باز کردن منو اصلی

پیمان سن پترزبورگ (۱۷۲۳)

پیمانی میان ایران و امپراتوری روسیه

معاهده سن پترزبورگ در ۲۱ سپتامبر ۱۷۲۳ برابر با ۳۰ شهریور ماه ۱۱۰۲ خورشیدی میان امپراتوری روسیه و ایران بسته شد و به جنگ بین ایران و روسیه پایان داد. طبق این پیمان ایران مجبور به واگذاری سرزمین‌هایش در قفقاز شمالی، قفقاز جنوبی و شمال سرزمین امروزی ایران شامل دربند (داغستانباکو، اراضی تابع اطراف شیروان و همچنین استان‌های گیلان، مازندران و استرآباد گشت.[۱] طبق این پیمان معین شد که سربازان روسی به شاه ایران برای برقراری آرامش و صلح داخلی کمک کنند.[۲]

معاهده سن پترزبورگ
نوع معاهده
امضا شده ۲۱ سپتامبر ۱۷۲۳
(۳۰ شهریور ماه ۱۱۰۲ خورشیدی)
مکان سن پترزبورگ، روسیه Flag of Russia.svg
امضاکنندگان Flag of Russia.svg امپراتوری روسیه
Safavid Flag.svg ایران
زبان‌ها روسی و فارسی

همان‌طور که تاریخ کمبریج ایران می‌گوید:

"در ۲۳ سپتامبر ۱۷۲۳، سفیر او در سنت پترزبورگ، اسماعیل بیگ، معاهده‌ای تحقیرآمیز را امضا کرد و تزار به دوستی با شاه تصریح کرد که در برابر شورشیان به او کمک می‌کند و شاه را در تسلط و حفظ آسوده تاج و تخت یاری خواهد کرد. در عوض شاه قول داد که به‌طور دائم سرزهمین‌هایی را به روسیه واگذار کند که شامل: … شهرهای دربند، باکو، با همهٔ سرمین‌های وابسته به آنها، همچنین استانهای:گیلان، مازندران و استرآباد. به‌طوری‌که آن‌ها بتوانند نیروهایی که ممکن است تزار برای کمک به شاه علیه شورشیان بفرستد را بدون نیاز به پول برای آن پشتیبانی کنند."

نماینده امضاءکننده طرف صفوی اسماعیل بیگ بود،[۳] که توسط خود شاه طهماسب دوم فرستاده شده بود. اما زمانی که در آوریل ۱۷۲۴ این پیمان وارد پایتخت موقت، قزوین شد،[۴] طهماسب دوم با شرایط منفی این پیمان موافقت نکرد و در نتیجه توسط او تصویب نشد[۵] همان‌طور که مشخص بود، نیروهای روسی که سرزمین‌های ایران را در اشغال داشتند، بسیار کوچک بودند که تهدیدی جدی برای ایران ایجاد کنند.[۴] اسماعیل بیگ بلافاصله پس از بازگشت مجبور به فرار از مجازات شد و در تبعید در آستراخان پس از بیست سال درگذشت.[۳]

همه سرزمین‌هایی که فتح شده بودند در سالهای ۱۷۳۲ و ۱۷۳۵ و دوران حکومت ملکه آنا به ترتیب، زیر بندهای پیمان رشت و پیمان گنجه به ایران (که در آن زمان به وسیله نادر شاه رهبری می‌شد) بازگشت داده شدند.[۶]

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش