تفاوت میان نسخه‌های «طوطی»

۶٬۸۳۳ بایت حذف‌شده ،  ۸ سال پیش
جز
r2.7.3) (ربات: حذف si:ගිරවා
برچسب: افزودن پیوند بیرونی به جای ویکی‌پیوند (AF)
جز (r2.7.3) (ربات: حذف si:ගිරවා)
{{تمیزکاری}}
{{ویکی‌سازی}}
{{Taxobox
| name = طوطی
|fossil_range = {{fossil range|54|0}}اوایل [[ائوسن]]<ref>{{cite journal |last=Waterhouse |first=David M. |year=2006 |title=Parrots in a nutshell: The fossil record of Psittaciformes (Aves) |journal=Historical Biology |volume=18 |issue=2 |pages=223–234 |doi=10.1080/08912960600641224}}</ref>&nbsp;– زمان حاضر
|color=pink
| image = Senegal Parrots -two onAra branchararauna inLuc AfricaViatour.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = یک جفت [[طوطیماکائو سنگالیآبی طلایی]] در آفریقا.<br />''Poicephalusدرحال senegalus''پرواز
| regnum = [[جانورانAnimal]]ia
| phylum = [[طنابداران]]
| classis = [[پرندگان]]
|infraclassis = [[نوآروارگان]]
| ordo = '''طوطی‌سانان'''
|ordo = '''طوطی‌سانان'''
| ordo_authority = [[یوهان گئورگ واگلر|واگلر]]، [[۱۸۳۰ (میلادی)|۱۸۳۰]] .
|ordo_authority = [[Johann Georg Wagler|Wagler]], 1830
| subdivision_ranks = [[سیستماتیک]]
|subdivision_ranks = [[Family (biology)|Family]]
| subdivision =
|subdivision =
(but see [[#Phylogeny|below]])
| range_map = 800px-Parrot range.png
| range_map_caption = محدوده پراکندگی تمام گونه‌های طوطی، به رنگ قرمز
 
Family* [[طوطیکاکادو کاکل سفید(پرنده)|کاکادو]] (cockatoos)<br />
* [[طوطی]] (true parrots)
* Subfamily Microglossinae (Palm Cockatoo)
* [[کاکاپو]] (طوطی نیوزیلند)
* Subfamily Calyptorhynchinae (dark cockatoos)
* Subfamily Cacatuinae (white cockatoos)
Family [[Psittacidae]] (true parrots)<br />
* Subfamily [[Lories and lorikeets|Loriinae]] (lories and lorikeets)
* Subfamily [[Psittacinae]] (typical parrots and allies)
** Tribe [[Neotropical parrot|Arini]] (American psittacines)
** Tribe [[Cyclopsitticini]] (fig parrots)
** Tribe [[Micropsittini]] (pygmy parrots)
** Tribe [[Nestorini]] (kakas and Kea)
** Tribe [[Platycercini]] (broad-tailed parrots)
** Tribe [[Psittrichadini]] (Pesquet's Parrot)
** Tribe [[Psittacini]] (African psittacines)
** Tribe [[Psittaculini]] (Asian psittacines)
** Tribe [[کاکاپو]] (Kakapo)
 
<small>(''[[هم‌نیایی]]'')<small>
}}
{{دیگر کاربردها|طوطی}}
'''طوطی''' پرنده‌ای اغلب سبزرنگ و از راسته [[طوطی‌سانان]] (Psittaciformes) است که توانایی تقلید آوای آدمی در آن قابل تحسین است. طوطی‌ها عموما در نواحی گرم و مرطوب آفریقا و هند زیست می‌کنند. ۳۷۲ گونه از پرندگان را که در ۸۶ جنس طبقه‌بندی می‌شوند، از راستهٔ طوطــی‌ها به‌شمار می‌آورند. این پرندگان بیشتر در نواحی گرمسیر استوایی زندگی می‌کنند و به‌طور کلی در دو خانواده Cacutuidae و psittacidae قرار می‌گیرند.
 
'''طوطی‌سانان''' پرندگانی از فروردهٔ [[نوآروارگان]]<ref>Neognathae</ref> هستند.
واژه‌ی طوطی [[معرب]] توتی است و معنای آن پرنده‌ای است سبز رنگ که به عرف آن را طوطا نامند و شکرشکن، شکرفشان، شکرمقال، شکرین‌مقال، شیرین‌زبان، شیرین‌سخن، خوش نوا و خوش حرف که همه اینها از صفات اوست. ناگفته نماند که در ادبیات فارسی و خصوصا در بین اشعار شعرایی چون مولوی و عطار از طوطی و صفاتش که غالبا به آمیخته با صفاتی انسانی است، به نیکی یاد شده است.
بیشتر جمعیت طوطی‌ها در مناطق گرم و حاره‌ای و همچنین در مناطق معتدل [[نیمکره جنوبی|نیمکرهٔ جنوبی]] پراکنده شده‌ است. بیشترین تنوع گونه‌ای این راسته در امریکای جنوبی و استرالاسیا(منطقه‌ای که شامل استرالیا و نیوزلند و جزیره‌های جنوب غربی اقیانوس آرام می‌شود)است. از ویژگی‌های مورفولوژیکی طوطی‌ها که مختص این راسته می‌باشد می‌توان به نـــوک کـج و قوی، قامت راست، پاهای قوی و پاهای پنجه‌دار که حالت زیگو داکتیل دارد اشاره کرد. رنگ اکثر طوطی‌ها سبز می‌باشد که این رنگ با رنگهای روشن دیگر ترکیب شده است. گاهی نیز طوطی‌ها دارای چندیدن رنگ مختلف هستند.<br />
 
طوطی انواع گوناگونی دارد که با رنگ‌های متنوع پرها و پرهای سر و دم تمیز داده می‌شوند. بال‌های طوطی‌سانان رنگین و منقارشان خمیده و کژ است، بعضی کاکل و دم کوتاه و بعضی دم دراز دارند. معمولاً از میوه‌ها و دانه‌ها استفاده می‌کنند، منقار بسیار محکم دارند که در شکستن دانه‌های سخت به کار می‌برند.
طوطی‌های کاکــل دار(کوکاتوها)دارای تنوع رنگی از رنگ یـــکدست سفید تا یکدست سیاه هستند. ویژگی دیگر این خانواده وجود یک کاکل متحرک از جنس پر بر روی سرشان است. همینطور، حالت کمی از دیمرفیسم جنسی در این‌ گونه دیده می‌شود. طوطی کوچک وزنی به اندازه ۱۰ گرم و طولی به اندازه‌ی ۸ سانتیمتر دارد در حالی که طوطی یاقوت به عنوان بزرگترین این راسته دارای طول ۱ متر طول و وزنی حدودا ۴ کیلوگرم است.<br />
 
این پرنده توانایی تقلید صداها را داشته و بدون درک مطلب، کلمات را تلفظ می‌کند ولی گاهی دیده شده که طوطی با مشاهده صحنه یا شخص یا رفتار دیگران کلمات مناسب و به جا استفاده می‌کند .
تغذیه در طوطی‌ها بیشتر از مواد گیاهی مانند دانه، تخم گیاهان، غنچه‌ها و .... می‌باشد. قابل ذکر است که عدهٔ کوچکی از این راسته [[حشرات]] و حیوانات کوچک چون موش های صحرایی را می‌خورند.
 
==پانویس==
بیشتر طوطی‌ها در حفره‌های درختان و صخره‌ها لانه سازی می‌کنند، تخم‌های سفید رنگ می‌گذارند و جوجه‌های آشیان نشین دارند. طوطی‌ها چون عده‌ای از [[کلاغ]]‌ها (کلاغ سیاه و کلاغ کبود)، از با هوش‌ترین پرندگان در سطح جهان محسوب می‌شوند. قدرت تقلید صدای انسان ‌در طوطی باعث شکار گونه‌های وحشی آن برای فروش به‌عنوان حیوان خانگی شده است.<br />
{{پانویس}}
 
شکار طـوطـی‌هـای وحشی بـه‌مـنظور فـروش آنها و یا برای تــفریـح نه‌تنها باعث تخریب زیستگاهشان بلکه کاهش شمار آنها شده است. البته اداره‌ی حفاظت محیط زیست اخیراً اقداماتی را جهت مراقبت از زیستگاه این پرندگان زیبای در حال انقراض، انجام داده‌ است که باعث حفظ سایر گونه‌های این پرنده شده‌ است .
 
 
== منشأ و تکامل ==
 
[[فسیل‌]]های بدست آمده از راسته طوطی‌ها بسیار کم است که این امر باعث گمانه‌زنی در مورد نحوه تکامل این پرنده شده است. یک فسیل هفتاد میلیون ساله‌ی ۱۵ میلی‌متری که از منقار پایینی یک طوطی در سازند لانس کریک واقع در دهکدهٔ نیوبرا در [[ویوسیگ]] پیدا شده‌ است جزو فسیل اولین طوطی هایی به‌شمار می‌آمد که در دورهٔ کرتاسه زندگی می‌کرده‌اند. در حالی که تحقیقات بعدی نشان داد که این تکه فسیل پیدا شده احتمالاً متعلق به [[دایناسور]]های کائگناتید(گروهی از دایناسورها که پرنده مانند نبوده ولی دارای [[منقار]]ی شبیه به [[پرندگان]] بوده‌اند) بوده‌ است.
 
چیزی که امروز به عنوان یک فرضیه‌ی پذیرفته شده وجود دارد این است که راستهٔ طوطی‌ها و اجدادیشان در معرض سومین انقراض بزرگی بوده اند که حدود ۶۵ میلیون سال پیش در کرتاسه رخ داده است. اگر چنین فرضی درست باشد، طوطی‌ها نباید از یک جد دایناسورشان که شباهتی مورفولوژیکی با طوطی‌ها داشته‌ است تکامل یافته‌، بلکه فقط تبدیل به پرندگانی درخت نشین شده ‌باشند.
 
اروپا اولین مکانی است که اولین فسیل طوطی‌های درخت نشین در آن دیده شده‌است. این اولین تکه [[استخوان]] پیدا شده استخوانی است از بال موپسیتا تانتا که در [[دانمارک]] کشف شده است و سنی حدود ۵۴ میلیون سال دارد. آب و هوای اروپا در آن زمان حاره‌ای بوده است (مطابق با دوران گرم پالوئین و ائوسین). جدیدترین فسیلی که در اروپا پیدا شده‌ است سنی حدود ۵۰ میلیون سال دارد. چند فسیل تقریباً کامل طوطی مانند نیز در انگلستان و آلمان پیدا شده‌ است. تعدادی فسیل نیز هستند که هنوز دقیقا تشخیص داده نشده‌اند.
چیزی که در مجموع در باره‌ی این فسیل‌ها می‌دانیم این است که این فسیل‌ها، فسیل خویشاوندان طوطی‌های امروزی نیستند بلکه اجدادی از آنهایند که در نیمکرهٔ شمالی تکامل پیدا کرده‌ و بعدها منقرض شده‌اند. البته اینها دقیقاً حلقه‌های گمشده ما بین طوطی‌های امروزی واجدادی نیستند ولی می‌توان گفت که طوطی‌هایی هستند که همگام با طوطی‌ها و کوکاتوها از خویشاوندان و اجدادیشان تکامل پیدا کرده‌اند.
 
جدیدترین فسیلی که از طوطی‌های امروزی پیدا شده‌ است، سنی در حدود ۲۰ تا ۲۳ میلیون سال دارد که مشابه آن در اروپا نیز پیدا شده‌است. متعاقب آن نیز فسیلی است حاوی استخوان‌هایی مربوط به طوطی‌های امروزی.
 
== منابع ==
*خواجه نصیر، محمد تقی، ''دانستنی‌های دنیای حیوانات''، صفحه ۱۴۶.
 
{{زیست-خرد}}
* *{{یادکرد ویکی|عنوان =True parrot |پیوند = http://en.wikipedia.org/wiki/True_parrot |زبان = en| بازیابی =۲ آذر ۱۳۹۱}}
 
== جستارهای پیوسته ==
{{commons|Psittacidae}}
* [[طوطی برزیلی]]
* [[طوطی خاکستری افریقایی]]
* [[طوطی بزرگ اسکندر]]
* [[طوطی کوچک اسکندر]]
 
== پیوند به بیرون ==
 
{{نام پرندگان}}
{{ویکی‌گفتاورد}}
 
{{زیست‌شناسی-خرد}}
 
[[رده:طوطی‌سانان|*]]
 
[[رده:طوطی‌سانان]]
{{Link GA|fr}}
{{Link GA|ja}}
 
[[ayals:K'allallaPapagei]]
[[azang:TutuquşularBleohfuȝol]]
[[ar:ببغاء]]
[[bg:Палеотропични папагали]]
[[braz:PsittacidaeTutuquşukimilər]]
[[be:Папугаепадобныя]]
[[ca:Psitàcid]]
[[be-x-old:Папугаепадобныя]]
[[cs:Papouškovití]]
[[bg:Папагалоподобни]]
[[de:Eigentliche Papageien]]
[[enbn:True parrotটিয়া]]
[[eobr:PapagedojPsittaciformes]]
[[esbs:PsittacidaePapiga]]
[[etca:PapagoilasedLloro]]
[[fics:PapukaijatPapoušci]]
[[frcy:PerroquetParot]]
[[glda:PapagaioPapegøje]]
[[hede:תוכייםPapageien]]
[[hree:PapigeAko]]
[[el:Παπαγάλος]]
[[hu:Papagájfélék]]
[[hyen:ԹութակParrot]]
[[ideo:Bayan sejatiPapagoformaj]]
[[ioes:PapagayoPsittaciformes]]
[[itet:PsittacidaePapagoilised]]
[[jafi:インコ亜科Papukaijalinnut]]
[[ltfo:PapūginiaiPapageykar]]
[[mgfr:BolokyPsittaciformes]]
[[mlgd:തത്തPiorraid]]
[[msgn:Parrot asliGua'a]]
[[nlhe:Papegaaienתוכאים]]
[[nnhi:Parakittarतोता]]
[[nohr:ParakitterPapigašice]]
[[plht:PapugowateJako]]
[[ptid:PapagaioBayan (burung)]]
[[quis:LuruPáfagaukar]]
[[it:Psittaciformes]]
[[ru:Попугаевые]]
[[scnja:Pappajadduオウム目]]
[[jv:Manuk Bèthèt]]
[[simple:Parrot]]
[[ka:თუთიყუშისნაირნი]]
[[sr:Psittacidae]]
[[kk:Тотытәрізділер]]
[[sv:Papegojor]]
[[ukkn:Папуговіಗಿಳಿ]]
[[zhko:鹦鹉科앵무새]]
[[ku:Tûtî]]
[[la:Psittacus]]
[[lb:Papageien]]
[[lez:Туьтуьнуькl]]
[[lmo:Psittaciformes]]
[[lt:Papūginiai paukščiai]]
[[lv:Papagaiļveidīgie]]
[[mk:Папагал]]
[[mn:Тоть]]
[[ms:Psittaciformes]]
[[my:ကြက်တူရွေး]]
[[nl:Papegaaiachtigen]]
[[nn:Papegøyefuglar]]
[[no:Papegøyefugler]]
[[nv:Tsídii yáłtiʼí]]
[[pa:ਤੋਤਾ]]
[[pl:Papugowe]]
[[pnb:طوطا]]
[[pt:Psittaciformes]]
[[ro:Psittaciformes]]
[[ru:Попугаеобразные]]
[[sa:शुकः]]
[[sk:Papagájotvaré]]
[[sl:Papige]]
[[sq:Papagalli]]
[[sr:Папагаји]]
[[sv:Papegojfåglar]]
[[sw:Kasuku]]
[[ta:கிளி]]
[[te:చిలుక]]
[[th:อันดับนกแก้ว]]
[[tl:Pikoy]]
[[tr:Papağan]]
[[uk:Папугоподібні]]
[[vi:Bộ Vẹt]]
[[vls:Poapegoais]]
[[war:Pikóy]]
[[yi:פאפוגיי]]
[[yo:Odídẹrẹ́]]
[[zea:Papegaoiachtegen]]
[[zh:鹦形目]]
۸٬۱۵۴

ویرایش