کاتاکانا (به ژاپنی: 片仮名・カタカナ) یکی از دو خط هجانمای زبان ژاپنی است و در کنار هیراگانا، کانجی و روماجی مؤلفه‌های اصلیِ سامانه نوشتاری ژاپنی را تشکیل می‌دهد. کاتاکانا و هیراگانا دو خط هجانما یا کانا در زبان ژاپنی هستند که در آن‌ها هر نویسه یا کاراکتر معرف یک هجا (یا به تعبیر دقیق‌تر مورا Mora) است. کاتاکانا به معنای کانای تکه‌تکه است؛ چرا که حروف کاتاکانا از قسمت‌های مختلف کانجی‌ها برداشته شده‌است. ویژگی حروف کاتاکانا چرخش‌های کوتاه و مستقیم قلم و گوشه‌های تیز است. هر کانا یا یک واج صدادار است مثل (آ)، یا واج بی‌صدایی است که به یک واج صدادار ختم می‌شود مثل (کا). حرف (ن) از این قاعده مستثنی است و به واج صداداری ختم نمی‌شود. ن صدای خیشومی پرطنینی است که بسته به حالت‌های مختلف همچون م، ن یا نگ (ŋ) ادا می‌شود.

کاتاکانا
Japanese Katakana KA.svg
نوعخط هجانگار
زبان‌هازبان ژاپنی، Okinawan، زبان آینو (ژاپن)، زبان پالائویی
Taiwanese Hokkien (formerly)
دورهٔ زمانی~800 AD to the present
سامانهٔ مادر
سامانهٔ خواهرهیراگانا
ISO 15924Kana, 411
جهتچپ به راست
مخفف یونیکدKatakana
دامنه یونیکد
نحوه نگارش حروف کاتاکانا

جدول حروف به کاتاکاناویرایش

استفاده از کاتاکاناویرایش

در سامانه نوین نگارش زبان ژاپنی کاتاکانا اغلب برای آوانویسی واژه‌های وام گرفته شده از زبان‌های دیگر (به غیر از چینی) به کار می‌رود. به این واژه‌ها در زبان ژاپنی گایرای‌گو (gairaigo, 外来語) می‌گویند. برای نمونه تلویزیون به صورت تِرِبی (テレビ) نوشته می‌شود. کاتاکانا برای نوشتن نام کشورها مثل ایران (イラン) و آمریکا (アメリカ) نیز به کار برده می‌شود. استفاده دیگر کاتاکانا برای نوشتن نام‌آواها مثل عوعو (وان‌وان، ワンワン) دنگ (دوکان، ドカン) و غیر از آن است. اصطلاحات فنی و علمی همچون نام حیوانات، گیاهان، گونه‌ها و کانی‌ها اغلب به کاتاکانا نوشته می‌شود. نام شرکت‌های ژاپنی بیشتر وقت‌ها به کاتاکانا نوشته می‌شود مثل سوزوکی スズキ و تویوتا トヨタ. در تخته اعلان‌ها و تابلوها برای تأکید بیشتر نیز از کاتاکانا استفاده می‌شود مثل ココ کوکو (اینجا)، ゴミ گومی (زباله).

ریشه کاتاکانا در کانجیویرایش

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

پیوند به بیرونویرایش