گاسترولاسیون

در زیست‌شناسی تکوینی، گاسترولاسیون (به انگلیسی: Gastrulation) عبارت "گاسترولا" و "گاسترولاسیون" توسط ارنست هکل در اثر خود به نام "Biology of Calcereous Sponges"[۱] معرفی شدند 1872. اعتبار این سخن را به لوئیس ولپورت، محور های بدن را تشکیل داده (مثل محورهای پشتی-شکمی قدامی-خلفی)، و همچنین برخی از انواع سلول‌هایی که قرار است در آینده تبدیل به لوله گوارشی (احشاء) شوند را درونی سازی کند.[۲]

گاسترولاسیون
Blastula.png
گاسترولاسیو هنگامی رخ می دهد که بلاستولای تک‌لایه‌ای، به داخل تا خورده و بزرگ شده تا تشکیل گاسترولا دهد. این تصویر، بر اساس رنگ مدرج شده است: اکتودرم، آبی؛ اندودرم، سبز؛ بلاستوسل (کیسه زرده)، زرد؛ و آرکنترون (احشاء) به رنگ بنفش.
شناسه‌ها
MeSHD054262

در جانداران سه‌لایه رویانی، گاسترولا سه لایه ای می باشد. این سه لایه را لایه‌های زایا نامیده که به نام های اکتودرم (لایه بیرونی)، مزودرم (لایه میانی)، و اندودرم (لایه داخلی) شناخته می شوند.[۳][۴] در جانداران دولایه رویانی چون گزنده‌تباران و شانه‌دارتباران، گاسترول تنها شامل اکتودرم و اندودرم می شود. این دو لایه را برخی مواقع هیپوبلاست و اپی‌بلاست هم می نامند.[۵]

گاسترولاسیون بعد از تسهیم و تشکیل بلاستولا رخ می دهد. به دنبال گاسترولاسیون، اندام‌زایی رخ می دهد، که در آن تک تک اعضا در لایه‌های زایای تازه شکل یافته تکوین پیدا می کنند.[۶] هر لایه در رویان درحال تکوین تبدیل به یک بافت یا عضو خاص می گردد.

پس از گاسترولاسیون، سلول‌های درون بدن به شکل ورقه‌های سلول‌های متصل بهم (مثل بافت پوششی) درآمده یا شبکه‌ای از سلول‌های ایزوله چون مزانشیم را تشکیل می دهند.[۴][۸]

گرچه که الگوهای گاسترولاسیون، تغییرات بزرگی را در سرتاسر فرمانرو جانوران از خود نشان می دهند، اما این تغییرات توسط پنج حرکت سلولی بنیادین[۹][۲][۱۰] طی گاسترولاسیون یکپارچه می گردند:

  1. درون‌روی (Invagination)
  2. درون‌خزیدگی (Involution)
  3. مهاجرت انفرادی (Ingression)
  4. دولایه‌ای شدن (Delamination)
  5. روخزیدگی (Epiboy)

عبارت "گاسترولا" و "گاسترولاسیون" توسط ارنست هکل در اثر خود به نام "Biology of Calcereous Sponges"[۱۱] معرفی شدند 1872. اعتبار این سخن را به لوئیس ولپورت، زیست‌شناس تکوینی پیشرو در این زمینه، نسبت می دهند: "مهم ترین زمان زندگی شما نه تولد، نه ازدواج و نه مرگ، بلکه گاسترولاسیون می باشد."[۲][۱۲]

توصیف سه بعدی فرآیند گاسترولاسیون در یک رویان انسانی.

ارجاعات

  1. Ereskovsky 2010: p. 236
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ Gilbert, Scott F.; Michael J. F. Barresi (2016). Developmental biology (Eleventh ed.). Sunderland, Massachusetts. ISBN 978-1-60535-470-5. OCLC 945169933.
  3. Mundlos 2009: p. 422
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ McGeady, 2004: p. 34
  5. Jonathon M.W., Slack (2013). Essential Developmental Biology. West Sussex, UK: Wiley-Blackwell. p. 122. ISBN 978-0-470-92351-1.
  6. Hall, 1998: pp. 132-134
  7. Arnold & Robinson, 2009
  8. Hall, 1998: p. 177
  9. five basic types of cell movements
  10. Gilbert 2010: p. 164.
  11. Ereskovsky 2010: p. 236
  12. Wolpert L (2008) The triumph of the embryo. Courier Corporation, page 12. شابک ‎۹۷۸۰۴۸۶۴۶۹۲۹۴

کتاب‌شناسی

مطالعه بیشتر

پیوندهای بیرونی