تفاوت میان نسخه‌های «روز»

۱۰ بایت حذف‌شده ،  ۷ سال پیش
جز
ربات:اصلاح تغییرمسیر ناوباکس‌
جز (ربات: افزودن hi:दिन)
جز (ربات:اصلاح تغییرمسیر ناوباکس‌)
همچنین واژهٔ روز می‌تواند به قسمتی از روز که [[شب]] نیست اشاره داشته باشد، که در اصل [[روز روشن]] خوانده می‌شود. همچنین روز می‌تواند به یک روز از [[هفته]] یا یک روز از [[تقویم]] اشاره داشته باشد.
 
== پیرامون واژه ==
آنچه در زبان فرانسه امروزه به معنای «روز» به کار می‌رود در واقع ریختی از زبان فارسی است و برگرفته از واژه «روز» فارسی است. این واژه ژور(jour) همان واژه فارسی «روز» است که به مرور زمان حالت اصلی خود را از دست داده‌است. در خود زبان فرانسه علاوه بر کاربرد این واژه پسوند «دی» (di) نیز به معنای «روز» است که در کلمات lundi, mardi, mercredi, jeudi, vendredi, samedi دیده می‌شود که البیته همان معادل day در زبان انگلیسی است.
گفتنی است بخش دوم واژه فْرَدا (دا) همانست که امروز در زبان انگلیسی day خوانده میشود. این واژه در زبان پهلوی(پارسی میانه) فْرَتاک بوده است که این گونه (تاگ) نیز در آلمان به جای روز است.
شبانه‌روز متغیر یا حقیقی که نشانگر موقعیت واقعی خورشید در دایرةالبروج نسبت به مکان خاص است کاربرد دینی جهت تعیین [[اوقات شرعی]] دارد. مثلا لحظه اذان ظهر با توجه به زمان واقعی خورشید هنگام زوال است که درست در نیم‌روز واقعی می‌باشد. درحالیکه با تعدیل آن دیگر ساعت رسمی اذان ظهر همیشه ثابت نیست و یا ۱۲ نیمروز را نشان نمی‌دهد. قدیم در کشورهای اسلامی در مواردی ساعت‌ها (بخصوص ساعات جیبی) براساس شبانه‌روز حقیقی یا زمان واقعی بوده و با آن اوقات شرعی را محاسبه می کردند. و مبدا آنرا یکی از اوقات ظهر یا غروب قرار می دادند. مثلا اذان ظهر همواره ساعت ۱۲ محلی بوده است. و بعلت متغیر بودن شبانه‌روز هر روز یا چند روز یکبار ساعت را همزمان با زوال خورشید تنظیم می‌کرده‌اند. و به آن ساعت ظهرتیم می‌گفتند. و دیگر اوقات شرعی را نیز درنظر می‌گرفتند در این مورد طلوع و غروب را براحتی درنظر می‌گرفتند. در مواردی ساعت صفر را بر اساس لحظه غروب خورشید از افق تنظیم می‌کردند. و به آن ساعت غروب‌تیم می‌گفتند و غروب هر یک یا چند روز آنرا مجددا تنظیم می‌کردند. در مورد اخیر لحظه اذان مغرب و میانگین زمان غروب تا اذان صبح نیمه شب شرعی را راحت‌تر محاسبه و به‌خاطر می‌سپردند.
 
'''شبانه‌روز خورشیدی متوسط''': با میانگین‌گیری و تعدیل شبانه ‌روزروز متغیر بعنوان یکدوره ۲۴ ساعته واحدی از زمان و گاه‌شماری، ''شبانه‌روز خورشیدی متوسط'' نامیده می‌شود. طی یک سال حداکثر تفاضل شبانه روز متغیر با متوسط آن، ۱۶ دقیقه و ۲۴ ثانیه است. شبانه‌روز متوسط خورشیدی را که از نیم‌شب (متوسط) آغاز می‌شود را شبانه‌روز عرفی می‌نامند. <ref>گاه‌شماری ایرانی، موسی اکرمی، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، چاپ اول (۱۳۸۰)، ص ۲۸.</ref>
 
روز یا شبانه‌روز متوسط، یکایی از زمان است که برابر ۲۴ [[ساعت]] می‌باشد که هر ساعت به ۶۰ دقیقه و هر دقیقه به ۶۰ ثانیه تقسیم می‌شود. هرچند که روز یک [[سامانه استاندارد بین‌المللی یکاها|یکای متریک]] نیست، اما برای استفاده با [[سامانه متریک]] پذیرفته شده‌است. یکای متریک زمان، [[ثانیه]] است. شبانه‌روز در سیستم SI برابر است با ۸۶۴۰۰ [[ثانیه]].
 
'''شبانه‌روز نجومی''': کاربرد و تعریف دیگر آن ''شبانه‌روز نجومی'' است که مبدأ این تناوب با توجه به یک نقطه ثابت کیهانی (ستاره) است. بعبارتی در [[ستاره‌شناسی]] روز نجومی است برابر است با یک‌بار گردش زمین به‌دور خود نسبت به ستارگان ثابت است که طول آن ۲۳{{ممیز}}۹۳۴ ساعت است.
 
برای دیگر سیارات نیز با توجه به دوره تناوب وضعی‌اشان، شبانه‌روز به همه معانی فوق بخصوص بمعنی نجومی آن کاربرد دارد.
 
* '''پس‌پسان‌فرداشب'''
 
== منابع ==
{{پانویس}}
*[http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Day&oldid=381867325 Day]، مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیای انگلیسی، برداشت شده در ۲ سپتامبر ۲۰۱۰.
Dictionnaire étymologique des mots français venant de l'arabe du turc et du persan, Georges A. Bertrand, L'Harmattan, Paris ۲۰۰۷.
{{پایان چپ‌چین}}
{{شبانه‌روز}}
 
{{بخش‌های یک روز}}
{{یکاهای اس‌آی}}
 
۴٬۰۷۹٬۳۱۷

ویرایش