تفاوت میان نسخه‌های «اقتصاد سیاسی»

۲٬۸۲۹ بایت اضافه‌شده ،  ۷ سال پیش
ابرابزار
جز (r2.7.2+) (ربات: افزودن tl:Ekonomiyang pampulitika)
(ابرابزار)
{{اقتصاد}}
{{گسترش}}{{بهبود منبع}}{{ویکی سازی}}
 
'''اقتصاد سیاسی''' عبارتست از علم قوانین تولید و توزیع نعمات مادی در مراحل مختلف تکامل جامعه انسانی. به تدریج با رشد جامعه و مناسبات اجتماعی و اقتصادی اهمیت علم اقتصاد نیز بیشتر شد<ref name="javanshir">جوانشیر، اقتصاد سیاسی</ref>.
 
اقتصاد سیاسی یک روش مطالعه علمی درباره پدیده‌های اجتماعی است. این رهیافت بر وجود ارتباط میان مولفه‌های سیاسی و اقتصادی در شکل دادن به پدیده‌های اجتماعی مبتنی است. به همین دلیل اگرچه اغلب زیرمجموعه علم اقتصاد دانسته می‌شود، باید آن را چیزی فراتر از علم اقتصاد محض دانست؛ اقتصاد سیاسی Political Economy یا به شکل اختصاری PE است، اما [[علم اقتصاد]] Economics.
مثلاً برای تحلیل رفتار [[انتخابات]]ی [[طبقه اجتماعی|طبقات]] مختلف به منافع اقتصادی آن طبقات رجوع می‌شود و یا تأثیر اقتصادی یک تصمیم گیری سیاسی مورد مطالعه قرار می‌گیرد<ref name="javanshir" />.
 
اقتصاد سیاسی شاخه‌ای است از علوم اجتماعی که قوانین مربوط به تولید و توزیع درآمد و ثروت و اثرات آنرا در مراحل مختلف رشد و توسعه جامعهٔ بشری مورد بررسی قرار می‌دهد. اغلب مباحثی که امروزه در علم اقتصاد مورد بررسی قرار می‌گیرد، در گذشته در قلمرو اقتصاد سیاسی بطور پراکنده مطرح می‌شده‌است. نخستین بار، اصطلاح اقتصاد سیاسی توسط پیروان مکتب مرکانتیلیسم ([[سوداگری]]) عنوان گردید و سپس مورد بحث علمای کلاسیک اقتصاد نظیر [[پتی]] <ref>Petty</ref> و [[کنه]] <ref>Quesnay</ref> [[آدام اسمیت]]، [[دیوید ریکاردو]] <ref>David Ricardo</ref> و [[سی]] <ref>Say</ref> قرار گرفت.{{مدرک}}<ref name="javanshir">جوانشیر، اقتصاد سیاسی</ref>.
 
فنی تحلیل اقتصاد مدرن برای توجه کردن به اهمیت سیاست هاسیاست‌ها برای اقتصاد است.
 
==اقتصاد سیاسی در مکتب نیوکلاسیکی==
مطاله در مورد== اقتصاد سیاسی کلاسیک به دو بخش تقسیم میدر شود:مکتب {{سرنیوکلاسیکی خط}}==
اقتصاد سیاسی کلاسیک سرمایه داری طی جریان تکامل شیوه تولید سرمایه داری پدید می‌آید که نمایندگان برجسته آن نظیر [[آدام اسمیت]] و [[دیوید ریکاردو]] گام‌های مهمی در راه درک قوانین تولید و توزیع اجتماعی نعمات مادی برداشتند. این مکتب پایه‌های تحقیق علمی اقتصاد سرمایه داری را شالوده ریزی کرد ولی این مکتب نظام [[سرمایه داری]] را بدون نقص و جاودانی می‌انگاشت و مدافع [[بورژوازی]] بود که در دوران اولیه تکاملش با [[فئودالیسم]] مبارزه می‌کرد و نقش مترقی داشت.<ref name="javanshir">جوانشیر، اقتصاد سیاسی</ref>
 
اواخر قرن هفدهم و اوائل قرن هیجدهم میلادی دوران شکفتگی این مکتب در انگلستان و فرانسه بود. بهترین نمایندگان اقتصاد سیاسی کلاسیک بورژوازی در این دوران طی مبارزه خود با مبادی قرون وسطایی و فئودالی اقتصاد، استقرار اقتصاد سرمایه داری و امحاء مقررات فئودالی را درحیات اقتصادی طلب می‌کردند و از این راه می‌خواستند طبیعی بودن قوانین اقتصادی و به عبارت امروزی عینی بودن این قوانین را اثبات کنند و به همین جهت هم به تجزیه و تحلیل شیوه تولید سرمایه داری و قوانین درونی آن پرداختند. آن‌ها اساس تئوری [[ارزش بر پایه کار]] را تدوین کرده و بر این اساس مقولاتی نظیر [[بهره مالکانه]] و [[بهره]] و [[سود]] را توضیح می‌دادند<ref name="javanshir">جوانشیر، اقتصاد سیاسی</ref>.
 
[[دیوید ریکاردو]] حتی در این تجزیه و تحلیل به وجود تناقض بین [[دستمزد]] و [[سود]] پی برد که خود اساسی برای درک تضاد سرمایه داری به شمار می‌رود. درباره اهمیت این کتاب باید گفت که یکی از منابع سه گانه [[مارکسیسم]] را همین تئوری تشکیل می‌دهد که به نحوی انتقادی و خلاق از جانب [[مارکس]] مورد استفاده قرار گرفت و در ضمن نقایص آن نشان داده شد<ref name="javanshir">جوانشیر، اقتصاد سیاسی</ref>.
 
مطاله در مورد اقتصاد سیاسی کلاسیک به دو بخش تقسیم می‌شود: {{سر خط}}
1- بحث در دفاع از [[خودتنظیمی بازار]]{{سر خط}}
2- [[نظریه ینظریهٔ ارزش و توزیع]] {{سر خط}}
بخش اول به ماهیت نظام بازار و رابطه اش با بازار مربوط می شودمی‌شود و بخش دوم به تولید و استفاده از مازاد اقتصادی مربوط می شودمی‌شود. اصطلاح اقتصاد سیاسی به رویکرد کلاسیک به معنی نظام برآوردن نیازهای شخصی متشکل از عاملهای خصوصی مستقل است.
اساساً اقتصاد دانان کلاسیک نقش مهمی در معرفی و بسط دو مفهوم بنیادی داشتند. یعنی جدایی پذیری اقتصاد و تقدم قلمرو اقتصادی.
آدام اسمیت پیدایش جامعه متمدن را نتیجه رفتار منفعت طلبانه و نه حاصل برنامه ریزی مشخص برای یک فرآیند سیاسی یا کارگزاری دولتی به وجود آمده توسط آنها، می دانستمی‌دانست.
[[مارکس]] این ایده را جلوتر برد. او فرآیندهایی را توصیف کرد که تغییرات دورانی، از روش هایروش‌های تولید، روابط اجتماعی و شیوه هایشیوه‌های زندگی به وجود آمدند و همگی پیامدهای ناخواسته تعقیب سود شخصی بوده اندبوده‌اند.
پیدایش اقتصاد سیاسی به تنزل مرتبه سیاست و ترفیع بخش غیر سیاسی زندگی مدنی کمک کرد. تنزل مرتبه سیاست را هیچ چیزی بهتر از استفاده [[دست نامریی [[آدام اسمیت]] نمی توانستنمی‌توانست بیان کند. استوارت می کوشدمی‌کوشد دو مفهوم مهم را با هم ترکیب کند. اول آنکه تغییر از نیروها و فرآیندهای درونی جامعه پدید می آیدمی‌آید و نه با تصمیم دولت. دوم آنکه برای دولت در شناخت لزوم آن تغییرات و هدایت جامعه از طریق آنها نقش قایل است.
==اقتصاد سیاسی مارکسی==
مارکسیستها امر سیاسی را در جدایی جامعه مدنی از عرصه عمومی (محدود کردن حقوق و برابری به عرصه عمومی)، فرآیندهای طبقاتی که به وسیله آن ارزش اضافی در نظام سرمایه داری تصرف می شود، نقش دولت در اداره کردن منافع و امور سرمایه، تضمین های سیاسی حقوق مالکیت، فعالیت های انقلابی برای تغییر دادن نهادهای سیاسی سرمایه داری و چانه زنی بین نیروی کار و سرمایه برای کنترل مازاد اقتصادی مشاهده کردند.
==اقتصاد سیاسی نئوکلاسیک==
نظریه نئوکلاسیک که در پایان قرن نوزدهم رواج یافت، هنوز از ابداع مکتب کلاسیک استفاده می کند ولی چارچوب تحلیلی کلاسیک ها را به کار نمی برد. به جای آن در مورد مساله ماهیت و هدف اقتصاد بازار، فلسفه [[مکتب اصالت مطلوبیت]] را به کار می برد. نئوکلاسیک ها اقتصاد را بر مبنای ایده [[عدم کارایی بازار]] تعریف می کنند. از نظر مکتب نئوکلاسیک، اقتصاد به معاملات خصوصی طالب بیشینه سازی مطلوبیت گفته می شود و سیاست، به کار بردن قدرت دولتی برای همان هدف مطلق اطلاق می شود.
==اقتصاد سیاسی کینزی==
رویکرد کینزی ادعاهای متداول در میان متفکران کلاسیک و نئوکلاسیک در مورد خود تنظیمی بازار را به نقد می کشد. او این ادعا را که نظام بازار بدون نظارت دولت می تواند امکانات بالقوه مولد جامعه را کاملاً مورد استفاده قرار دهد، زیر سوال می برد. رویکرد کینزی به بی ثباتی فرآیند بازتولید و رشد در [[اقتصاد سرمایه داری]] می پردازد. کینز هم بر ضد مفهوم تعادل، که مشخصه اقتصاد اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم بود و هم بر ضد مفهوم دست نامریی مورد علاقه آدام اسمیت استدلال می کرد.
 
== اقتصاد سیاسی مارکسیمارکسیستی ==
[[مارکسیسم|مارکسیستها]] امر سیاسی را در جدایی جامعه مدنی از عرصه عمومی (محدود کردن حقوق و برابری به عرصه عمومی)، فرآیندهای طبقاتی که به وسیله آن [[ارزش اضافی]] در نظام [[سرمایه داری]] تصرف می شود،می‌شود، نقش دولت در اداره کردن منافع و امور سرمایه،[[سرمایه]]، تضمین هایتضمین‌های سیاسی حقوق مالکیت، فعالیت هایفعالیت‌های انقلابی برای تغییر دادن نهادهای سیاسی سرمایه داری و چانه زنی بین نیروی [[کار]] و [[سرمایه]] برای کنترل مازاد اقتصادی مشاهده کردند.
 
== اقتصاد سیاسی نئوکلاسیک ==
نظریه نئوکلاسیک که در پایان قرن نوزدهم رواج یافت، هنوز از ابداع مکتب کلاسیک استفاده می کندمی‌کند ولی چارچوب تحلیلی کلاسیک هاکلاسیک‌ها را به کار نمی بردنمی‌برد. به جای آن در مورد مساله ماهیت و هدف اقتصاد بازار، فلسفه [[مکتب اصالت مطلوبیت]] را به کار می بردمی‌برد. نئوکلاسیک هانئوکلاسیک‌ها اقتصاد را بر مبنای ایده [[عدم کارایی بازار]] تعریف می کنندمی‌کنند. از نظر مکتب نئوکلاسیک، اقتصاد به معاملات خصوصی طالب بیشینه سازی مطلوبیت گفته می شودمی‌شود و سیاست، به کار بردن قدرت دولتی برای همان هدف مطلق اطلاق می شودمی‌شود.
 
== اقتصاد سیاسی در مکتبکینزی نیوکلاسیکی==
رویکرد کینزی ادعاهای متداول در میان متفکران کلاسیک و نئوکلاسیک در مورد خود تنظیمی بازار را به نقد می کشدمی‌کشد. او این ادعا را که نظام بازار بدون نظارت دولت می تواندمی‌تواند امکانات بالقوه مولد جامعه را کاملاً مورد استفاده قرار دهد، زیر سوال می بردمی‌برد. رویکرد کینزی به بی ثباتی فرآیند بازتولید و رشد در [[اقتصاد سرمایه داری]] می پردازدمی‌پردازد. کینز هم بر ضد مفهوم تعادل، که مشخصه اقتصاد اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم بود و هم بر ضد مفهوم دست نامریی مورد علاقه آدام اسمیت استدلال می کردمی‌کرد.
 
== پانویس ==
{{پانویس}}
 
== منابع ==
* [http://www.rahetudeh.com/rahetude/mataleb/eghtesade_siyasi/html/aghaz-eghtesad.html اقتصاد سیاسی]