تفاوت میان نسخه‌های «خطوط ششگانه»

جز
ربات: تصحیح جایگذاری کاما، شمارگان هزارگان
جز (رده:خوشنویسی حذف شد; رده:خوشنویسی اسلامی اضافه شد با استفاده از ویکی‌پدیا:رده‌ساز)
جز (ربات: تصحیح جایگذاری کاما، شمارگان هزارگان)
از همان آغاز شکل‌گیری [[خط فارسی|خط عربی یا فارسی]] و رسم‌الخط آن دو شیوه نگارش متداول بود؛ یکی بیشتر متشکل از خطوط مستقیم بود که بعدها خط کوفی را تشکیل داد؛ و دیگری حاوی حرکت‌های مدور بود که می‌توان از آن به عنوان نوعی خط نسخ اولیه یاد کرد.
 
در آغاز دولت [[عباسیان|عباسی]] (۱۳۲-۶۵۶ ه‍.ق) بازار خوشنویسی رونق گرفت و برای تفنن و زیبایی، شیوه‌های متعددی در خط پیدا شد. انواع خط کوفی متجاوز از پنجاه نوع مختلف شد <ref>فضائلی ص ۱۴۲</ref> و خط نسخ اولیه نیز از نظر شکل نگارش واندازه قلم تنوع زیادی پیدا کرد که تشخیص و خواندن و نوشتن همه آن‌ها کار ساده‌ای نبود.
 
در این زمان قلم‌ها یا روش‌های روشن‌تر و بهتری پدید آمدند که به خطوط ششگانه یا اقلام سته شهرت دارند. ابوعلی محمد بن علی بن حسین (حسن) بن عبدالله بغدادی (شوال [[۲۷۲ (قمری)|۲۷۲]]- [[۳۲۸ (قمری)|۳۲۸ قمری]]/ مارس [[۸۸۶ (میلادی)|۸۸۶]] -[[۹۴۰ (میلادی)|۹۴۰ میلادی]]) معروف به [[ابن مقله|اِبْن ِ مُقْله]]، ادیب، خوشنویس و وزیر [[عباسیان]] را مبدع و شکل دهنده این شش خط مختلف می‌دانند<ref>ابن ندیم</ref>. درواقع ابن مقله این خطوط را از میان خطوط مختلف ممتاز کرد و آنان را قاعده‌مند ساخت.
او از آمیختن [[خط کوفی اولیه]]، [[نسخ اولیه]] و ابتکارات جدید، خطوط ششگانه را بوجود آورد. ابتدا او خطی ساده و خوانا ایجاد کرد و آن را [[خط محقق]] نامید و قاعده‌مند کرد. سپس از آن، [[خط ریحان]] را ساخت. بعد از آن [[خط ثلث]] را از ریحان پدید آورده و قاعده‌مند کرد. بعد از اینها به شکل دادن [[خط نسخ]] موفق شد. و پس از آن‌ها [[خط توقیع]] و [[رقاع]] را ابداع نمود.
 
اکثر محققین، ابن مقله را اولین مبتکر و پدیدآورنده [[خوشنویسی اسلامی]] به مثابه یک هنر می‌دانند. پس از او افرادی چون [[محمد بن سمسانی]] و [[محمد بن اسعد]] شیوه او را فرا گرفتند. سپس ''ابوالحسن علی بن هلال'' معروف به [[ابن بواب]]، این شیوه را از آن دو آموخت و یک قرن پس از ابن مقله آن‌ها را تکمیل کرد و تمام خطوطی که او پدید آورده بود را تکامل بخشید<ref>پیدایش و سیر تحول هنر خط، ص ۷۳</ref>. سپس در قرن هفتم هجری [[یاقوت مستعصمی]](درگذشته به سال ۶۹۸ هجری قمری) <ref>لغت‌نامه دهخدا</ref> خطاط صاحب‌نام در خط ابن بواب تحقیق و تتبع کرد. یاقوت در روش خوشنویسی اقلام ششگانه تغییراتی داد و در زیباتر کردن آن‌ها مؤثر بود. او در در روش تراشیدن قلم و قط زدن استادان پیشین تجدیدنظر کرد.<ref>پیدایش و سیر تحول هنر خط</ref> و بویژه خط ثلث را به کمال نهایی رسانید.
 
 
== منابع ==
* فضایلی، حبیب‌الله. ''اطلس خط''. انتشارات مشعل اصفهان. چاپ دوم، اصفهان۱۳۶۲ش.
* پیدایش و سیر تحول هنر خط ،خط، انتشارت یساولی، چاپ دوم ۱۳۶۰ ش
* ابن ندیم‌. ''الفهرست''. ص ۱۲
* [http://www.loghatnaameh.com/dehkhodaworddetail-40448648445e4aa485343978d80fa064-fa.html لغت‌نامه دهخدا. مدخل یاقوت مستعصمی]
۵۹۲٬۸۸۴

ویرایش