تفاوت میان نسخه‌های «فاژ»

۱٬۱۷۶ بایت اضافه‌شده ،  ۷ سال پیش
اصلاح متن و بارگذاری عکسهای جدید
(اصلاح و ویرایش متن)
(اصلاح متن و بارگذاری عکسهای جدید)
[[Image:PhageExterior.svg|left|thumb|200px|ساختار یک باکتریوفاژ (میوویروس)]]
[[پرونده: Phage.png|250px|farme|thumb|left|ساختمان یک باکتریو فاژ]]
'''باکتریوفاژها''' (باکتری‌خوارها) یا به اختصار فاژها، [[ویروس|ویروسهاییویروس هایی]] هستند که به [[باکتری|باکتریهاباکتری ها]] حمله می‌کنند وآن‌هاو آن‌ها را از بین می‌برند. این ویروس‌ها برای باکتری‌ها اختصاصی هستند و نمی‌توانند به [[یوکاریوت|یوکاریوتهایوکاریوت ها]] حمله کنند.<ref>Mc Grath S and van Sinderen D (editors). (2007). Bacteriophage: Genetics and Molecular Biology (1st ed.). Caister Academic Press. ISBN 978-1-904455-14-1. [1].</ref>
 
== تاریخچه ==
[[File:Felix d'Herelle.png|left|thumb|120px|فلیکس دهرله، دانشمند فرانسوی که فاژها را کشف کرد]]
[[File:Twort.jpg|left|thumb|120px|فردریک تاوورت، دانشمند انگلیسی که فاژها را همزمان با فلیکس دهرله کشف کرد]]
در سال‌های ۱۹۱۵و ۱۹۱۷ دو دانشمند به نام‌های فردریک تاوورت {{به انگلیسی|Frederick Twort}} و فلیکس دهرله {{به انگلیسی|Félix d'Hérelle}} در ضمن آزمایش‌های خود به طور اتفاقی به وجود این فاژها پی بردند. این دو دانشمند با رشد باکتری‌های مختلف در محیط‌های کشت مایع متوجه از بین رفتن خود به خود این باکتری‌ها شدند. این دانشمندان پس از مطالعات خود و با صاف نمودن این محیط‌های حاوی فاژ توسط فیلترهای باکتری شناسی، وجود باکتریوفاژها را اثبات کردند.
 
== تعریف ==
[[File:Bacillus anthracis Lyse.jpg|left|thumb|120px| تشکیل پلاک فاژی بر روی کلنی‌های باسیلوس آنتراسیس. به محل از بین رفتن باکتری‌ها توجه کنید.]]
باکتروفاژها ویروس‌هایی هستند که باکتری‌ها را آلوده می‌کنند. انواع بسیار مختلفی از باکتریوفاژها وجود دارند که به گونه‌های خاصی از باکتری‌ها تمایل دارند و فقط میزبان باکتریایی خاصی را آلوده می‌کنند. فاژها مانند سایر ویروس‌ها دارای یک اسید نوکلئیک درونی (DNA یا RNA) هستند که این ژنوم توسط یک پوشش پروتئینی حفاظتی در خارج احاطه شده‌است.<ref>Mc Grath S and van Sinderen D (editors). (2007). Bacteriophage: Genetics and Molecular Biology (1st ed.). Caister Academic Press. ISBN 978-1-904455-14-1. [1].</ref>
 
== تقسیم بندی باکتریوفاژها ==
مبنای طبقه بندی باکتریوفاژها نوع اسید نوکلئیک آنها (DNA یا RNA) و بعد از آن، شکل و ساختار آنها می‌باشد. آن‌ها بر اساس ساختار به سه شکل بیست وجهی {{به لاتین|Icosahydral}} مانند MS2، رشته‌ای {{به انگلیسی|Filamentus}} یا مارپیچی{{به انگلیسی|Helical}} مانند M13 و فاژهای دارای سر و دم {{به انگلیسی|Head and tail}} مانند فاژهای فاژهای T4و λ طبقه بندی می‌شوند.
 
فاژهای دم دار دارای دو رشته DNA یعنی کادوویرال‌ها {{به لاتین|Caudovirales}}، بیش از ۹۵% فاژهای موجود در متون علمی را به خود اختصاص داده‌اند و به نظر می‌رسد فراوان ترین نوع فاژ بر روی کره زمین باشند. فاژها بر توسط کمیته بین المللی تاکسونومی ویروس‌ها {{به انگلیسی|International Committee on Taxonomy of Viruses}} طبقه بندی می‌شوند.<ref>Mc Grath S and van Sinderen D (editors). (2007). Bacteriophage: Genetics and Molecular Biology (1st ed.). Caister Academic Press. ISBN 978-1-904455-14-1. [1].</ref>
تاکنون ۱۹ خانواده از فاژا شناخته شده‌اند که فقط ۲ خانواده دارای ژنوم RNA و ۵ خانواده دارای انولوپ (پوشش پروتئینی) هستند. در فاژهای دارای ژنوم DNA، فقط ۲ خانواده دارای ژنوم تک رشته‌ای، ۸ خانواده دارای ژنوم حلقوی و ۹ خانواده دارای ژنوم خطی می‌باشند. ۹ خانواده فقط باکتری‌ها را آلوده می‌سازند. ۹ خانواده آرکئا (آرکی باکترها) را آلوده می‌کنند و یک خانواده یعنی تکتی ویریده {{به لاتین|Tectiviridae}}هم باکتری‌ها و هم آرکئا (آرکی باکترها) را آلوده می‌سازد.
مهمترین خانواده‌های فاژها عبارتند از<ref>Mc Grath S and van Sinderen D (editors). (2007). Bacteriophage: Genetics and Molecular Biology (1st ed.). Caister Academic Press. ISBN 978-1-904455-14-1. [1].</ref>:
 
* میوویریده {{به لاتین|Myoviridae}}: در راسته کادوویرال‌ها قرار گرفته‌اند. فاقد انولوپ (پوشش پروتئینی) بوده و دم منقبض شونده دارند. آن‌ها دارای DNA دو رشته‌ای خطی هستند مانند فاژ T4.
 
== چرخه زندگی فاژ ==
[[Image:Phage.jpg|thumb|تصویر میکروسکوپ الکترونی از حمله فاژهای T4 به اشریشیا کلی]]
فاژها بر اساس چرخه زندگی به دو شکل لیتیک {{به انگلیسی|lytic cycle}}و لیزوژنی {{به انگلیسی|lysogenic cycle}}وجود دارند. در مثال‌های زیر، این چرخه‌ها توضیح داده شده‌اند <ref>Mason, Kenneth A., Jonathan B. Losos, Susan R. Singer, Peter H Raven, and George B. Johnson. (2011). Biology, p. 533. McGraw-Hill, New York. ISBN 978-0-07-893649-4.</ref>:
 
* مسیر لیتیک فاژ T4:
[[File:Phage injection.png|thumb|left|فرآیند تزریق DNA توسط فاژ]]
 
فاژ T4 باعث آلودگی لیتیک E.coli می‌شود. ذرات فاژ به پروتئین گیرنده ای به نام OMPc واقع در سطح باکتری متصل می‌شوند. سپس DNA فاژی از طریق ساختار دمی T4 به سلول تزریق می‌شود. در داخل سلول، رونویسی از داخل ژنهای فاژی آغاز شده و سنتز DNA ، RNA و پروتئین‌های سلول میزبان متوقف می‌شود DNAی باکتری، دپلیمریزه شده و این نوکلئوتیدها برای همانند سازی DNA فاژ مورد استفاده قرار می‌گیرند. پروتئین‌های کپسید فاژ سنتز می‌شوند و ذرات جدید فاژی به تعداد زیادی افزایش می یابند. در نهایت، 200 تا 300 ذره فاژی جدید با تخریب میزبان آزاد می‌شوند.
 
 
== منابع ==
{{پانویس}}
1. John Carter، Venetia A. Saunders. Virology: principles and applications ۲۰۰۷; ۳th Edition; p: ۲۲۹-۲۵۵.
2. Knipe، David M. ; Howley، Peter M. Fields Virology، 5th Edition ۲۰۰۷; p: ۷۷۱-۷۸۰.
3. Jeremy W. Dale، Simon F. Park. Molecular Genetics of Bacteria 4th Edition ۲۰۰۸; p: ۱۰۳-۱۳۳ & ۱۷۸-۱۸۱.
4. Desmond S. T. Nicholl. An Introduction to Genetic Engineering Third Edition ۲۰۰۸; p: ۶۶-۸۹.
 
[[رده:باکتری‌شناسی]]