عملیات کربلای ۱

عملیاتی در جنگ ایران و عراق
(تغییرمسیر از کربلای یک)

عملیات کربلای ۱ عملیات تهاجمی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، علیه نیروهای ارتش عراق در خلال جنگ ایران و عراق بود، که در تیر ماه ۱۳۶۵ به‌مدت ۱۰ روز به‌صورت گسترده در منطقه مهران، استان ایلام انجام شد.[۳] این عملیات با پیروزی نیروهای ایرانی و بازپس‌گیری شهر مهران بپایان رسید.[۴]

عملیات کربلای ۱
بخشی از جنگ ایران و عراق
تاریخ۹ تیر ۱۳۶۵
تا
۱۹ تیر ۱۳۶۵
موقعیت
نتایج پیروزی ایران[۱]
تغییرات
قلمرو
ایران مجددا کنترل مهران را بدست گرفت
طرف‌های درگیر
 عراق  ایران
تلفات و خسارات
۹۰۰۰ کشته
۱۲۱۰ نفر اسیر
انهدام:
۱۱۰ تانک و تجهیزات زرهی
غنیمت:
۶۹ تانک و تجهیزات زرهی
۸ ماشین مهندسی
۶۱ قبضه توپخانه
۶۴ خودرو[۲]
۷۰۰ کشته
۴۵۰۰ زخمی[۲]

اهداف عملیات ویرایش

باز پس‌گیری شهر مهران و سلسله ارتفاعات قلاویزان و دستیابی به مرز و تأمین کل منطقه توسط نیروهای ایرانی.[۵]

منطقه عملیات ویرایش

منطقه عملیاتی کربلای ۱ از جنوب به ارتفاعات قلاویزان، از شمال به ارتفاعات نمه کلان کوچک، از غرب به امتداد غربی ارتفاعات قلاویزان و پاسگاه مرزی بهرام‌آباد و از شرق به جاده مهران به دهلران، در استان ایلام منتهی می‌شد.

پس از اشغال مهران، استحکامات و موانع متعددی توسط ارتش عراق ایجاد شد. در محور شمالی (جاده ایلام به مهران و باغ کشاورزی) هفت ردیف مین همراه با کانال و بیش از پنج ردیف سیم‌خاردار رشته‌ای وجود داشت. در محور میانی، حد فاصل رودخانه گاوی و جاده دهلران به مهران، به لحاظ کوهستانی بودن منطقه، استحکامات نسبتاً ضعیف بود. در محور جنوبی (ارتفاعات قلاویزان) سنگرهای کمین و در بعضی شیارها، یک ردیف سیم‌خاردار و مین وجود داشت.[۶]

استعداد نیروها ویرایش

عراق ویرایش

منطقه مورد نظر برای عملیات کربلای ۱، تحت مسئولیت لشکر ۱۷ زرهی از سپاه دوم ارتش عراق بود. حفظ پدافندی این لشکر از رودخانه کنجاچم به سمت میانکوه امتداد می‌یافت. علاوه بر یگان‌های سازمانی این لشکر (تیپ‌های ۷۰ زرهی، ۵۹ زرهی و ۷۰۵ پیاده) یگان‌های زیر نیز تحت امر آن بودند:

  • تیپ‌های ۴۳۳، ۴۱۷ و ۴۲۵ پیاده.
  • تیپ ۱ کماندویی و گردان کماندو لشکر ۴۰ پیاده.

با شروع عملیات، یگان‌های زیر نیز وارد منطقه شدند:

  • تیپ ۱ مکانیزه، ۴ و ۵ پیاده، ۳ نیروی مخصوص، ۲ و ۱۰ زرهی از پاسگان ریاست جمهوری.
  • تیپ‌های ۷۱، ۷۲ و ۳ پیاده از لشکر ۳۵ پیاده.
  • تیپ‌های ۵۰۱، ۱۱۳، ۹۵، ۱۱۸ و ۱۰۸ پیاده.
  • تیپ ۲۴ مکانیزه.
  • تیپ‌های ۲، ۳ و ۵ کماندو، گردان کماندویی لشکر ۲۰ پیاده و گردان کماندویی لشکر ۲ پیاده.
  • تیپ ۶۵ نیروی مخصوص.
  • گردان‌های ۷۶۳، ۱۱۰، ۱۵، ۷۶۶، ۲۱۷، ۲۳۸، ۵۳، ۲۴۷ و ۴۸۹ توپخانه.

ایران ویرایش

قرارگاه نجف هدایت نیروهای زیر را به عهده داشت:

نتایج عملیات ویرایش

مناطق آزاد شده:

  1. شهر مهران
  2. ارتفاعات قلاویزان
  3. ارتفاعات ۲۶۵-۲۵۴-۲۰۰-۲۴۴-۲۴۸-۲۱۳-۲۴۹-۲۲۵-۲۱۵-۲۲۷- ۲۳۷-۲۳۵- ۲۷۵-۲۷۲-۱۷۰-۱۹۰-۱۵۰-۱۶۵-۱۹۵-۱۸۳-۲۱۲-۲۲۳
  4. چندین روستا و شهرک از جمله منصورآباد، هرمزآباد، بهروزان، امام حسن، قلعه کهنه، فیروزآباد و فرخ‌آباد
  5. پاسگاه فرخ‌آباد
  6. پاسگاه‌های عراقی تعاون، محمد قاسم و دراجی

تجهیزات منهدم شده عراق:

  1. ۱۱۰ دستگاه تانک و نفربر
  2. صدها دستگاه خودرو
  3. چندین انبار بزرگ مهمات
  4. مقدار زیادی سلاح سبک و نیمه سنگین

یگان‌های منهدم شده عراق:

  1. تیپ‌های ۴ و ۵ از گارد ریاست جمهوری
  2. تیپ ۴۴۳ مامور به لشکر ۱۷
  3. تیپ ۵۰۷
  4. تیپ ۶۶ کماندویی
  5. تیپ ۷۱ از لشکر ۳۵
  6. تیپ‌های ۹۳، ۱۱۳، ۷۱، ۷۲ و ۲

گروهان پیاده انهدام بیش از ۵۰ درصد ارتش عراق:

  1. تیپ ۳ گارد ریاست جمهوری
  2. یک تیپ کماندویی ویژه
  3. تیپ ۷۰ زرهی
  4. تیپ۴۱۷
  5. تیپ کماندویی ستاد کل عراق
  6. تیپ نیروی مخصوص
  7. تیپ ۵۹
  8. تیپ ۵۰۱
  9. تیپ‌های ۹۵ و ۲۴ مکانیزه از لشکر ۱۰
  10. گردان کماندویی لشکر ۴۰
  11. ۴ گردان مهمات خاصه
  12. گردان‌های ۲۲۸ و ۵۳ و ۴۴۷ توپخانه و گردان ضد زره

تلفات عراق:

  1. بیش از ۹٫۰۰۰ نفر کشته و زخمی
  2. تعداد اسراء: ۱٫۴۰۰ نفر

غنائم:

  1. ۷۳ دستگاه تانک و نفربر
  2. ۱۰۰ دستگاه خودرو نظامی
  3. ۹۰ دستگاه خمپاره انداز
  4. ۲۰ دستگاه آتشبار ضد هوایی
  5. ۱۰ دستگاه خودرو مهندسی
  6. هزاران قبضه سلاح سبک و نیمه سنگین

نیروی عمل کننده ایران ویرایش

منابع ویرایش

  1. "People's Army / Popular Army / People's Militia". Globalsecurity.org. 2007. Archived from the original on 11 April 2008. Retrieved 2008-04-24.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰ دسامبر ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۳ نوامبر ۲۰۱۹.
  3. «بررسی عملیات کربلای یک و آزاد سازی مهران». خبرگزاری صداوسیما. ۱۰ تير ۱۳۹۶. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  4. «سالروز آغاز عملیات «کربلای ۱» و آزادسازی «مهران»». ایسنا. ۹ تیر ۱۳۹۸.
  5. «جزئیات عملیات کربلای ۱ برای آزادسازی مهران». خبرگزاری مهر.
  6. «نگاهی به عملیات کربلای یک و آزادسازی مهران». خبرگزاری صداوسیما.
  7. «در کربلای ۱ چه گذشت؟». ایسنا.