تفاوت میان نسخه‌های «ژوپیتر»

۸۲۷ بایت اضافه‌شده ،  ۹ سال پیش
بدون خلاصه ویرایش
جز (واگردانی واپسین ویرایش Amirobot)
[[Image:IngresJupiterAndThetis.jpg|left|thumb|250px|ژوپیتر و تتیس، اثری از [[جان اینگرس]]، ۱۸۱۱ میلادی.]]
در اساطیر رومی، '''ژوپیتر''' یا '''ژُو''' یا '''ژووه'''، خدای خدایان یا پادشاه خدایان بود. همینطور وی، خدای [[آسمان]] و خدای [[آذرخش]]‌های آسمانی (خدای رعد) محسوب می‌شد. همسان و معادل او در [[پانتئون]] خدایان [[یونان]]، [[زئوس]] بود. او را ''یوپیتر'' یا ''آیوپ پیتر'' یا ''دیِزپیتر'' نیز نامیده‌اند و همچنین از او با عنوان ''اپتیموس ماگزیموس'' به معنای «بهترین و بزرگترین پدرخدا» نیز نام برده‌اند و او را به عنوان ایزد حامیپشتیبان [[روم باستان]] ستوده‌اند، خدایی که فرمانروایی او بر مبنای قوانین و نظم اجتماعی بنا شده بود. او خدایی بود که به همراه خواهر/همسر خود، [[ژونو]]، بر سه گانهسه‌گانه یا ''تریاد کاپیتولین'' ریاست می‌کرد. ژوپیتر همچنین پدر ایزد [[مارس]] محسوب می‌شد و این فرزند از ازدواج او با ژونو متولد شده بود. براین اساس، ژوپیتر پدربزرگ [[رموس و رومولوس]] که بنیانگذاران افسانه‌ای [[رم]] بودند، به شمار می‌آمد. ژوپیتر در دین [[رم باستان]] مورد پرستش و احترام قرار داشت و هنوز هم در آیین ''نئوپاگانیسم رومی''، پرستش می‌شود. او همراه با برادران خویش، [[نپتون]] و [[پلوتو]]، فرزندان [[ساتورن]]، محسوب می‌شدند. او همچنین برادر/شوهر [[سرس]] (دختر ساتورن و مادر پروسرپینا)، برادر [[وریتاس]] (دختر ساتورن) و پدر [[مرکوری]] به شمار می‌آمد.<ref> مشارکت کنندگان ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۰ </ref>
 
ژوپیتر همچنین پدر ایزد [[مارس]] به‌شمار می‌آمد و این فرزند از ازدواج او با ژونو متولد شده بود. براین اساس، ژوپیتر پدربزرگ [[رموس و رومولوس]] که بنیانگذاران افسانه‌ای [[رم]] بودند، به شمار می‌آمد. ژوپیتر در دین [[رم باستان]] مورد پرستش و احترام قرار داشت و هنوز هم در آیین ''نئوپاگانیسم رومی''، پرستش می‌شود. او همراه با برادران خویش، [[نپتون]] و [[پلوتو]]، فرزندان [[ساتورن]]، به‌شمار می‌آمدند. او همچنین برادر/شوهر [[سرس]] (دختر ساتورن و مادر پروسرپینا)، برادر [[وریتاس]] (دختر ساتورن) و پدر [[مرکوری]] به شمار می‌آمد.<ref> مشارکت کنندگان ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۰ </ref>
[توجه شود که در متن فوق، تقریباً تمامی اسامی که بعدها بر روی سیارات منظومه شمسی نهاده شدند، مورد اشاره قرار گرفته‌اند. از جمله: ''ژوپیتر'' ([[مشتری]])، [[مارس]] ([[مریخ]])، [[ساتورن]] ([[زحل]])، [[نپتون]] ([[نپتون]])، [[پلوتو]] ([[پلوتون]])، [[مرکوری]] ([[عطارد]])]
 
[توجه شود که در متن فوق، تقریباً تمامی اسامینام‌هایی که بعدها بر روی سیاراتسیاره‌های منظومه شمسیخورشیدی نهاده شدند، مورد اشاره قرار گرفته‌اند. از جمله: ''ژوپیتر'' ([[مشتری|هرمز]])، [[مارس]] ([[مریخ|بهرام]])، [[ساتورن]] ([[زحل|کیوان]])، [[نپتون]] ([[نپتون]])، [[پلوتو]] ([[پلوتون]])، [[مرکوری]] ([[عطارد|تیر]])].
 
==نام‌شناسی==
نام ژوپیتر از ریشه نیا-هندواروپایی *dyeu-peter است که بخش نخست آن dyeu همریشه با [[دیو]] در فارسی و به معنی ایزد است و بخش دوم peter همریشه و هم‌معنی با پدر در فارسی است. بر این پایه، ژوپیتر (دیوپدر) به معنای پدر ایزدی و پدر آسمانی است.<ref>[http://www.etymonline.com/index.php?search=jupiter&searchmode=none Online Etymology]، بازدید: مارس ۲۰۱۱.</ref>
 
ایزد [[دیوس پیتا]] (Dyaus Pita) در سانسکریت و [[زئوس]] یونانی نیز از همین ریشه (با معنی دیوپدر) است.<ref>همان.</ref>
 
== پیشینه ==
 
== شرح ==
ژوپیتر یا یوپیتر یا ژوه یا یووه، خدای بزرگ و برترین خدا در پانتئون یا مجمع خدایان رمی بود. احتمالا او در اصل، یک خدای [[اتروسک]]ی بود [اتروسکی‌ها از اقوام کهن [[ایتالیا]] به شمار می‌آمدند]، اما نام او و جنبه‌های اصلی شخصیتش، شباهت و همسانی بسیار نزدیکی با [[زئوس]] یونانی نشان می‌دهد.او خدای آسمان به شمار می‌آمد، و در این نقش همان ژوپیتر لوستیوس یا آورندهٔ روشنایی بود و ایامی که ماه در آسمان کامل بود، یعنی ایام ایدس [روزهای مقدس و خجسته در گاهشماری رم باستان]، به او اختصاص داشت. او همچون ژئوسزئوس با باران و رعد و برق در ارتباط بود و در قدیمی‌ترین پرستشگاه او در رم یک ''لاپیدس سیالیسس'' [سنگ سیسیل یا چخماق] بود که باور داشتند شکل سنگ‌شدهٔ آذرخش‌های اوست. در سرتاسر ایتالیا بر قلهٔ مکان‌های مرتفع و در جاهایی که مورد اصابت صاعقه قرار گرفته بود، پرستشگاه‌های برای بزرگداشت او ساخته بودند.<ref> اساطیر جهان از موسسه لاروس(۲)، زیرنظر: پی یر گریمال، ترجمه: مانی صالحی علامه، چاپ اول، صفحه: ۱۰۹ و ۱۱۰ </ref>
 
 
 
=== ژوپیتر الیشیوس ===
ژوپیتر در نقش خدای تندر و صاعقه، ژوپیتر الیسیوس یا ژوپیتر الیشیوش نام داشت. این نام از فعل elicere به معنی جذب کردن و فروکشیدن گرفته شده‌است. ژوپیتر در این هیأت است که آذرخش را از آسمان فرومی فرستدفرومی‌فرستد و جادوگران با یاری او، تندر را هدایت می‌کنند. از همین دوره‌است که عنوان خدای جل و علا یا همان: Peo Optium (D.O.M) Maximo به وی داده می‌شود. این عنوان [که همان ''اپتیموس ماگزیموس'' می باشد] بعدها به آیین مسیح نیز راه می‌یابد. پرستش این هیأت از ژوپیتر، کیشی بود که در کوئیرینال رواج داشت و با نیایش ژونو و مینرو همراه بود.<ref> اساطیر رم، اثر: استیوارد پرون، ترجمه: محمدحسین باجلان فرخی، چاپ اول، صفحه: ۱۹ </ref>
 
=== ژوپیتر استاتور ===
ژوپیتر فقط یک الوهیت محافظ و پشتیبان قوم نبود، بلکه حافظ و نگهبان اخلاقیات عمومی و ناظر و ضامن سوگندها، قراردادها، عهدنامه‌های اتحاد و جنگ‌ها بود. همچنین وظایف اخلاقی و دینی شهروندان نسبت به خدایان، کشور و خانواده هایشان به او مربوط می شد. جشن تقدیس او هر ساله در سیزدهم سپتامبر یعنی همان روزی که کنسول‌های جمهوری رم، رسماً آغاز به کار می کردند، برپا می شد.
 
او بعدها به ایزد حامیپشتیبان امپراتوران تبدیل شد و به همین عنوان، در سرتاسر امپراطوری رم مورد پرستش قرار گرفت.<ref> اساطیر جهان از موسسه لاروس(۲)، زیرنظر: پی یر گریمال، ترجمه: مانی صالحی علامه، چاپ اول، صفحه: ۱۱۰ </ref>
 
 
۱۴۶٬۰۴۸

ویرایش