کتاب سال جمهوری اسلامی ایران

جایزهٔ کتاب سالانه در ایران
(تغییرمسیر از کتاب سال ایران)

کتاب سال جمهوری اسلامی ایران عنوان یک جایزه نیمه‌دولتی ایرانی است که هر ساله در بهمن ماه توسط خانه کتاب ایران و طی روزهای برگزاری آئین‌های بزرگداشت انقلاب سال ۱۳۵۷ در این کشور (دهه فجر)، با تأیید نهایی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به نویسندگان برگزیده و شایسته تقدیر در بخش‌های کلیات، فلسفه و روانشناسی، دین، علوم اجتماعی، زبان، علوم کاربردی، هنر، ادبیات و تاریخ و جغرافیا اعطا می‌شود.[۱][۲][۳][۴]

جایزهٔ کتاب سال جمهوری اسلامی ایران
پوستر دورهٔ سی و هفتم
کشور ایران، تهران
مکان تالار وحدت تهران
وبگاه رسمی http://ketabsal.ir

تاریخچهویرایش

جایزه کتاب سال در ایران، نخستین بار در سال ۱۳۳۴ به پدیدآورندگان یازده کتاب برگزیده‌ای اهدا شد که در سال ۱۳۳۲ منتشر شده بودند. روند اعطای این جایزه از سال ۱۳۵۶ تا ۱۳۶۲ به علت وقوع انقلاب متوقف شد.[۵][۶] در سال ۱۳۶۱ دوباره این موضوع در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مطرح شد و در سال ۱۳۶۲ آیین‌نامه نحوه انتخاب کتاب سال توسط سیدمحمد خاتمی، وزیر وقت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تصویب شد. از آن به بعد هر سال در دهه فجر مراسم اهدای جایزهٔ کتاب سال برگزار می‌شود.[۷]

انتقادهاویرایش

این مراسم توسط مؤسسه خانه کتاب ایران برگزار می‌شود. بحث‌هایی دربارهٔ اعتبار و عادلانه‌بودن این جایزه وجود دارد.[۸][۹] با اینحال مسئولان برگزاری این جایزه اعتقاد دارند، هرچند که هزینه‌های برگزاری این رویداد از سوی دولت تأمین می‌شود اما اعمال نظر و فشار دیدگاه برای داوری و انتخاب کتاب‌ها از سوی دولت و حکومت وجود ندارد.[۱۰] از نظر برگزارکنندگان این جایزه متخصص‌ترین افراد دانشگاهی در گروه‌های داوری جایزه کتاب سال حضور دارند و در سال‌های اخیر جز بعضی از خطوط قرمز بسیار خاص هرگز به خاطر سویه، رویه و جهت‌گیری خاص یک مؤلف یا مترجم، کتاب او از ارزیابی کنار گذاشته نشده‌است.[۱۱]

دبیرانویرایش

دوره دبیر
۱۳۶۸-۱۳۷۸ سید محمود یوسف ثانی
۱۳۷۹-۱۳۸۳ سید علی موسوی (سرپرست دبیرخانه)
۱۳۸۴-۱۳۸۵ علی اوجبی
۱۳۸۶ منوچهر اکبری
۱۳۸۷ محمدعلی رمضانی فرانی
۱۳۸۸ علی اوجبی
۱۳۸۹ محمدرضا سرشار
۱۳۹۰-۱۳۹۱ مجید حمیدزاده
۱۳۹۲ نجفقلی حبیبی
۱۳۹۳ تا کنون محمدعلی مهدوی راد

منابعویرایش

  1. «کتاب سال جمهوری اسلامی ایران». دریافت‌شده در ۲ ژوئیه ۲۰۰۸.
  2. «روند اجرایی کتاب سال». دریافت‌شده در ۲ ژوئیه ۲۰۰۸.
  3. «بعضاً برخی کتاب‌سال را یک جایزه دولتی می‌دانند هرچند که هزینه‌های برگزاری این رویداد از سوی دولت تأمین می‌شود اما با قطعیت می‌گویم اعمال نظر و فشار دیدگاه برای داوری و انتخاب کتاب‌ها از سوی دولت وجود ندارد و جایزه کتاب‌سال یک رویداد نیمه‌دولتی است». روزنامه اطلاعات.
  4. «جایزه کتاب سال یک جایزه نیمه دولتی است». خانه کتاب.
  5. «تقویم اجرایی کتاب سال». دریافت‌شده در ۲ ژوئیه ۲۰۰۸.
  6. «تاریخچه کتاب سال». دریافت‌شده در ۲ ژوئیه ۲۰۰۸.
  7. «تاریخچه کتاب سال». کتاب سال.
  8. جایزه متأثر از قدرت سیاسی قابل اعتنا نیست (گفتگو با بیژن عبدالکریمی)، منتشرشده در روزنامه آسمان، شماره ۱، شنبه، ۲۶ بهمن ۱۳۹۲
  9. «سخنی بی پرده و قاطع». سیاست پرداز. دریافت‌شده در ۱۰ آوریل ۲۰۱۲.
  10. «نشست خبری جایزه کتاب سال». خانه کتاب.
  11. «نشست خبری کتاب سال». کتاب سال.