چنگر اوراسیایی

گونه‌ای از چنگر
چنگر اوراسیایی
Eurasian Coot.jpg
چنگر اوراسیایی در تاسمانی استرالیا
صدای چنگر اوراسیایی؛ ضبط شده در سیدنی استرالیا
وضعیت بقا
آرایه‌شناسی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: پرنده
راسته: درناسانان
تیره: یلوه‌ایان
سرده: چنگر
گونه: چنگر اوراسیایی
نام علمی
Fulica atra
مترادف
  • Fulica prior De Vis, 1888[۲]
تخم‌های چنگر اوراسیایی

چنگر اوراسیایی یا پَرلا (نام علمی: Fulica atra) گونه‌ای چنگر است که بیشتر در بر قدیم زندگی می‌کند. چنگر اوراسیایی بومی ایران نیز هست.

مشخصات ظاهریویرایش

طول بدن چنگر اوراسیایی ۳۲ تا ۴۲ سانتی‌متر و طول دو بال آن۷۵ سانتی‌متر است.

نر و ماده‌ی چنگرها شبیه هم هستند. پر و بال آن‌ها کاملاً سیاه است و به همین سبب، منقار و برجستگی سفید روی آن بسیار به‌چشم می آید. حدقه‌ی چشم چنگرها نیز قرمز است. در فصل تولید مثل، نرها برای جلب توجه ماده‌ها با هم به رقابت می‌پردازند. چنگر ماده در فصل جفت گیری کمتر دیده می‌شود و ترجیح می‌دهد میان نی‌زارها پنهان شود.

چنگر انگشت‌های بلندی دارد که هریک پرده‌ای مجزا دارند. این پرده‌ها شبیه برگ‌های کوچکی هستند که انگشت‌های چنگر را پوشانده‌اند. این نوع عجیب پرده‌ی انگشتی، به پرنده کمک می‌کند با پاهایش به شاخه‌های گیاهان بچسبد یا روی گیاهان سطح آب راه برود. چنگر برای شنا کردن در آب هم از پرده‌های انگشتی خود استفاده می کند.

پراکندگی و زیست‌گاهویرایش

چنگر در جنوب ترکیه، سوریه، عراق، آفریقا، ماداگاسکار، هندوستان، جزایر مالزی، هند، چین، گینه‌ی نو، استرالیا، تاسمانی و زلاندنو پراکنش دارد. در ایران در همه‌ی کشور پراکنده است؛ اما در گیلان، گلستان، خوزستان، ایلام، خراسان شمالی و هامون، بومی و زادآور است.

چنگرها در بخش‌های نی‌زاری دارای آب باز، باتلاق‌ها، دریاچه‌ها و حاشیه‌ی تالاب‌ها زندگی می‌کنند.

رفتار و بوم‌شناسیویرایش

مهاجرتویرایش

در مقایسه با سایر پرندگان، چنگر پرنده‌ای با جثه‌ای متوسط است. این پرنده در اواخر تابستان تا اوایل پاییز مانند پرندگان مهاجر دیگر، مهاجرت می‌کند. برخی چنگرها مهاجرت داخلی دارند و بعضی‌ها به خارج از ایران پرواز می کنند. گروه‌هایی از این پرندگان نیز ترجیح می‌دهند در محل زندگی خود بمانند و آن را ترک نکنند. چنگر ها، به‌غیر از مدتی که در حال مهاجرت هستند، بقیه‌ی اوقات، چاق و سنگین وزن‌اند. از آنجا که زیست گاه این پرنده در مناطق نی‌زاری است و به راحتی خود را در میان نی ها استتار می کند، به پرواز نیاز زیادی ندارد. به‌علاوه، چنگر از پرندگانی است که تمام فعالیت‌های روزانه و شبانه‌ی خود را در آب و در میان نی‌زارها انجام می دهد. در نتیجه، زیاد پرواز نمی‌کند و جابه‌جا نمی شود. این بی تحرکی سبب می‌شود چنگرها در مدتی که در حال مهاجرت نیستند، چاق و سنگین شوند.

تغذیهویرایش

چنگر پرنده‌ای است در زیستگاه‌گاه‌های آب شیرین زندگی می‌کند و به‌ندرت وارد آب دریا و آب‌های شور می‌شود. چنگر حاشیه‌ی تالاب‌های آب شیرین، میان جگن‌زارها و نی‌زارها را برای زندگی ترجیح می‌دهد. یکی از راه‌های تغذیه‌ی این پرنده‌ آن است که سر و نیمی از بدن خود را در زیر آب فرو می‌برد و با کمک نوک کوتاه و تیز خود، غذا می خورد. راه دیگر، شیرجه زدن به زیر آب است. در این حالت، چنگر با کمک پاهای پرده‌دار و بال‌هایش در زیر آب حرکت می‌کند و غذای خود را، که گیاهان آب‌زی، نرم‌تنان و مهره‌داران کوچک است، جمع می‌کند.

نقش چنگر در طبیعتویرایش

چنگر با تغذیه از گیاهان آب‌زی، نرم‌تنان و مهره‌داران کوچک، جمعیت آن‌ها را در طبیعت در حالت تعادل نگه‌می دارد. خودش هم غذای پرندگان شکاری است. انسان‌ها نیز به شکار و تغذیه از این پرنده علاقه‌ی زیادی دارند.

جوجه چنگر در حال گشتن دنبال غدا بین برگ‌های خیس؛ سوئد
 
یک چنگر با جوجه‌اش

منابعویرایش

  • گروه نویسندگان. فرهنگ‌نامه‌ی حیات وحش ایران. نشر طلایی.
  1. BirdLife International (2012). "Fulica atra". IUCN Red List of Threatened Species. Version ۲۰۱۲٫۱. International Union for Conservation of Nature. Retrieved 16 July 2012.
  2. Condon, H. T. (1975) Checklist of the Birds of Australia: Non-Passerines Royal Australasian Ornithologists Union, 57:311

پیوند به بیرونویرایش