گورستان کمیسیون جنگ‌های مشترک المنافع

گورستان کمیسیون جنگ‌های مشترک المنافع (به انگلیسی: Commonwealth War Commission Cemetery) تنها گورستان بین‌المللی ایران است که توسط کمیسیون جنگ‌های مشترک المنافع تأسیس شده و ۵۳۸ قبر و بنای یادبود در آن به چشم می‌خورد؛ قبر افرادی که در فاصله جنگ‌های جهانی اول و دوم در ایران کشته شده یا جان خود را از دست داده‌اند و بعد از ساخت این قبرستان و افتتاح رسمی آن در سال ۱۳۴۲ به اینجا منتقل شده‌اند.[۱] پیکر افرادی که به‌عنوان مستشار و نیروهای نظامی در فاصله جنگ‌های جهانی اول و دوم در ایران، کشته و سپس در کشورشان دفن شدند اجسادشان بعد از سال ۱۳۳۹ به ایران برگردانده شد تا در این قبرستان به خاک سپرده شوند. در این آرامستان بیش از ۵۰۰ سنگ قبر به چشم می‌خورد و افراد با تابعیت‌هایی از کشورهای مختلف مثل لهستان، روسیه، هند، انگلستان در این قبرستان به خاک سپرده شده‌اند.» برخی از گورها هم تنها یادمانی برای افراد هستند و پیکری در آنها دفن نیست.[۲][۱]

گورستان متفقین در تهران
Tehran War Cemetery 1206.jpg
جزئیات
بنیان‌گذاری۱۹۶۲
مکان
کشورایران
مختصات۳۵°۴۶′۳۵″شمالی ۵۱°۲۶′۱۹″شرقی / ۳۵٫۷۷۶۵°شمالی ۵۱٫۴۳۸۷°شرقی / 35.7765; 51.4387
گونهگورستان مستشاران و نیروهای نظامی
در تملکCommonwealth War Graves Commission
وسعت۲۰٬۰۰۰ متر
شمار گورها۵۵۱
وبگاه


تأسیسویرایش

سال ۱۳۳۹ بود که الیزابت دوم ملکه بریتانیا به ایران سفر کرد و وقتی چشمش به باغ قلهک خورد دستور داد تا در گوشه‌ای از این باغ گورستان بین‌المللی «کمیسیون جنگ‌های مشترک المنافع» را تأسیس کنند.تا قبل از سال ۱۳۳۹ که دیوارهای آجری محوطه قبرستان را از باغ قلهک جدا کنند، اینجا بخشی از باغ سفارت انگلستان بود. تا آن زمان در ایران قبرستان کمیسیون جنگ‌های مشترک‌المنافع هنوز ساخته نشده بود. این کمیسیون سال ۱۹۱۷ با ۶ عضو اصلی استرالیا، کانادا، هندوستان، نیوزیلند، آفریقای جنوبی و انگلستان کار خود را آغاز کرد.[۱]

موقعیت مکانیویرایش

این گورستان در ضلع جنوبی باغ سفارت بریتانیا در محله قلهک در منطقه ۳ شهرداری تهران قرار دارد و دارای دری در خیابان دولت است. این گورستان دارای دیوارهای آجری ساده است و بنای یادبودی گنبدی‌شکل و به رنگ فیروزه‌ای با ویژگی‌های معماری ایرانی در پایین آن ساخته شده‌است.[۳]

قوانین جهانی گورستانویرایش

سنگ قبرها با قد و قواره‌های یکسان در این گورستان هستند. روی هرکدام از آنها نشانی از ملیت افراد و نام و مشخصات آنها حک شده است.آرامستان‌های کمیسیون جنگ‌های مشترک المنافع مشخصه‌های یکسانی دارد و قوانینی که از سوی همه کشورها پذیرفته شده است. به طور مثال سنگ‌های یکدستی که به‌صورت ایستاده بالای هر مزار نصب شده. مقابل هر سنگ قبر باید یک شاخه گل کاشته شده باشد.همه قبرستان باید چمن‌کاری شده باشد. این قبرستان‌ها در ندارند و باید با شمشادهای کوتاه اطراف آن حصارکشی شده باشد.[۱]

ویژگی هاویرایش

ورودی گورستان بنای یادبودی به چشم می‌خورد که تلفیقی از معماری ایران در ادوار مختلف را به دوش می‌کشد. گنبد فیروزه‌ای شکل آن نمادی از گنبدهای اماکن اسلامی در ایران است و ۴ گوشه آن شکل و شمایل اماکن مذهبی زرتشتیان را به خود گرفته.۷ کتیبه بزرگ درست پشت بنای یادبود به چشم می‌خورد که روی آن اسامی افراد مهاجر یا مستشارانی هست که در حوزه جغرافیایی ایرانشهر یعنی ایران و کشورهای اطراف آن جان خود را از دست داده‌اند و هرگز نشانی از آنها پیدا نشده است. اغلب این افراد جان خود را در جنگ‌های جهانی از دست داده‌اند و پیکرشان هیچ‌وقت شناسایی نشده است.[۱]

مراسم یادبودویرایش

هر سال در "روز دی" (برابر با ۶ ژوئن) مراسم یادبودی با حضور سفرای کشورهای مربوط در این گورستان برگزار می‌شود. در اصطلاحات نظامی آمریکایی، معمولاً به روزی که قرار است یک عملیات بزرگ حمله در جنگ آغاز شود روز دی (D-Day) گفته می‌شود؛ ولی بیشتر از همه یکی از روزهای مشخص در جنگ جهانی دوم به این نام شهرت یافته‌است.

جستارهای وابستهویرایش

پانویس و منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ «آرامستان قلهک، تنها قبرستان کمیسیون جنگ‌های مشترک المنافع در ایران، گورستانی که به دستور ملکه الیزابت ساخته شد». همشهری آنلاین. دریافت‌شده در ۱۱ آذر ۱۳۹۹.
  2. «TEHRAN WAR CEMETERY».
  3. «TEHRAN MEMORIAL».