زنون

یکی از عنصرهای جدول تناوبی عنصرها
(تغییرمسیر از گزنون (عنصر))

زنون یا گزنون عنصر شمارهٔ ۵۴ در جدول تناوبی عناصر است.

گزنون، 54Xe
الگو:جعبه عناصر شیمیایی/symbol-to-top-image/alt
لوله پر از زنون درحال درخشش نور آبی کمرنگ
ویژگی‌های کلی
تلفظ
ظاهرColorless gas, exhibiting a blue glow when placed in a high voltage electric field
جرم اتمی نسبی (Ar، استاندارد)۱۳۱٫۲۹۳(۶)[۳]
گزنون در جدول تناوبی
Element 1: هیدروژن (H), Other non-metal
Element 2: هلیوم (He), Noble gas
Element 3: لیتیم (Li), Alkali metal
Element 4: برلیم (Be), Alkaline earth metal
Element 5: بور (B), Metalloid
Element 6: کربن (C), Other non-metal
Element 7: نیتروژن (N), Halogen
Element 8: اکسیژن (O), Halogen
Element 9: فلوئور (F), Halogen
Element 10: نئون (Ne), Noble gas
Element 11: سدیم (Na), Alkali metal
Element 12: منیزیم (Mg), Alkaline earth metal
Element 13: آلومینیم (Al), Other metal
Element 14: سیلسیم (Si), Metalloid
Element 15: فسفر (P), Other non-metal
Element 16: گوگرد (S), Other non-metal
Element 17: کلر (Cl), Halogen
Element 18: آرگون (Ar), Noble gas
Element 19: پتاسیم (K), Alkali metal
Element 20: کلسیم (Ca), Alkaline earth metal
Element 21: اسکاندیم (Sc), Transition metal
Element 22: تیتانیم (Ti), Transition metal
Element 23: وانادیم (V), Transition metal
Element 24: کروم (Cr), Transition metal
Element 25: منگنز (Mn), Transition metal
Element 26: آهن (Fe), Transition metal
Element 27: کبالت (Co), Transition metal
Element 28: نیکل (Ni), Transition metal
Element 29: مس (Cu), Transition metal
Element 30: روی (Zn), Other metal
Element 31: گالیم (Ga), Other metal
Element 32: ژرمانیم (Ge), Metalloid
Element 33: آرسنیک (As), Metalloid
Element 34: سلنیم (Se), Other non-metal
Element 35: برم (Br), Halogen
Element 36: کریپتون (Kr), Noble gas
Element 37: روبیدیم (Rb), Alkali metal
Element 38: استرانسیم (Sr), Alkaline earth metal
Element 39: ایتریم (Y), Transition metal
Element 40: زیرکونیم (Zr), Transition metal
Element 41: نیوبیم (Nb), Transition metal
Element 42: مولیبدن (Mo), Transition metal
Element 43: تکنسیم (Tc), Transition metal
Element 44: روتنیم (Ru), Transition metal
Element 45: رودیم (Rh), Transition metal
Element 46: پالادیم (Pd), Transition metal
Element 47: نقره (Ag), Transition metal
Element 48: کادمیم (Cd), Other metal
Element 49: ایندیم (In), Other metal
Element 50: قلع (Sn), Other metal
Element 51: آنتیموان (Sb), Metalloid
Element 52: تلوریم (Te), Metalloid
Element 53: ید (I), Halogen
Element 54: زنون (Xe), Noble gas
Element 55: سزیم (Cs), Alkali metal
Element 56: باریم (Ba), Alkaline earth metal
Element 57: لانتان (La), Lanthanoid
Element 58: سریم (Ce), Lanthanoid
Element 59: پرازئودیمیم (Pr), Lanthanoid
Element 60: نئودیمیم (Nd), Lanthanoid
Element 61: پرومتیم (Pm), Lanthanoid
Element 62: ساماریم (Sm), Lanthanoid
Element 63: اروپیم (Eu), Lanthanoid
Element 64: گادولینیم (Gd), Lanthanoid
Element 65: تربیم (Tb), Lanthanoid
Element 66: دیسپروزیم (Dy), Lanthanoid
Element 67: هولمیم (Ho), Lanthanoid
Element 68: اربیم (Er), Lanthanoid
Element 69: تولیم (Tm), Lanthanoid
Element 70: ایتربیم (Yb), Lanthanoid
Element 71: لوتتیم (Lu), Lanthanoid
Element 72: هافنیم (Hf), Transition metal
Element 73: تانتال (Ta), Transition metal
Element 74: تنگستن (W), Transition metal
Element 75: رنیم (Re), Transition metal
Element 76: اوسمیم (Os), Transition metal
Element 77: ایریدیم (Ir), Transition metal
Element 78: پلاتین (Pt), Transition metal
Element 79: طلا (Au), Transition metal
Element 80: جیوه (Hg), Other metal
Element 81: تالیم (Tl), Other metal
Element 82: سرب (Pb), Other metal
Element 83: بیسموت (Bi), Other metal
Element 84: پولونیم (Po), Other metal
Element 85: آستاتین (At), Metalloid
Element 86: رادون (Rn), Noble gas
Element 87: فرانسیم (Fr), Alkali metal
Element 88: رادیم (Ra), Alkaline earth metal
Element 89: آکتینیم (Ac), Actinoid
Element 90: توریم (Th), Actinoid
Element 91: پروتاکتینیم (Pa), Actinoid
Element 92: اورانیم (U), Actinoid
Element 93: نپتونیم (Np), Actinoid
Element 94: پلوتونیم (Pu), Actinoid
Element 95: امریسیم (Am), Actinoid
Element 96: کوریم (Cm), Actinoid
Element 97: برکلیم (Bk), Actinoid
Element 98: کالیفرنیم (Cf), Actinoid
Element 99: اینشتینیم (Es), Actinoid
Element 100: فرمیم (Fm), Actinoid
Element 101: مندلیفیم (Md), Actinoid
Element 102: نوبلیم (No), Actinoid
Element 103: لارنسیم (Lr), Actinoid
Element 104: رادرفوردیم (Rf), Transition metal
Element 105: دوبنیم (Db), Transition metal
Element 106: سیبورگیم (Sg), Transition metal
Element 107: بوهریم (Bh), Transition metal
Element 108: هاسیم (Hs), Transition metal
Element 109: مایتنریم (Mt)
Element 110: دارمشتادیم (Ds)
Element 111: رونتگنیم (Rg)
Element 112: کوپرنیسیم (Cn), Other metal
Element 113: نیهونیم (Nh)
Element 114: فلروویم (Fl)
Element 115: مسکوویم (Mc)
Element 116: لیورموریم (Lv)
Element 117: تنسین (Ts)
Element 118: اوگانسون (Og)
Kr

Xe

Rn
یدگزنونسزیم
عدد اتمی (Z)54
گروهگروه ۱۸ (گاز نجیب)
دورهدوره 5
بلوکبلوک-p
آرایش الکترونی[Kr] 4d10 5s2 5p6
2, 8, 18, 18, 8
ویژگی‌های فیزیکی
فاز در STPگاز
نقطه ذوب161.4 K ​(-111.7 °C, ​-169.1 °F)
نقطه جوش165.03 K ​(-108.12 °C, ​-162.62 °F)
چگالی (در STP)5.894 g/L
در حالت مایع (در نقطه جوش)3.057[۴] g/cm3
نقطه سه‌گانه161.405 K, ​81.6[۵] kPa
نقطه بحرانی289.77 K, 5.841 MPa
حرارت همجوشی2.27 kJ/mol
آنتالپی تبخیر 12.64 kJ/mol
ظرفیت حرارتی مولی5R/2 = 20.786 J/(mol·K)
فشار بخار
فشار (Pa) ۱ ۱۰ ۱۰۰ ۱ K ۱۰ K ۱۰۰ K
در دمای (K) 83 92 103 117 137 165
ویژگی‌های اتمی
عدد اکسایش0, +1, +2, +4, +6, +8 (rarely more than 0; a weakly اسیدی اکسید)
الکترونگاتیویمقیاس پائولینگ: 2.6
انرژی یونش
  • 1st: 1170.4 kJ/mol
  • 2nd: 2046.4 kJ/mol
  • 3rd: 3099.4 kJ/mol
شعاع کووالانسی pm 140±9
شعاع واندروالسی216 pm
Color lines in a spectral range
خط طیف نوری گزنون
دیگر ویژگی ها
ساختار بلوری ​(fcc)
Face-centered cubic crystal structure for گزنون
سرعت صوت(liquid) 1090 m/s; (gas) 169 m/s
رسانندگی گرمایی5.65×10-3  W/(m·K)
رسانش مغناطیسیدیامغناطیس[۶]
شماره ثبت سی‌ای‌اس7440-63-3
ایزوتوپ‌های گزنون
ایزوتوپ فراوانی نیمه‌عمر (t۱/۲) حالت فروپاشی محصول
124Xe 0.095% 124Xe ایزوتوپ پایدار است که 70 نوترون دارد
125Xe syn 16.9 h ε 1.652 125I
126Xe 0.089% 126Xe ایزوتوپ پایدار است که 72 نوترون دارد
127Xe syn 36.345 d ε 0.662 127I
128Xe 1.91% 128Xe ایزوتوپ پایدار است که 74 نوترون دارد
129Xe 26.4% 129Xe ایزوتوپ پایدار است که 75 نوترون دارد
130Xe 4.07% 130Xe ایزوتوپ پایدار است که 76 نوترون دارد
131Xe 21.2% 131Xe ایزوتوپ پایدار است که 77 نوترون دارد
132Xe 26.9% 132Xe ایزوتوپ پایدار است که 78 نوترون دارد
133Xe syn 5.247 d β 0.427 133Cs
134Xe 10.4% 134Xe ایزوتوپ پایدار است که 80 نوترون دارد
135Xe syn 9.14 h β 1.16 135Cs
136Xe 8.86% 136Xe ایزوتوپ پایدار است که 82 نوترون دارد
| منابع
یونهای زنون در موتور یونی ساخت ناسا کاربرد دارد

تاریخچهویرایش

کشف هلیم و آرگون این اندیشه را به وجود آورد که احتمال دارد عناصر دیگری از گروه گازهای بی اثر وجود داشته باشد رامسی و تراورس به جستجوی این عناصر پرداختند و به سال ۱۸۹۸ سه گاز جدید در باقی‌مانده هوای مایع کشف کردند. آنها این سه گاز را زنون نئون و کریپتون نامیدند این گاز در سال ۱۸۹۸ در انگلستان توسط William Ramsay (ویلیام رامسای) و Morris Travers (موریس تراورز) بعد از کشف کریپتون و نئون از هوای مایع کشف شد.

نام زنون (xenon) صورت خنثی از واژه یونانی xenos به معنی غریب است و می‌توان آن را به غریبه ترجمه کرد

مشخصاتویرایش

زنون عنصری با عدد اتمی ۵۴؛ در گروه گازهای بی اثر یا نجیب و در دوره پنجم جدول تناوبی جای دارد. جرم اتمی ۱۳۱٫۳۰؛ ظرفیتها ۲٬۴٬۶و ۸. دارای نه ایزوتوپ پایدار است.

خواصویرایش

گاز یا مایع بیرنگ، بی‌بو. گاز دارای چگالی۵٫۸۶۷۱ گرم بر لیتر (هوا=۱٫۲۹) و ثابت دی الکتریک برابر ۱٫۰۰۱۲ مایع آن دارای نقطهٔ جوش -۱۰۸٫۱۲ درجه سلسیوس نقطه ذوب -۱۰۶٫۹ درجه سلسیوس غیرقابل سوختن؛ غیر سمی. از نظر شیمیایی غیرفعال است، اما کاملاً بی اثر نیست. ترکیب‌های زنون عبارت‌اند از:فلوروید زنون(II)، هگزا فلوروید زنون، فلورید زنون (I)، اکسید زنون(VI) پرگزنات سدیم

طرز تهیهویرایش

تقطیر جزء به جزء هوای مایع زنون می گویند.

کاربردویرایش

  • لوله‌های لومینسانس
  • لامپهای فلاش زن در عکاسی
  • لیزر
  • مطالعات ردیابی
  • فلوئوریتمری
  • بی‌حسی
  • لامپ‌های ماشین (HID)

نگارخانهویرایش

منابعویرایش

کتاب فرهنگ عناصر نوشته سید رضا آقاپور مقدم. http://en.wikipedia.org/wiki/Xenon

  1. Simpson, J. A.; Weiner, E. S. C., eds. (1989). "Xenon". Oxford English Dictionary. 20 (2nd ed.). Clarendon Press. ISBN 0-19-861232-X.
  2. "Xenon". Dictionary.com Unabridged. 2010. Retrieved 2010-05-06.
  3. Meija, J.; et al. (2016). "Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)". شیمی محض و کاربردی(نشریه). 88 (3): 265–91. doi:10.1515/pac-2015-0305.
  4. [۱]
  5. Lide, David R. (2004). "Section 4, Properties of the Elements and Inorganic Compounds; Melting, boiling, triple, and critical temperatures of the elements". CRC Handbook of Chemistry and Physics (85th edition ed.). Boca Raton, Florida: CRC Press. ISBN 0849304857. line feed character in |chapter= at position 72 (help)
  6. Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Handbook of Chemistry and Physics 81st edition, CRC press.
  7. J. A. Simpson & E. S. C. Weiner, ed. (1989). "گزنون". فرهنگ انگلیسی آکسفورد. 20 (2nd ed.). Oxford: Clarendon Press. ISBN 0-19-861232-X.
  8. "گزنون". Dictionary.com Unabridged. 2010. Retrieved 2010-05-06.