تفاوت میان نسخه‌های «پیمان آخال»

۱۷ بایت اضافه‌شده ،  ۸ سال پیش
جز
ربات: مرتب‌سازی رده‌ها؛ زیباسازی
جز (ربات: تغییر ردهٔ تغییرمسیرداده‌شدهٔ مردم ترکمن به ترکمن‌ها)
جز (ربات: مرتب‌سازی رده‌ها؛ زیباسازی)
{{قاجار}}
{{دیگر کاربردها|آخال}}
'''پیمان آخال (آخال-تکه)''' [[معاهده|معاهده‌ای]]‌ای میان [[امپراتوری روسیه]] و [[ایران]] است که در ۲۱ سپتامبر ۱۸۸۱ میلادی/۳۰ شهریور ۱۲۶۰ خورشیدی برای تعیین مرزهای دو کشور در مناطق [[ترکمن|ترکمن‌نشین]] شرق [[دریای خزر]] بسته شد.
 
انعقاد این پیمان در شرایطی صورت گرفت که نیروهای روس که تا سال ۱۸۶۳ اطراف [[آرال]]، [[سمرقند]] و [[تاشکند]] را تصرف کرده بودند، در سال ۱۸۶۸ خان‌نشین [[بخارا]] را شکست قطعی داده و حاکمیت خود را بر بخارا و [[سمرقند]] نیز تثبیت کردند و در سال‌های ۱۸۷۳ تا ۱۸۸۱ به فرماندهی [[میخائیل اسکوبلف]]، [[ایوان لازارف]] و [[کنستانتین کافمن]] علاوه بر اشغال [[خوارزم]] که در کنترل خان‌نشین خیوه قرار داشت، ایلات ترکمن را نیز شکست داده بودند و سرزمین ترکمن‌های تَکه را با نام «سرزمین ماورای خزر» به خاک خود منضم کردند. روس‌ها پس از شکست ۱۸۶۰ ایران و نیز با گسترش حضور [[بریتانیا]] در [[مصر]]، به چنین کام‌یابی دست یافتند.
پیمان آخال تأثیر دوگانه‌ای بر ایران داشت. از یک‌سو ایران تا حدی از یورش‌های ترکمن‌ها رهایی می‌یافت؛ اما این امر به بهای گران از دست‌رفتن سرزمین‌هایی به دست آمد که ناصرالدین شاه ادعای سلطنت بر آن‌ها را داشت.<ref>گلی، امین. ''تاریخ سیاسی و اجتماعی ترکمن‌ها''. نشر علم، ۱۳۶۶، ص ۱۶۴</ref> همچنین خط مرزی کاملاً به نفع روس‌ها طراحی شده بود. به گفتهٔ [[لرد کرزن]] «روس‌ها در ضمن انعقاد قرارداد مرزی اولاً کوه‌های بلند مرتفع سرحدی را در مرز خودشان انداختند، سپس سرچشمهٔ رودخانه‌ها را نیز جزء خاک روسیه ثبت کردند که هروقت اراده نمایند آب را از ده‌های ایران قطع کنند و در نتیجه محصول [[خراسان]] را تباه سازند.» علاوه بر این دولت ایران تعهد کرده بود که اجازه ندهد در امتداد رودهایی که وارد خاک روسیه می‌شود، روستای جدید ساخته شود یا اراضی زراعی آن مناطق گسترش یابد یا برای زمین‌های در حال کشت بیش از حد آب مصرف شود.<ref>[http://www.iichs.org/index.asp?id=55&doc_cat=1 قرارداد آخال، گونه‌ای حاتم‌بخشی قجری] مؤسسه تاریخ معاصر ایران</ref>
 
پیمان آخال همچنین به ضرر ترکمن‌ها بود و با مصالح سنتی قوم ترکمن همخوانی نداشت. میان آنان مرز کشیده شده و در دو کشور قرار گرفته و اتحاد آنان به هم خورد. [[یموت|یموت‌های]]‌های ایران که بر اساس موافقت‌نامه دو دولت هرسال برای چراندن گله‌های خود به آن سوی مرز کوچ می‌کردند، باید به هر دو دولت [[مالیات]] می‌دادند و این موضوع مقامات روسی و ایرانی را در جمع‌آوری مالیات دچار مشکل کرده بود.<ref>گلی، امین. ''تاریخ سیاسی و اجتماعی ترکمن‌ها''. نشر علم، ۱۳۶۶، ص ۱۶۸</ref>
 
== جستارهای وابسته ==
{{امتیازات و قراردادها در دوره قاجار}}
 
[[رده:پیمان‌نامه‌های ایران]]
 
[[رده:پیمان‌نامه‌های سلسله قاجاریه]]
[[رده:پیمان‌نامه‌های صلح روسیه]]
[[رده:تاریخ ترکمنستان]]
[[رده:پیمان‌نامه‌های سلسله قاجاریه]]
[[رده:معاهده‌هایتاریخ دوجانبهخراسان]]
[[رده:تاریخ روسیه]]
[[رده:تاریخ ترکمنستان]]
[[رده:قاجاریان]]
[[رده:ترکمن‌صحرا]]
[[رده:تاریخ خراسان]]
[[رده:پیمان‌نامه‌های ایران]]
[[رده:ترکمن‌ها]]
[[رده:قاجاریان]]
 
[[رده:معاهده‌های دوجانبه]]
 
 
 
 
[[en:Treaty of Akhal]]