تفاوت میان نسخه‌های «جنگ‌های پونی»

جز
ربات: مرتب‌سازی رده‌ها؛ زیباسازی
جز (r2.7.1) (ربات: افزودن oc:Guèrras Punicas)
جز (ربات: مرتب‌سازی رده‌ها؛ زیباسازی)
[[Imageپرونده:Carthaginianempire.PNG|thumb|300px|امپراطوری کارتاژ در زمان بروز جنگ‌های پونیک]]
'''جنگ‌های پونیک''' یا '''جنگ‌های پانیک'''(به [[انگلیسی]]: Punic Wars)، به مجموعه جنگ‌های طولانی و سهمگین و دامنه داری گفته می‌شود که طی سدهٔ سوم قبل از میلاد، میان دو امپراطوری بزرگ [[روم]] و [[کارتاژ]] درگرفت و مدت بیست و چهار سال تمام به طول انجامید و تلفات بسیار به همراه داشت.
 
آغاز این جنگ‌ها، بر سر تصاحب جزیرهٔ [[سیسیل]] بود که جزیره‌ای ثروتمند و حاصلخیز محسوب می‌شد و از جمله در اراضی آن بهترین و مرغوبترین انواع [[انگور]] و [[پرتقال]] و [[زیتون]] و... به عمل می‌آمد و به لحاظ استراتژیکی نیز در نواحی ساحلی آن کولونی‌های ثروتمند [[یونانی]] واقع شده بودند. به همین دلیل هم کنسول‌های رومی و هم برده داران کارتاژ(دولت نیرومندی که در ساحل جنوبی [[دریای مدیترانه]] پا گرفته بود)، چشم طمع به غنایم سیسیل دوخته بودند.
 
== نخستین جنگ پونیک ==
در سال ۲۶۴ قبل از میلاد، ارتش روم به [[سیسیل]] یورش برد. بین [[روم]] و [[کارتاژ]] جنگ شروع شد و کارتاژ شکست خورد. از آن جهت که رومی‌ها اهالی کارتاژ را [[پانیک‌ها]] یا [[پونیک‌ها]] می‌نامیدند، این جنگ به نبرد پانیک مشهور شد.
 
در جریان این جنگ، [[لژیونر|لژیونرهای]]های رومی معمولاً در خشکی سپاه کارتاژ را در هم می‌شکستند، ولی کارتاژها در دریا مسلط بودند.
 
رومیان مخفیانه پلهای متحرکی را که دارای قلاب‌های تیزی بودند، در کشتی‌های خود نصب می‌کردند. به اینگونه پل‌ها، اصطلاحاً [[راون]] می‌گفتند. بدینسان رومی‌ها چون کشتی‌های دشمن نزدیک می‌شدند، پل‌ها را به سوی عرشهٔ کشتی‌ها پرتاب می‌کردند. قلاب به بدنهٔ کشتی دشمن گیر می‌کرد و آن گاه سپاهیان رومی از طریق پُل، به درون کشتی دشمن یورش می‌بردند. در عرشهٔ کشتی‌های کارتاژ جنگ تن به تن وحشتناکی درمی گرفت.
 
== آغاز دومین جنگ پانیک ==
[[Fileپرونده:Hannibal Slodtz Louvre MR2093.jpg|thumb|200px|left|هانیبال در حال شمارش حلقه هایی که تعداد آنها نمایانگر تعداد اشرافیان رومی می باشد، که او در طی جنگ کشته است، مجسمه از: سباستین سولز]]
کارتاژها ضمن تدارک نبرد با روم، ارتشی بزرگ در [[اسپانیا]] فراهم آوردند. [[هانیبال]] جوان، سردار سپاه کارتاژ و فرمانده آن بود. او از همان دوران کودکی خویش سوگند یاد کرده بود که همیشه نسبت به روم نفرت بورزد. با همین نفرت وی آموزش انواع فنون جنگی و نظامی دیده بود و استعداد نظامی و دلاوریش حتی زبانزد رومیان بود. وی مردی سنگدل و سخت گیر و پُرانرژی بود و مزدوران را وادار می‌کرد که بدون چون و چرا از وی اطاعت کنند.
 
اشغال اراضی اسپانیا توسط کارتاژ، بهانه‌ای برای شروع دومین جنگ پانیک، به دست رومیان داد و بدین ترتیب در سال ۲۱۸ قبل از میلاد، یکی از نمایندگان سنای روم(یکی از سناتورها)، به نام رُم، آغاز جنگی دیگر با کارتاژ را اعلام نمود. بدینسان دومین جنگ پانیک آغاز گردید.
 
== حملهٔ هانیبال به ایتالیا ==
[[Imageپرونده:Hannibal3.jpg|thumb|200px|left|تصویری از [[هانیبال]] و سپاهیانش در هنگام عبور از کوهستانهای [[آلپ]]، طی دومین جنگ پونیک]]
هنگامی که [[کنسول|کنسول‌های]]‌های رم، خود را برای گُسیل کردن قوای نظامی به اسپانیا و [[آفریقا]] آماده می‌کردند، هانیبال پیشدستی نمود و با یورش به ایتالیا، آنها را غافلگیر نمود.
 
سپاه کارتاژ به فرماندهی هانیبال موفق شد که در فصل پائیز از کوههای آلپ عبور کند. در این فصل شدت سرما به حدی بود که افراد مجبور بودند از کوره راههای یخ بستهٔ کوهستانی عبور کنند. اسب‌ها و سپاهیان به درون پرتگاههای مخوف سقوط می‌کردند و عده‌ای از آنها بر اثر سرما تلف شدند. بدینسان در هنگام عبور از آلپ، تقریباً نیمی از سپاه کارتاژ نابود شد.
امّا آنچه از سپاه هانیبال باقی مانده بود، به دشت حاصلخیز [[رودخانه پو|رودخانهٔ پو]] در ایتالیای شمالی رسید. در اینجا قوم [[گال]] زندگی می‌کردند که کمی پیشتر به اطاعت از روم وادار شده بودند. پس گال‌ها به هانیبال پیوستند و این امر باعث شد که سپاه ناتوان شدهٔ او، تا حدودی تقویت شود.
 
کارتاژ موفق شد که در طی چندین نبرد خونین، لشکریان روم را که به مصاف او فرستاده شده بودند را مغلوب سازد و قیامهایی که بر علیه کارتاژ برپا می‌شد را سرکوب سازد.
 
در ادامه، هانیبال به همراه سپاهیانش تمام شمال ایتالیا را درنوردید، و درحالیکه با بی رحمی تمام اکثر نواحی سر راهش را به ویرانه‌هایی تبدیل می‌نمود، سرانجام به جنوب ایتالیا رسید.
 
سپاه کارتاژ خانه‌ها را آتش می‌زد و باغها و تاکستان‌ها را ریشه کن می‌کرد و مزارع و کشتزارها را لگدمال می‌نمود و احشام و حیوانات را با تیر از پای درمی آورد.
 
== جنگ کان ==
[[Imageپرونده:HannibalFrescoCapitolinec1510.jpg|thumb|305px|left|شاهکار هانیبال در عبور از کوهستانهای آلپ با فیل های جنگی، به یک افسانهٔ اروپایی شبیه است، اثری از فرسکو دتایل، نقاشی آبرنگ بر روی گچ، موزهٔ کاپیتولین، رم]]
 
در سال ۲۱۶ قبل از میلاد، سپاهیان کارتاژ به فرماندهی هانیبال در حومهٔ روستایی بنام کان، به ارتش اصلی روم برخوردند. به هم رسیدن این دو سپاه خصم در این مرحله از جنگ‌های پانیک، نبرد سهمگینی را رقم زد که با عنوان جنگ کان مشهور است.
ارتش رم از ۸۰هزار نفر پیاده و ۶هزار سواره تشکیل شده بود، امّا کارتاژها فقط ۴۰هزار نفر پیاده در اختیار داشتند، امّا از لحاظ [[سواره نظام]] برتر از روم بودند و ۱۴ هزار نفر سواره با خود داشتند.
 
کنسول‌های رم می‌خواستند با یک یورش سریع ِواحدهای بیشمار پیاده نظام خود، دشمن را در هم شکنند. آنها پیاده نظام خویش را به شکل مربع‌های عظیمی آرایش داده بودند و اسواران‌ها از جناحین پیاده دفاع می‌کردند.
 
امّا هانیبال به حدس، نیت رومیان را دریافت. او به خوبی می‌دانست که سپاهش نمی‌تواند در مقابل چنین یورشی ایستادگی کند، ولی این را نیز می‌دانست که پیاده نظام رومی، اگر مجبور به دفاع از جناحین و پشت جبههٔ خود بشود، قادر به تجدید سازمان سریع نیست. بدین ترتیب هانیبال نقشهٔ جسورانه‌ای طرح کرد: محاصرل ارتش رم.
 
== نبرد نهایی ==
[[Fileپرونده:Zama.jpg|250px|left|thumb|کتیبه ای که نمایی از نبرد زاما را نشان می دهد، اثری از: کورنلیس کورت، ۱۵۶۷ میلادی]]
 
با گذشت دوازده سال از نبرد کان، رومیان به قدری نیرومند شده بودند که تصمیم گرفتند ارتشی به آفریقا گسیل دارند. اگرچه هانیبال تا آن زمان حتی با یک شکست هم روبرو نشده بود، ولی مجبور بود ایتالیا را ترک کرده و برای دفاع از سرزمین خود، به کارتاژ بشنابد.
{{یادکرد|کتاب= [[تاریخ تمدن (کتاب)|تاریخ تمدن]]، یونان باستان (جلد سوم)|نویسنده = دورانت، ویل|ترجمه=[[حمید عنایت]] و دیگران|ناشر =شرکت انتشارات علمی و فرهنگی|چاپ=هفتم|شهر=تهران|کوشش=سرویراستار، [[محمود مصاحب]]|سال=۱۳۸۰|شابک=ISBN 964-445-002-7}}
 
[[رده:تاریخ روم]]
[[رده:تاریخ تونس]]
[[رده:تاریخ روم]]
 
[[ar:حروب بونيقية]]