آب آن را به مرکز شهر آوردند. ثروتمندان روم نیز باغ-پارک‌هایی را در کرانه‌های رودخانه در رم در ۱ سده پیش از میلاد مسیح برپا داشتند.
 
اما رسوبات بسیار رود تیبر که حفظنگهداری اوستیابندر اُستیا را با دشواری مواجه ساخته بود سبب شد تا امپراتوران [[کلودیوس]] و [[تراژان]]، بندر جدیدی را در فیومیچینو در نخستین سدهٔ پس از میلاد بنا سازند. جادهٔ جدیدی نیز برای اتصال رم به فیومیچینو ساخته شد بااما این حالدر سرانجامنهایت هر دو بندر به دلیل لجن‌گرفتگی به حال خود رها شده و متروکه شدند.
 
برخی از پاپ‌ها در سده‌های ۱۷ و ۱۸ تلاش کردند تا با لایروبی گستردهٔ تیبر، رفت و آمد در آن را بهبود بخشند. این لایروبی‌ها تا سدهٔ نوزدهم نیز ادامه داشت و سبب شد تا برای مدتی تجارت بار دیگر در این مسیر رونق چشمگیری پیدا کند. با این حال تا سدهٔ بیستم میلادی بارتشکیل دیگردوبارهٔ گل و لای در رودخانهتا رسوبسدهٔ پیدابیستم کردمیلادی ودر تیبر سبب شد تا تیبرین رودخانه تنها تا خود رم قابل کشتیرانی باشد.
 
زمانی طغیان‌های تیبر به عمق ۲ متر زمانی معروف بود اما امروزه رودخانه در میان دیوارهای سنگی بلندی که کار ساختشان در ۱۸۷۶ آغاز شد مهار شده است. در داخل شهر و در موازات ساحل رودخانه بلوارهایی کشیده شده است که به ''lungoteveri'' به‌معنای خیابان‌های «در امتداد تیبر» معروف است.
به‌معنای خیابان‌های «در امتداد تیبر» معروف است.
 
[[پرونده:Pons Fabricius.jpg|چپ|بندانگشتی|220 پیکسل|پل فابریسیوس ساخته‌شده در ۶۲ سال پیش از میلاد مسیح]]
رود تیبر در دوران روم باستان کاربرد دیگری نیز داشت و آن اینکه اعدام‌شدگان را به درون آن می‌انداختند. این کار در سال‌های پایانی فرمانروایی امپراتور [[تیبریوس]] رواج یافت و تا قرن‌ها نیز ادامه داشت.
 
== پل‌های تیبر ==
علاوه بر پل‌های مدرن بسیاری که بر روی تیبر در رم ساخته شده است برخی از پل‌های باستانی که بیشترشان برای عبوعبور و مرور عابران پیاده کاربرکاربرد دارد و یا بخشی از آنها باقی مانده (همچون [[پل میلویان]] و [[پونته سنت آنجلو]]) و یا هنوز کامل هستند (مانند [[پل فابریسیوس]]) نیز دیده می‌شود.
 
== منابع ==
| زبان = انگلیسی
}}
 
[[رده:رودهای ایتالیا]]
 
[[en:Tiber River]]
۱۱٬۲۳۰

ویرایش