گنجور

مولوی

تارنمای گنجور (به انگلیسی: Ganjoor) مجموعه‌ای برخط (آنلاین) از اشعار و سخن‌رانی‌های شاعران پارسی‌گوی است. در این سامانه می‌توان براساس شاعر یا آثار او جست‌وجو کرد. هم اکنون این تارنما از نرم‌افزار مدیریت محتوای وردپرس استفاده می‌کند. این وب‌گاه همهٔ اشعار و نرم‌افزار خود را به صورت آزاد و رایگان منتشر می‌کند و به صورت غیرانتفاعی و با کمک‌های مردمی مدیریت می‌شود.[۱] منابع مورد استفاده نیز از منابع آزاد و در دسترس همگان هستند.[۲][۳]

گنجور
Ganjadab.gif
نشانیhttp://ganjoor.net
زبان(ها)فارسی
پایه‌گذارحمیدرضا محمدی
راه‌اندازی۱۳ دسامبر ۲۰۰۷
رده در الکسا۱۱۶۸۸ جهان
۵۳۹ ایران
درآمدندارد
وضعیتفعال
مکانآمریکا

تاریخچهویرایش

این وب‌گاه در ابتدا به عنوان زیرمجموعه‌ای از وب‌گاه طراحش وجود داشت. نام اولیهٔ آن «گنج ادب»[۴] و شامل دیوان کامل حافظ، رباعیات خیام، شاهنامهٔ فردوسی و مثنوی مولوی بود. برای واردکردن اشعار به آن از نرم‌افزار دُرج استفاده می‌شد.[۵] نرم‌افزار درج تحت قانون حمایت از مؤلفان بود و برای همین از آن امکان استفادهٔ آزاد وجود نداشت.[۱] برای حل این مشکل از مجموعهٔ رایگان و متن‌باز «ری‌را» برای هستهٔ اولیهٔ گنجور استفاده شد.[۶] پس از انتقال مجموعه اشعار «ری‌را» به دامنهٔ گنجور، این وب‌گاه شروع به گسترش کرد.

طرز کارویرایش

مجموعهٔ «ری‌را» خود شامل انبوهی از اشعار فارسی بود و این کار را برای تشکیل گنجور آسان کرد. برای گسترش گنجور، مدیران آن از نرم‌افزار اوسی‌آر استفاده کردند.[۷][۸] در این سیستم هر بیت شعر به وسیلهٔ اسکنر اسکن شده و تصویر در وب‌گاه قرار می‌گیرد. سپس عموم فارسی‌زبانان با ورود به وب‌گاه، متنی را که می‌بینند وارد می‌کنند. برای هر بیت شعر، حداقل سه مرحله از این کار انجام می‌شود تا خطا در کار به حداقل برسد.[۹]

امکانات و ویژگی‌هاویرایش

سایت گنجور امکانات زیر را برای کاربرانش فراهم آورده است:

  • جست‌وجو براساس شاعر ، شعر ، دیوان و وزن به نشانی : https://ganjoor.net/vazn/
  • شنیدن اجرای صوتی هر شعر همگام با دیدن متن. این امکان در رباعیات خیام با صدای داوود ملک زاده و غزلیات سعدی با صدای حمیدرضا محمدی و غزل‌های حافظ با صدای سهیل قاسمی فراهم شده و در بقیه کتاب‌ها نیز قابل تکمیل است.
  • امکان جست‌وجوی کلمات مشکل از طریق لغتنامهٔ دهخدا به صورت برخط[۱۰]
  • امکان رؤیت یک بیت تصادفی
  • امکان ایجاد حاشیه در کنار اشعار
  • قراردادن کدهای شعرها در وب‌گاه‌ها با تذهیب[۱۱]
گنجور رومیزی
 
 
گنجور رومیزی در حال اجرا روی ویندوز ۷
نویسنده(های) اصلیحمیدرضا محمدی
انتشار ابتدایی۱٫۰
انتشار پایدار
۲٫۲
۱۰ دی ۱۳۸۹
نوشته‌شده توسطسی‌شارپ دات نت
سیستم‌عاملویندوز
بن‌سازه رایانشویندوز
حجمحدود ۲۲ مگابایت
در دسترس بهفارسی
گونهکتابخانه
پروانهجی‌پی‌ال/ گنو
وبگاه

نرم‌افزار گنجور رومیزیویرایش

در تازه‌ترین نسخه این نرم‌افزار که با مجوز جی‌پی‌ال منتشر می‌شود، امکان مشاهدهٔ آثار بیش از هفتاد شاعر پارسی‌گوی به صورت رایگان و برون‌خط (آفلاین) وجود دارد[۱۲]. در نوشتن این نرم‌افزار از سی‌شارپ و قابلیت‌های دات. نت نسخه ۳ استفاده شده‌است. پایگاه داده برای ذخیرهٔ اشعار اس‌کیواِل‌لایت است. متن‌باز بودن این نرم‌افزار، امکان طراحی نرم‌افزارهای مشابه را فراهم کرده‌است. این نرم‌افزار در حال حاضر فقط روی ویندوز کار می‌کند. برای لینوکس و مک‌اواس می‌توان از نرم‌افزار ساغر[۱۳] و برای اندروید می‌توان از نرم‌افزار دریای سخن[۱۴] استفاده کرد.

جوایز و تقدیرهاویرایش

سایت گنجور در اولین «جشنواره تارنماهای ایران‌شناسی» که در بنیاد ایران‌شناسی برگزار شد، به عنوان برگزیدهٔ جایگاه دوم در بخش حقیقی شناخته شد.[۱۵]

پانویسویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «دربارهٔ گنجور». گنجور. دریافت‌شده در ۷ ژانویهٔ ۲۰۱۱.
  2. «منابع - گنجور». گنجور. دریافت‌شده در ۷ ژانویه ۲۰۱۱.
  3. «گنجور:: گنجور». جام‌جم آنلاین. ۹ خرداد ۱۳۸۹. دریافت‌شده در ۷ ژانویهٔ ۲۰۱۱.
  4. «گنج ادب». گریز. ۲۴ مرداد ۱۳۸۵. دریافت‌شده در ۷ ژانویهٔ ۲۰۱۱.
  5. «چطور شد که شد؟». گریز. ۲۰ بهمن ۱۳۸۵. بایگانی‌شده از اصلی در ۵ اوت ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۷ ژانویهٔ ۲۰۱۱.
  6. «ری‌را — کتاب‌خانهٔ آزادِ فارسی». دریافت‌شده در ۷ ژانویهٔ ۲۰۱۱.
  7. «سیستم بازبینی چشمی خروجی‌های او. سی. آر». تازه‌های گنجور. ۱۷ خرداد ۱۳۸۹. دریافت‌شده در ۷ ژانویهٔ ۲۰۱۱.
  8. «سیستم بازبینی چشمی خروجی‌های OCR در گنجور». وبنا. دریافت‌شده در ۷ ژانویهٔ ۲۰۱۱.
  9. «گنجور: بازبینی خروجی‌های او. سی. آر». وبنا. دریافت‌شده در ۷ ژانویهٔ ۲۰۱۱.
  10. «جستجوی سریع لغات در لغت‌نامهٔ دهخدا». تازه‌های گنجور. ۲۱ اسفند ۱۳۸۶. دریافت‌شده در ۷ ژانویهٔ ۲۰۱۱.
  11. «گنجور: کدهای گنجور». دریافت‌شده در ۷ ژانویهٔ ۲۰۱۱.
  12. «گنجور رومیزی». دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۵-۳۱.
  13. «ساغر نرم‌افزار متن‌باز برای دیدن اشعار گنجور». دریافت‌شده در ۷ ژانویهٔ ۲۰۱۱.
  14. «دریای سخن - دریای شعر فارسی - برنامه‌ها در Google Play». play.google.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۰۸.
  15. «برگزیدگان اولین جشنواره تارنماهای ایران‌شناسی تقدیر شدند». ایسنا. ۲۰۱۹-۰۲-۲۵. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۳-۲۳.