تفاوت میان نسخه‌های «روز»

۲٬۰۶۶ بایت اضافه‌شده ،  ۷ سال پیش
بدون خلاصه ویرایش
 
== تعاریف ==
'''شبانه‌روز خورشیدی حقیقی یا متغیر''': شبانه‌روز یکدوره تناوب حرکت وضعی زمین می‌باشد که با توجه به مبدأ این دوره کاربردها و تعاریف گوناگون دارد و عام‌ترین کاربرد آن روز خورشیدی بمعنی دوره تناوب نسبت به خورشید است که این دوره تناوب بعلت نوسان سرعت سالانه و دورانی خورشید در روزهای متفاوت و میل سالانه خورشید نسبت به زمین، هربار متغیر بوده '''شبانه‌روز خورشیدی حقیقی یا متغیر''' نامیده می‌شود.
 
شبانه‌روز متغیر یا حقیقی که نشانگر موقعیت واقعی خورشید در دایرةالبروج نسبت به مکان خاص است کاربرد دینی جهت تعیین [[اوقات شرعی]] دارد. مثلا لحظه اذان ظهر با توجه به زمان واقعی خورشید هنگام زوال است که درست در نیم‌روز واقعی می‌باشد. درحالیکه با تعدیل آن دیگر ساعت رسمی اذان ظهر همیشه ثابت نیست و یا ۱۲ نیمروز را نشان نمی‌دهد. قدیم در کشورهای اسلامی در مواردی ساعت‌ها (بخصوص ساعات جیبی) براساس شبانه‌روز حقیقی یا زمان واقعی بوده و با آن اوقات شرعی را محاسبه می کردند. و مبدا آنرا یکی از اوقات ظهر یا غروب قرار می دادند. مثلا اذان ظهر همواره ساعت ۱۲ محلی بوده است. و بعلت متغیر بودن شبانه‌روز هر روز یا چند روز یکبار ساعت را همزمان با زوال خورشید تنظیم می‌کرده‌اند. و به آن ساعت ظهرتیم می‌گفتند. و دیگر اوقات شرعی را نیز درنظر می‌گرفتند در این مورد طلوع و غروب را براحتی درنظر می‌گرفتند. در مواردی ساعت صفر را بر اساس لحظه غروب خورشید از افق تنظیم می‌کردند. و به آن ساعت غروب‌تیم می‌گفتند و غروب هر یک یا چند روز آنرا مجددا تنظیم می‌کردند. در مورد اخیر لحظه اذان مغرب و میانگین زمان غروب تا اذان صبح نیمه شب شرعی را راحت‌تر محاسبه و به‌خاطر می‌سپردند.
با میانگین‌گیری و تعدیل شبانه ‌روز متغیر بعنوان یکدوره ۲۴ ساعته واحدی از زمان و گاه‌شماری، '''شبانه‌روز خورشیدی متوسط''' نامیده می‌شود. طی یک سال حداکثر تفاضل شبانه روز متغیر با متوسط آن، ۱۶ دقیقه و ۲۴ ثانیه است. شبانه‌روز متوسط خورشیدی را که از نیم‌شب (متوسط) آغاز می‌شود را شبانه‌روز عرفی می‌نامند. <ref>گاه‌شماری ایرانی، موسی اکرمی، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، چاپ اول (۱۳۸۰)، ص ۲۸.</ref>
 
'''شبانه‌روز خورشیدی متوسط''': با میانگین‌گیری و تعدیل شبانه ‌روز متغیر بعنوان یکدوره ۲۴ ساعته واحدی از زمان و گاه‌شماری، '''شبانه‌روز خورشیدی متوسط''' نامیده می‌شود. طی یک سال حداکثر تفاضل شبانه روز متغیر با متوسط آن، ۱۶ دقیقه و ۲۴ ثانیه است. شبانه‌روز متوسط خورشیدی را که از نیم‌شب (متوسط) آغاز می‌شود را شبانه‌روز عرفی می‌نامند. <ref>گاه‌شماری ایرانی، موسی اکرمی، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، چاپ اول (۱۳۸۰)، ص ۲۸.</ref>
 
روز یا شبانه‌روز متوسط، یکایی از زمان است که برابر ۲۴ [[ساعت]] می‌باشد که هر ساعت به ۶۰ دقیقه و هر دقیقه به ۶۰ ثانیه تقسیم می‌شود. هرچند که روز یک [[سامانه استاندارد بین‌المللی یکاها|یکای متریک]] نیست، اما برای استفاده با [[سامانه متریک]] پذیرفته شده‌است. یکای متریک زمان، [[ثانیه]] است. شبانه‌روز در سیستم SI برابر است با ۸۶۴۰۰ [[ثانیه]].
'''شبانه‌روز نجومی''': کاربرد و تعریف دیگر آن '''شبانه‌روز نجومی''' است که مبدأ این تناوب با توجه به یک نقطه ثابت کیهانی (ستاره) است. بعبارتی در [[ستاره‌شناسی]] روز نجومی است برابر است با یک‌بار گردش زمین به‌دور خود نسبت به ستارگان ثابت است که طول آن ۲۳{{ممیز}}۹۳۴ ساعت است.
برای دیگر سیارات نیز با توجه به دوره تناوب وضعی‌اشان، شبانه‌روز به همه معانی فوق بخصوص بمعنی نجومی آن کاربرد دارد.
 
==منابع==
{{پانویس}}
*[http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Day&oldid=381867325 Day]، مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیای انگلیسی، برداشت شده در ۲ سپتامبر ۲۰۱۰.
{{چپ‌چین}}