گئورگ وارطانیان

گئورگ وارطانیان با نام مستعار «امیر» (به ارمنی: Գեվորգ Անդրեվիչ Վարդանյան); (به روسی: Гево́рк Андре́евич Вартаня́н)، زاده ۱۷ فوریه ۱۹۲۴ – درگذشته ۱۰ ژانویه ۲۰۱۲) افسر اطلاعاتی و جاسوس «افسانه‌ای» اتحاد جماهیر شوروی در ایران بود.[۲]

گئورگ وارطانیان
Gevork Vartanian (ca. 2008).jpg
زادهٔ۱۷ فوریه ۱۹۲۴
ناخیجوان-نا-دونو, اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی
درگذشت۱۰ ژانویهٔ ۲۰۱۲ (۸۷ سال)
مسکو، روسیه
مدفنگورستان ترویکوروفسکوی
ملیتارمنی-روسی
همسر(ها)گوهار وارطانیان[۱]
جایزه(ها)Hero of the Soviet Union
نشان لنین نشان پرچم سرخ نشان جنگ میهنی مدال به مناسبت یکصدمین سالگرد تولد ولادیمیر ایلیچ لنین مدال دفاع از قفقاز مدال به خاطر پیروزی مقابل آلمان در جنگ بزرگ میهنی (۱۹۴۵–۱۹۴۱) مدال مارشال باقرامیان نشان افتخار جمهوری ارمنستان
فعالیت جاسوسی
عملیات‌هاعملیات پرش بلند

گفته می‌شود که مهم‌ترین موفقیت وی، خنثی‌سازی «عملیات پرش بلند» برای ترور دسته‌جمعی رهبران متفقین، ژوزف استالین، وینستون چرچیل و فرانکلین روزولت در نوامبر سال ۱۹۴۳ (میلادی) در کنفرانس تهران بود که از سوی آدولف هیتلر و به مسئولیت ارنست کالتنبرونر و رهبری اتو اسکورزنی برای اجرا طراحی شده بود[۳]

زندگی‌نامهویرایش

پدر گئورگ وارطانیان نیز افسر اطلاعاتی اتحاد جماهیر شوروی بود که در ۱۹۳۰ به ایران اعزام شد و برای ۲۳ سال تحت پوشش ظاهر یک بازرگان معمول به فعالیت پرداخت. گئورک وارطانیان حتی پیش از رسیدن به سن ۱۶ سالگی وارد سازمان اطلاعات شوروی شد. در ۱۹۵۵ او از مؤسسه زبان‌های خارجی ایروان فارغ‌التحصیل شد. همچنین همسر وی گوهار وارطانیان نیز از مأموران اطلاعاتی اتحاد جماهیر شوروی در تهران بود.[۴]

مدال لیاقت قهرمان اتحاد جماهیر شورویویرایش

گئورگ وارطانیان به خاطر فعالیت‌های طولانی‌مدت خود برای سازمان اطلاعات و امنیت شوروی، مدال لیاقت «قهرمان اتحاد شوروی» را دریافت کرد. او سومین مأمور اطلاعاتی اتحاد جماهیر شوروی است که به این شکل از وی قدردانی شده‌است.[۵]

درگذشتویرایش

عصر سه شنبه ۱۰ ژانویه ۲۰۱۲ در سن ۸۷ سالگی در بیمارستانی در مسکو درگذشت و در گورستان ترویکوروفسکوی به خاک سپرده شد.

یادبودویرایش

از مجسمه یادبود وی در محوطه مدرسه شماره ۲۰۷۰ رونمایی شد.[۶]

منابعویرایش

  1. Deep Cover Agents: Unique Insight in the Most Secret Unit of the Russian Special Services- VSR
  2. جاسوس 'افسانه‌ای' شوروی در ایران، در مسکو درگذشت، بی‌بی‌سی فارسی
  3. Gevork Vartanian dies at 87; Soviet spy helped derail plot to kill Allied leaders, LA Times
  4. Soviet spy Gevork Vartanian dies at 87
  5. جاسوس «افسانه‌ای» شوروی درگذشت، رادیو فردا
  6. «رونمایی از مجسمه گورگ واردانیان جاسوس مخفی ارمنی در مسکو». رادیوی عمومی ارمنستان. دریافت‌شده در ۲ ژوئن ۲۰۲۲.

پیوند به بیرونویرایش