اصل طرد پاولی: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جز (ربات: افزودن nn:Paulis eksklusjonsprinsipp)
{{مکانیک کوانتم}}
'''قاعده پائولی''' و یا '''قاعده غیر امکان''' و یا '''اصل طرد پائولی''' اصلی در [[مکانیک کوانتومی]] است که [[ولفگانگ پاؤلی]] فیزیک‌دان [[اتریشی]]ی/[[سوئیس]]ی در سال [[۱۹۲۵ (میلادی)|۱۹۲۵]] بیان کرد. این قاعدهٔ بسیار مهم می‌گوید که در یک سیستم کوانتومی، دو یا چند [[فرمیون]] همسان (مثلاً دو [[الکترون]]) نمی‌توانند همزمان [[حالت کوانتومی]] یکسانی داشته باشند. برای الکترون‌های یک اتم، این اصل می‌گوید که چهار [[عدد کوانتومی]] هیچ دو الکترونی یکی نیست، یعنی مثلاً اگر ''n''، ''l'' و ''m<sub>l</sub>'' دو الکترون یکی باشد، ''m<sub>s</sub>'' به ناچار برای آن دو متفاوت خواهد بود (یعنی دو الکترون [[اسپین]]‌هایهای مخالف خواهند داشت).
 
این اصل در شکل دقیق‌تر خود می‌گوید که [[تابع موج]] کلی برای دو [[فرمیون]] حتماً باید [[پادمتقارن]] باشد.
 
== آشنایی ==
اصل طرد پائولی یکی از مهم‌ترین اصل‌های [[فیزیک]] است، زیرا هر سه نوع ذره‌ای که مادهٔ معمولی از آن ساخته شده است --[[الکترون]]‌ها،ها، [[پروتون]]‌هاها و [[نوترون]]‌هاها-- از این اصل پیروی می‌کنند. به همین دلیل، همه ذرات مادی فضا اشغال می‌کنند. اصل طرد پاؤلی توضیح‌دهندهٔ بسیاری از ویژگی‌های ماده است؛ از پایداری مواد در مقیاس بزرگ گرفته تا وجود [[جدول تناوبی]] [[عنصر|عناصر]].
 
همهٔ [[فرمیون]]‌هاها [[اسپین]] نیمه‌صحیح دارند، یعنی [[تکانه زاویه‌ای]] ذاتی‌ای دارند که مقدارش برابر با <math>\hbar = h/2\pi</math> ([[ثابت پلانک]] تقسیم بر 2π) ضرب در یک عدد نیمه‌صحیح (1/2, 3/2, 5/2, ...) است. بر اساس شکل کلی اصل طرد پائولی، [[تابع موج]] فرمیون‌ها [[پادمتقارن]] است. در مقابل، ذراتی که [[اسپین]] صحیح دارند [[بوزون]] نامیده می‌شوند و تابع موج [[متقارن]] دارند. اصل طرد پاؤلی برای بوزون‌ها برقرار نیست و در نتیجه چندین بوزون می‌توانند حالت کوانتومی یکسانی داشته باشند (مثلاً [[چگالش بوز-اینشتین]] را ببینید). [[فوتون]]‌ها،ها، [[بوزون‌های W و Z]]، و [[جفت کوپر|جفت‌های کوپر]] نمونه‌ای از [[بوزون]]‌هاها هستند.
 
== پیامدها ==
 
== منابع ==
{{پانویس}}
{{چپ‌چین}}
* Shankar, R., ''Principles of Quantum Mechanics'', ۲nd edition (Plenum, ۱۹۹۴)
* Sakurai, J. J. (۱۹۶۷). ''Advanced Quantum Mechanics''. Addison Wesley. ISBN 0-201-06710-2.
{{پایان چپ‌چین}}
 
 
{{فیزیک-خرد}}
 
[[رده:اصل طرد پائولی]]
[[رده:پیوندهای شیمیایی]]
[[رده:مفاهیم بنیادین فیزیک]]
۴٬۴۱۱٬۲۶۸

ویرایش