تفاوت میان نسخه‌های «آسیاب بادی سیستان»

جز
اصلاح فاصلهٔ مجازی
جز (اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح ارقام)
جز (اصلاح فاصلهٔ مجازی)
گفته شده که بیش از سه هزار سال است که آسیاها در ایران‏ زمین،به‏ ویژه در ناحیه [[سیستان]] ساخته و استفاده شده‏ است‏.اختراع آسیای بادی در ناحیه‏ سیستان ایران، نوعی‏ از انطباق با شرایط ویژه مناطقی است که منابع آب کافی‏ نداشته‏ اند ولی در عوض بادخیز بوده‏ اندبوده‏‌اند.در مقابل،در مناطقی‏ که دارای آب فراوان‏ اندفراوان‏‌اند و می‏توان در آن‏جا انرژی موجود در آب‏ را به کار گرفت،عمدتاگرفت، عمدتا از آسیاهای آبی،یعنیآبی، آسیاب،استفاده‏یعنی میآسیاب،استفاده‏ ‏شده‌استمی‌شده‌است.
از شرح الدمشقی درباره‏ آسیاهای بادی در سیستان چنین‏ برمی‏ آیدبرمی‏‌آید که بین آن و آسیاهای امروزی تفاوتی وجود داشته‏ است. تفاوت در این است که در آسیاهای باستانی، سنگ‏های‏ آسیا در بالای پره‏‌ها جای داشته‌است،درحالی‏کهداشته‌است، درحالی‏که در آسیاهای‏ قرون متأخر آسیاخانه در زیر پره‏‌های آسیا واقع است.
لازم به ذکر است که آثار آسیاهای بادی در ایران امروز، کماکان در سیستان باقی است.
مورخان متعددی که آثار آن‏ها خود مستند مورخان علم‏ معاصر است، به وجود آسیاهای بادی در سیستان اشاره کرده‏ اند. از جمله مسعودی(سده‏ چهارم هجری)در مروج الذهب‏،در بارهی سرزمین آسیای بادی می‏ گوید:«سیستان دیار باد و ریگ‏ است و همان شهر است که گویند باد آن‏جا آسیاها را می‏ گرداند و آب را از چاه می‏ کشد،باغ‏ها را سیراب می‏کند و در همه دنیا شهری نیست که بیشتر از آن‏جا از باد سود برد و خدا داناتر است»
 
مورخان متعددی که آثار آن‏ها خود مستند مورخان علم‏ معاصر است، به وجود آسیاهای بادی در سیستان اشاره کرده‏ اندکرده‏‌اند. از جمله مسعودی (سده‏ چهارم هجری)در مروج الذهب‏،درالذهب‏، در بارهی سرزمین آسیای بادی می‏ گویدمی‌گوید: «سیستان دیار باد و ریگ‏ است و همان شهر است که گویند باد آن‏جا آسیاها را می‏ گرداندمی‏‌گرداند و آب را از چاه می‏ کشد،باغ‏هامی‌کشد،باغ‏ها را سیراب می‏کندمی‏‌کند و در همه دنیا شهری نیست که بیشتر از آن‏جا از باد سود برد و خدا داناتر است»
یکی از هم‏زمانان جغرافیدان او به نام استخری،در حدود ۳۴۵ ه/۹۵۱ م،با تأیید این موضوع می‏ گوید:«در آن‏جا بادهای‏ قوی می ‏وزد به ‏طوری‏که به آن سبب، چرخ‏‌هایی که با باد می‏ چرخند،ساخته شده‌است».
 
یکی از هم‏زمانان جغرافیدان او به نام استخری،در حدود ۳۴۵ ه/۹۵۱ م،بام، با تأیید این موضوع می‏ گویدمی‌گوید:«در آن‏جا بادهای‏ قوی می ‏وزدمی‌وزد به ‏طوری‏که به آن سبب، چرخ‏‌هایی که با باد می‏می‌چرخند، چرخند،ساختهساخته شده‌است».
مقدسی در کتاب «احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم» که‏ در سال ۳۷۵ ه.ق/۹۸۰ م.تألیف کرده‌است.در خصوص‏ شگفتی‏‌های منطقه می‏نویسد:«آسیاهای بادی سگستان، پوشنگ دژ زارنج و خود آن شن‏زارها همه از شگفتی‏های‏ بی‏شمارند.
 
مقدسی در کتاب «احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم» که‏ در سال ۳۷۵ ه.ق/۹۸۰ م.تألیف کرده‌است.در خصوص‏ شگفتی‏‌های منطقه می‏نویسدمی‌نویسد:«آسیاهای بادی سگستان، پوشنگ دژ زارنج و خود آن شن‏زارها همه از شگفتی‏های‏ بی‏شمارند.
ابن حوقل درباره‏ سیستان می‏ نویسد:«در سیستان‏ بادهایی سخت مداوم می‏وزد و به همین سبب در آن‏جا آسیاهای‏ بادی برای آرد کردن گندم ساخته‏اند».
 
ابن حوقل درباره‏ سیستان می‏ نویسدمی‏‌نویسد:«در سیستان‏ بادهایی سخت مداوم می‏وزدمی‌‏وزد و به همین سبب در آن‏جا آسیاهای‏ بادی برای آرد کردن گندم ساخته‏اندساخته‏‌اند».
قزوینی جغرافی‏دان مشهور(مرگ ۶۸۲ هجری/۱۲۸۳ میلادی)در شرح خود درباره‏ سیستان می‏ نویسد:«در آن‏جا هرگز باد آرام نمی ‏گیرد و با توجه به آن،آسیاهایی ساخته شده‏ است که تمام خرد کردن ذرت با آن چرخ‏هاانجام می‏ گیرد.آن‏جا سرزمین گرمی است و چرخ‏‌هایی که با باد کار می‏کنند»
در کتاب تاریخ سیستان آمده‌است: «اما آن‏چه که در ذات‏ سیستان موجود است که در سایر شهرها نیست...دیگر آسیا چرخ کنند تا باد بچرخاند و آرد کند و دیگر شهرها مقدر باید و یا به دست آسیا کنند و هم از این چرخ‏ها ساخته‏ اند تا آب کشد از چاه به باغ‏‌ها و به زمین که از آن کشت کنند چه اگر آب تنگ‏ باشد همچنین بسیار منفعیت از باد گیرند»
 
قزوینی جغرافی‏دان مشهور(مرگ ۶۸۲ هجری/۱۲۸۳ میلادی)در شرح خود درباره‏ سیستان می‏ نویسدمی‏‌نویسد:«در آن‏جا هرگز باد آرام نمی ‏گیردنمی‌گیرد و با توجه به آن،آسیاهایی ساخته شده‏ استشده‌است که تمام خرد کردن ذرت با آن چرخ‏هاانجام می‏ گیردمی‏‌گیرد.آن‏جا سرزمین گرمی است و چرخ‏‌هایی که با باد کار می‏کنند»
درحال ‏حاضر در چندین روستا و منطقه از سیستان کماکان‏ آثار و بقایای بادی یافت می ‏شوند که عمرشان به‏ چندین قرن می‏رسد. محبی به نقل از پاره‏ ای از جهان‏گردان‏ می ‏نویسد در زابل(سیستان) آسیای بادی از کار افتاده وجود دارد،تمام این آسیاها در منطقه‏ ای بین ایران و افغانستان جمع شده‏ اند.در واقع علت‏ این که تمام این آسیاها در این منطقه ساخته شده‏ اند،وجود یک گذرگاه بادخیز است که از شمال به جنوب و به عرض‏ تقریبی صد کیلومتر از این نقطه می‏گذرد.در تابستان باد«صد و بیست روزه»از شمال،یعنی استپ‏‌های قزل قوم(ترکمنستان) به جنوب(سیستان)می‏ وزد.
در کتاب تاریخ سیستان آمده‌است: «اما آن‏چه که در ذات‏ سیستان موجود است که در سایر شهرها نیست...دیگر آسیا چرخ کنند تا باد بچرخاند و آرد کند و دیگر شهرها مقدر باید و یا به دست آسیا کنند و هم از این چرخ‏ها ساخته‏ اندساخته‏‌اند تا آب کشد از چاه به باغ‏‌ها و به زمین که از آن کشت کنند چه اگر آب تنگ‏ باشد همچنین بسیار منفعیت از باد گیرند»
 
درحال ‏حاضر در چندین روستا و منطقه از سیستان کماکان‏ آثار و بقایای بادی یافت می ‏شوندمی‌شوند که عمرشان به‏ چندین قرن می‏رسدمی‏‌رسد. محبی به نقل از پاره‏ ای از جهان‏گردان‏ می ‏نویسدمی‌نویسد در زابل(سیستان) آسیای بادی از کار افتاده وجود دارد،تمامدارد، تمام این آسیاها در منطقه‏ ایمنطقه‏‌ای بین ایران و افغانستان جمع شده‏ اندشده‏‌اند.در واقع علت‏ این که تمام این آسیاها در این منطقه ساخته شده‏ اند،وجودشده‌اند،وجود یک گذرگاه بادخیز است که از شمال به جنوب و به عرض‏ تقریبی صد کیلومتر از این نقطه می‏گذردمی‏‌گذرد.در تابستان باد «صد و بیست روزه»از شمال،یعنیشمال، یعنی استپ‏‌های قزل قوم(ترکمنستان) به جنوب(سیستان)می‏ وزدمی‏‌وزد.
 
==منابع==
* مسعودی،«مروج الذهب و معادن الجواهر»،ترجمهی‏،ترجمه ابو القاسمابوالقاسم پاینده،شرکت انتشارات علمی و فرهنگی،تهران‏ ۱۳۷۸،جلد اول صفحه‏ ۲۰۴.
* فرشاد،مهدی،«تاریخ مهندسی در ایران»،صفحات ۱۰۱ تا ۱۰۵،بنیاد نیشابور،۱۳۶۲.
*جان برنال،«علم در تاریخ»،ترجمه‏ ح.اسدپور پیرانفر و کامران فانی،انتشارات امیر کبیر،۱۳۵۴،مجلد اول،صفحه‏ ۲۴۱.
*مقدسی،«احسن التقاسیم فی معرفه الالقالیم»،ترجمه و تصحیح دکتر علی نقی منزوی،شرکت مؤلفان و مترجمان ایران، صفحه‏ ۱۹.
*ابن حوقل،«صورة الارض»،ترجمه دکتر جعفر شعار، انتشارات فرهنگ ایران،۱۳۵۴،صفحه‏یایران،۱۳۵۴،صفحه‏ ۱۵۳.
* قزوینی،«آثار البلاد و اخبار العباد»،ترجمه‏ی،ترجمه عبد الرحمن‏ فکندی.
۳۵٬۳۶۶

ویرایش