باز کردن منو اصلی

تغییرات

جز
[[پرونده:NIEdot377.jpg|thumbبندانگشتی|سرخ‌پوستان آمریکایی]]
[[پرونده:1990census americanindian-fr.jpg|thumbبندانگشتی|leftچپ|نقشه درصد پراکندگی سرخ‌پوستان در سال ۱۹۹۰ آمریکا]]
'''سرخپوستان بومی ایالات متحده آمریکا''' {{به انگلیسی|Native Americans}} به بومیان قدیمی کشور آمریکا اطلاق می‌شود که امروزه بصورت اقلّیتی در میان جمعیت مهاجر بعدی بسر می‌برند. این اقوام به گروه‌های بومی آمریکای شمالی تعلق دارند و زبان‌های متعددی را تکلم می‌کنند.برخی هنوز به سنّت‌های قدیمی قومی خود پایبند مانده‌اند و برخی تحت همسان سازی با فرهنگ مدرن آمریکایی خوگرفته‌اند.
 
جمعیت کل تمام قبایل مختلف امروزه تا حدود ۲٫۵ میلیون نفر تخمین زده می‌شود.<ref>[http://www.census.gov/prod/cen2000/dp1/2kh00.pdf 2000 Decennial Profiles<!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات -->]</ref>
[[کریستوف کلمب]] پنداشته بود که [[بومی‌های آمریکای مرکزی|سرخ‌پوستان آمریکای مرکزی]], [[هند|هندی]] هستند، از این رو امروزه در بیشتر زبانهای اروپایی بومیان [[قاره آمریکا]] را هندی می‌خوانند.<ref>Marcel Trudel et Micheline D'Allaire, Deux siècles d'esclavage au Québec</ref>
[[سرخ‌پوستان]] آمریکایی با ورود اروپاییان با [[بیماری|بیماری‌های]] همه‌گیر{{مدرک}}، نابودی فرهنگ<ref>فردریش انگلس، ''منشا خانواده''، نشر جامی</ref> و از دست رفتن خاک روبرو شدند. برخی قبایل [[سرخ‌پوستان]] به مدت دو قرن در بردگی [[سفیدپوستان]] بودند<ref>Paul Robert Magocsi, Aboriginal peoples</ref>، و برخی دیگر همانند در جنگ‌ها و پاکسازی‌های جمعی همانند [[کشتار ووندد نی]] به نابودی کشانده شدند.
در سال ۱۸۳۰، [[اندرو جکسون]]، دستوری صادر کرد که بنام قانون سرخ‌پوست زدایی مشهور گشت {{به انگلیسی|Indian Removal Act}}، که بر اساس آن، سرخ‌پوستان را از زمینهای خود در شرق آمریکا به سمت زمینهای بایر غرب [[رود میسیسیپی]] مهاجرت داده می‌شدند. مهاجرت بزرگ قوم [[چروکی]] در سال ۱۸۳۸ از [[جورجیا]] به سمت غرب، از همین قسم مهاجرت‌های دولتی بود که به «رد اشک‌ها» {{به انگلیسی|Trail of tears}} شهرت پیدا کرد. در این سفر ۲۰۰۰ کیلومتری، ۴۰۰۰ سرخ‌پوست جان خود را از دست دادند. این سرخ‌پوستان به زمینهای مخصوصی در غرب آمریکا مهاجرت داده شدند که امروزه به زمینهای [[رزرویشن]] {{به انگلیسی|reservation}} یا ''اختصاصی'' معروفند. این زمینها بدستور [[کنگره آمریکا]] در سال ۱۸۳۴ برای سرخ‌پوستان در نظر گرفته شدند.سرخپوستان در جنگ‌های داخلی آمریکا از مبارزان فعال بودند.پس از پایان این دوره جنگ‌ها و آزادی سیاهپوستان در آمریکا سیاست همسان سازی علیه سرخپوستانی که به امید پایان تنش وارد جنگ شده بودند آغاز شد.در قرن نوزدهم [[جورج واشنگتن]] و هنری ناکس تصمیم به متمدن کردن بومیان آمریکا گرفتند و همین موجب بروز شدید ترین درگیری‌ها میان آنها شد.در پی این رویدادها [[جنگ‌های سرخپوستان]] شدت گرفت گرچه پیروزی معمولا با نظامیان جمهوری آمریکا بود اما در نهایت در سال ۱۹۲۴ دولت آمریکا حق شهروندی سرخپوستان را پذیرفت و از آن زمان تا کنون آنان شهروند آمریکایی با حفظ حقوق قومی و مالکیت سرزمین می‌باشند.
 
== زندگی در جامعه امروزی آمریکا ==
[[پرونده:Hopi woman dressing hair of unmarried girl.jpg|thumbبندانگشتی|leftچپ|زن سرخپوست موهای یک دوشیزه را آرایش می‌کند.]]
امروزه ۲۲۵٬۰۰۰ کیلومتر مربّع از خاک [[ایالات متحده آمریکا]] بصورت خودمختار در اختیار سرخ‌پوستان قرار دارد، که این زمین‌ها، همان زمینهای جایگزین یا ''اختصاصی'' قرن نوزدهم هستند. این زمینها تحت سرپرستی [[دفتر امور سرخ‌پوستان]] قرار دارد، که خود زیر نظر [[وزارت کشور ایالات متحده آمریکا]] است.سرخپوستان آمریکا امروزه در بسیاری مناطق استقلال فرهنگی و تاحدودی سیاسی دارند.تلاش‌هایی برای تحکیم ریشه‌های قومی خود دارند و زبان‌های که بدان‌ها صحبت می‌کنند تا حدودی محافظت شده قلمداد می‌شوند.برخی از آنها به زندگی سنتی و روستایی خود با آداب قبیله‌ای هنوز بسر می‌برند که بیشتر در نواحس جنوبی هممرز [[مکزیک]] می‌باشند.در سال ۲۰۰۳ جمعیت آنان در جامعه آمریکا ۲٬۷۸۶٬۶۵۲ برآورد شد که از این میزان ۴۱۳٬۳۸۲ نفر در کالیفرنیا , ۲۹۴٬۱۳۷ در آریزونا و ۲۷۹٬۵۵۹ تن در اوکلاهاما بسر می‌بردند.همچنین این گروه دارای نسبت بالایی از [[الکلیسم]] در درون خود هستند.آژانس‌های فعال بومیان آمریکا تلاش دارند تا با حفظ ریشه‌ها و هنجارهای سنتی سعی در بهبود شرایط بهداشتی و فرهنگی این گروه داشته باشند.
 
== پراکندگی جغرافیایی و زبان‌ها ==
[[پرونده:Doctor.susan.la.flesche.picotte.jpg|thumbبندانگشتی|leftچپ|دکتر فلش اولین زن سرخپوستی بود که در آمریکا به درجه پزشکی رسید.]]
 
بومیان آمریکا بجز [[انگلیسی]] که زبان عمومی کشور محسوب می‌گردد به زبان‌های مختلفی از گروه [[زبان‌های بومی آمریکا]] تکلم می‌کنند.[[زبان آزتکی]] در [[یوتا]] بیشترین متکلم را دارد.پس از آن [[زبان ناهواتل]] با نزدیک به دویست هزار [[گویشور]] و [[زبان ناواهو]] با یکصدپنجاه هزار تن در رده‌های بعدی هستند.[[سرخپوست|سرخپوستان]] آمریکا اگرچه در تمام سرزمین پراکنده‌اند اما بیشتر آنان در نواحی غربی و جنوب غربی بسر می‌برند.گروه مهم چروکی در میامی و سواحل میسیسیپی ساکن می‌باشند و گروه‌هایی نیز در مناطق شمالی مانند میشیگان و مونتانا زندگی می‌کنند که در این مناطق جمعیت و حضور بومیان کاملا قابل توجه می‌باشد.همچنین در [[آلاسکا]] شمار زیادی از بومیان ساکن بوده و بیشتر نواحی روستایی این ایالت کم جمعیت [[سرخپوست]] می‌باشند.
 
== قبیله‌های مشهور ==
[[پرونده:ASU nima (10).JPG|thumbبندانگشتی|نمونه صنایع دستی کهن سرخ‌پوستان آمریکا. کاسه سفالی واقع در [[موزه ایالتی آریزونا]]]]
 
* [[مردمان باستانی پوئبلو|پوئبلو]]
 
== مکان‌ها ==
{{انبارویکی‌انبار-رده|Indigenous peoples of North America}}
* [[یادبود ملی خرابه‌های آزتک]]
* [[مانیومنت ولی]]
== پیوند به بیرون ==
* [http://www.dickshovel.com/trbindex.html فهرست قبایل]
 
 
[[رده:تاریخ آمریکای شمالی]]
 
[[رده:اهالی آمریکا بر پایه تبار]]
۴۶۶٬۰۴۱

ویرایش