کورتیکواستروئید: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
ویرایش با ابرابزار
جز (ویرایش با ابرابزار)
'''کورتیکواستروئیدها''' {{انگلیسی|Corticosteroids}} به [[استروئید|استروئیدهایی]] گفته می‌شود که در بخش قشری [[غده فوق کلیوی]] ساخته می‌شوند. استروئیدها ترکیبات چربی با چهار حلقه کربنی هستند. کورتیکواستروئیدها به دو گروه عمده [[مینرالوکورتیکوئید|مینرالوکورتیکوئیدها]] (mineralocorticoids) مانند [[آلدوسترون]] و [[گلوکوکورتیکوئید|گلوکوکورتیکوئیدها]] (glucocorticoids) مانند [[کورتیزول]] (۲۱ کربنه) تقسیم بندی می‌شوند. البته بخش رتیکولای غده فوق کلیوی مقدار کمی هم هورمون‌های جنسی (به ویژه آندروژن) ترشح می‌کند.
 
مینرالوکورتیکوئیدها در ساماندهی آب و [[الکترولیت|الکترولیتها]] در بدن نقش دارند (احتباس آب و سدیم و دفع پتاسیم).
 
گلوکوکورتیکوئیدها نقش‌های گوناگونی در بدن دارند از جمله کاهش [[التهاب]]، تخفیف واکنش‌های ایمنی، تاثیر بر سوخت‌وساز و افزایش قند خون.
 
داروهای کورتیکواستروئید از پرکاربردترین داروها در پزشکی هستند که در بیماری‌های مختلفی مانند حساسیت، [[بیماریهای خود ایمنی]] و التهاب به کار می‌روند. از این داروها می‌توان [[بتامتازون]]، [[دگزامتازون]]، [[هیدروکورتیزون]]، [[تریامسینولون]]، [[متیل پردنیزولون]]، [[پردنیزون]]، [[کلوبتازول]]، [[بکلومتازون]]، [[فلودروکورتیزون]]، [[فلوسینولون]]، [[فلوتیکازون]] و... را نام برد.
این داروها به صورت تزریقی، خوراکی، قطره ،قطره، پماد و اسپری تهیه و مصرف می‌شوند.
 
== عوارض جانبی ==
وقتی بیماران کورتیکواستروئید استفاده می‌کنند غده‌های فوق کلیوی (غدد آدرِنال) میزان ترشح کورتیزول طبیعی خود را کم و یا قطع می‌کنند. داروهای کورتیکواستروئید (کورتون) عواض جانبی زیادی دارند مانند تجمع آب و [[الکترولیت]] در بدن (ایجاد ظاهر پف آلود و شبه چاق در بیماران)، اختلال در عملکرد [[غدد فوق کلیوی]]، ناراحتی‌های گوارشی به ویژه [[زخم معده]]، بروز [[پوکی استخوان]]، [[آکنه]] و [[پرمویی]]، [[آب مروارید]] چشمی، افزایش [[فشار خون]]، تغییرات خلقی، افزایش احتمال عفونت و....
 
به دلیل [[عوارض جانبی]] یادشده تلاش می‌شود از کورتیکواستروئیدها تنها در درمان موارد حاد بیماری‌ها و برای کوتاه‌مدت استفاده کرد و از مصرف درازمدت آنها به‌ویژه به شیوه [[سیستمیک]] خودداری کرد. مثلا برای بیماران [[آسم|آسمی]] امروزه به جای کورتون خوراکی از [[اسپری]] استنشاقی استفاده می‌شود تا کورتیکواستروئید موضعی فقط در درمان بیماری موثر باشد و به صورت عمومی در بدن عوارض جانبی ایجاد نکند.
== موارد احتیاط ==
* چون داروهای کورتیکواستروئیدی موجب کاهش سطح ایمنی بدن به‌ویژه در دوزهای بالا و مصرف درازمدت می‌شوند باید بیمار از نظر ابتلا به عفونت زیر نظر باشد.
 
* از آنجایی که کورتیکواستروئیدها باعث می‌شوند فعالیت [[غده فوق کلیوی|غده‌های فوق کلیوی]] کاهش یابد یا متوقف شود، این داروها نباید پس از مصرف بلند مدت در دوزهای بالا به صورت ناگهانی قطع شوند. مدتی زمان لازم است تا غده‌های فوق کلیوی دوباره آغاز به ترشح کورتیزول کنند. کاهش تدریجی دوز کورتیکواستروئیدها باعث می‌شود بدن خودش آغاز به ساختن کورتیزول کند.