باز کردن منو اصلی

یزید یکم اموی (به عربی: یزید بن معاویة؛ (۶۰-۶۴ ه.ق) ۲۰ ژوئیه ۶۴۷ / ۶ (قمری)، ۲۶]] الماطرون - ۱۱ نوامبر ۶۸۳ / ۶۴ حوارین، سوریه) دومین خلیفه از دودمان اموی بود.

یزید بن معاویة
خلیفهٔ مسلمین
أمير المؤمنين أبي خالد يزيد بن معاوية الأموي.png
يزيد اللعين بن معاوية بن أبي سفيان صخر بن حرب بن أمية الأموي القرشي
سلطنت ۶۰-۶۴ ه.ق ۲۸ آوریل ۶۸۰ – ۱۱ نوامبر ۶۸۳
نام کامل یزید بن معاویه بن ابی‌سفیان
القاب امیرالمؤمنین
زاده ۲۶ ه.ق ۲۰ ژوئیه ۶۴۷ (۱۱ شوال سال ۲۶ هـ)[۱]
الماطرون
درگذشته ۶۴ ه.ق ۱۱ نوامبر ۶۸۳ (۱۵ ربیع‌الاول سال ۶۴ هـ)[۱] (۳۶ سال)
حوارین سوریه
مدفن قبرستان باب‌الصغیر
بعد از معاویه یکم
قبل از معاویه دوم
همسر فاخته بنت ابی‌هاشم
ام‌کلثوم بنت عبدالله
فرزندان معاویه
خالد
عاتکه
سلسله خلافت امویان
پدر معاویة بن ابی‌سفیان
مادر میسون بنت بحدل کلبی[۱]

یزید به وصیت پدرش(در حالی که با حسن بن علی پیمان بسته بود که پس از خود جانشینی تعیین نکند. ببینید:صلح حسن و معاویه)خلافت را از آن خود کرد و خلافتش سه سال به طول انجامید. بر اساس روایات شیعه و سنی، یزید آشکارا اعتقادات دینی را زیر پا می گذاشت از جمله شراب خواری و میمون بازی.

در سال اول خلافت(سال 61 هجری) دستور به قتل حسین بن علی داد و واقعه کربلا صورت گرفت. در سال دوم خلافت(سال 62 هجری) دستور هجوم به مدینه را داد و جان و مال و ناموس مردم مدینه را بر سربازانش حلال اعلام کرد. در سال سوم خلافت(سال 63 هجری) دستور حمله به مسجد الحرام مکه را داد و آنجا را به منجنیق بست.

یزید از خود، پسری به نام معاویه آورد که خلیفه بعد از وی بود ولی معاویه دوم در خطبه ای خلافت را غصب حق اهل بیت محمد نامید و بر خاندانش لعنت فرستاد و از خلافت کناره گیری نمود. پس از معاویه دوم، مروان بن حکم که از امویان بود خلافت را بدست گرفت.

سرانجام در 15 ربیع الاول سال 64 هجری درگذشت و بنا بر روایتی در قبرستان باب الصغیر عراق مدفون گشت.

محتویات

تبار

برخی ها معتقدند که امویان با سادات ارتباط فامیلی دارند و هر دو از بنی هاشم هستند ولی طبق اسناد به دست آمده:

«عبدمناف بن قصی چهار پسر داشت به نام های هاشم، نوفل، مطلب و عبدشمس. مشخصا امامان شیعیان از نسل فاطمه زهرا دختر محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب بن هاشم هستند. ولی ماجرای امویان این است که عبدشمس برای تجارت به شامات می رود، در آنجا غلامی خوش قیافه و باهوش یهودی آشنا می شود و او را فرزند خوانده خویش می کند و نامش را اُمیّه می نگارد. سال ها بعد، امیه به شامات باز می گردد با یک زن یهودی شوهر دار زنا کرده و از وی فرزندی می آورد (که به نقلی حرب بوده) و به عربستان باز می گردد. حرب پسری به نام ابوسفیان آورد، در تاریخ عرب نقل شده که در عربستان انواع زنا رایج بوده، گفته می شود که چهار مرد با مادر معاویه زنا کردند و معاویه به دنیا آمد. معاویه با زنی به نام میسون بنت بحدل ازدواج نمود که پدرش مسیحی و مادرش یهودی بود و میسون نیز از این ارتباط یهودیت را برگزید(چون فقط کسی که مادرش یهودی است می تواند یهودی باشد) و حاصل این ازدواج یزید بود. پس می توان نتیجه گرفت که بنی امیه یک نسل یهودی زادۀ زنازاده است.

یکی دیگر از نشانه هایی که یهودی بودن اینها را ثابت می کند این است که روزی یزید را در حال شراب خواری دیدند و گفتند:«که چرا شراب می خوری؟» و او گفت:«به دین مادرم شراب می خورم». و البته اینکه یزید در حالی که هیچ اهمیتی به نماز و روزه نمی داد، همه ساله روز عاشورا را روزه می گرفت(حتی قبل از سال 61) روز عاشورا در یهودیت به نام روز کیپور است، مهمترین روز یهود و یهودیان همه ساله در این روز، روزه بیست و پنج ساعته می گیرند.

نامه هفدهم نهج البلاغه

علی در جنگ صفین و در جواب نامه معاویه، به او نامه ای نوشت که چهره بنی امیه را افشا می کند؛ نامه 17 نهج البلاغه:

«و اینکه ادعا کردی ما همه فرزندان «عبدمناف» هستیم، آری چنین است، ولی «امیه» مثل «هاشم»، و «حرب» مثل «عبدالمطلب»، و «ابوسفیان» مانند «ابوطالب» نیست، و ارزش مهاجرین(ما) مثل اسیران آزاد شده(شما) نیست و حلال زاده(ما) مانند حرام زاده(شما) نیست...»

خلافت

یزید پس از مرگ معاویه در نیمه دوم رجب سال ۶۰ اعلام خلافت کرد و در نامه‌ای به ولید بن عتبه حاکم مدینه از او خواست که از حسین بن علی، عبدالله بن زبیر و عبدالله بن عمر برای او بیعت بگیرد. اجرای خواست یزید با موانع زیادی روبرو شد و اعلام خلافت او اعتراضات بسیاری در بین مسلمانان شکل گرفت. علاوه بر این سه تن تعداد دیگری از جمله عبدالرحمن بن ابی بکر، اصحاب پیغمبر، خوارج و شیعیان عراق خلافت موروثی را خلاف سنت پیغمبر و سیرهٔ خلفای راشدین می‌دانستند.

حسین بن علی اعلام کرد که خلافت یزید بر خلاف اسلام و قرارنامهٔ صلح برادرش حسن است و از بیعت با یزید سر باز زد. عبدالله بن عمر گفت که اگر قرار بود خلافت از پدر به پسر برسد من الآن پس از پدرم خلیفه بودم و بدین ترتیب ادعای خلافت هم کرد. عبدالله بن زبیر در مکه از اطاعت از یزید سرباز زد و به دعوت علیه حکومت یزید پرداخت. در میان همهٔ مخالفان یزید، فقط برای دفع قیام حسین بن علی و عبدالله بن زبیر به خشونت گرایید و منجر به واقعه کربلا(61 ق) شد.

نبرد کربلا

یزید در سال ۶۰ هجری با مشاوره سِر جون که از مشاورین خانوادگی شان بود، بر حسین بن علی سخت گرفت تا با او بیعت کند ولی حسین بدلیل نقص پیمان صلح حسن با معاویه و رعایت نکردن مسائل شرعی و اخلاقی توسط یزید، و همچنین دعوت کوفیان از بیعت با او سر باز زد. مردم کوفه برای حسین هزاران نامه فرستادند و از او دعوت به قیام کردند؛ حسین نیز پس از مدتی با تمام اموال و خانواده اش از جوار مسجد الحرام به سوی کوفه حرکت نمود. یزید، عبیدالله بن زیاد را والی کوفه کرد و به او نامه نوشت که جلوی حسین بن علی را بگیرد. ابن زیاد نیز عمر بن سعد را با لشکری انبوه به مقابله با حسین فرستاد. حسین درخواست کرد که به مکه، مدینه یا جایی دیگر برود ولی آنها قبول نکردند و حسین و اهل بیتش را به شهر کربلا بردند. کربلا سرزمینی خشک و گرم و در نزدیکی رود فرات بود. از روز هفتم محرم آب بر حسین بسته شد و در روز دهم محرم سال 61 هجری در جنگی نابرابر، حسین و اصحابش به بدترین شکل کشته شدند (از بریدن اعضای بدن تا اسب تاختن بر بدن ها و شکستن استخوان ها) و خانواده شان به اسارت گرفته شدند.

واقعه حره

یزید در سال ۶۲ هجری برای سرکوب کردن قیام مردم مدینه به سمت حجاز لشکر کشی کرد و فرماندهی آنرا به مسلم بن عقبه سپرد. درگیری میان سپاه شام و مردم مدینه در خارج مدینه در گرفت و با پیروزی شامیان همراه بود. و پس از آن به مدینه هجوم آورده و اموالشان را غارت کردند و به زنانشان تجاوز کرده و به اسارت گرفتند.

پس از واقعه حره، مسلم بن عقبه بر اثر بیماری درگذشت و فرماندهی سپاه به حصین بن نمیر رسید.

حمله به کعبه

جنگ میان سپاه حصین بن نمیر و یاران عبدالله بن زبیر ابتدا در بیرون شهر مکه انجام شد. پس از کشته شدن تعداد زیادی از افراد عبدالله بن زبیر وی به داخل شهر مکه پناهنده شد. سپاه حصین بن نمیر بیش از دو ماه، شهر مکه را به محاصره خود درآوردند و در طی همین مدت بود که خانه کعبه را با منجنیق، سنگ زدند و در خانه کعبه آتش افروختند.

سرانجام در اوایل ماه ربیع‌الثانی سال ۶۴ هـ. ق با مرگ یزید و اطلاع حصین بن نمیر و یارانش، آن‌ها به محاصره شهر مکه خاتمه دادند.[۲]

زندگی

در اواسط دهه سوم زندگی، یزید چاق و فربه شده بود و شکار را به حکومت داری ترجیح می‌داد. وی همیشه با خود یک میمون به نام ابوقیص و عاشق وقت گذارنی با دختران آوازه خوان بود. شراب خواری از دیگر محرماتی بود که وی انجام می داد. او خلافت را با اشراف گری تبدیل به حکومت کرد و هیچ گونه اهمیتی به نماز و روزه نمی داد.

اشعار

یزید اشعاری نیز دارد [نیازمند منبع] برخی بر این باورند که مصرع بیت اول شعر حافظ از یزید اقتباس شده، بیتی که به یزید منتسب کرده‌اند چنین است:

أنا المسموم ما عندی بتریاقٍ ولا راقٍ أدر کأسا و ناولها ألا یا أیها الساقی[۳]

و غزل حافظ این چنین:

الا یا ایّها السّاقی ادرکاساً و ناولها که عشق آسان نمود اوّل ولی افتاد مشکلها

مرتضی مطهری[۴] و شهریار[۵] از جمله افرادی هستند که این بیت را منتسب به یزید بن معاویه دانسته‌اند. کاتبی نیشابوری نیز در اینباره چنین گفته‌است:

عجب در حیرتم از خواجه حافظ به نوعی کش خرد زان عاجز آید
چه حکمت دید در شعر یزید او که در دیوان نخست از وی سراید
اگر چه مال کافر بر مسلمان حلال است و در او قیلی نشاید
ولی ازشیرعیبی بس عظیم است که لقمه از دهان سگ رباید

درگذشت

گفته های بسیاری درباره مرگ او وجود دارد:«مثلا برخی گفته که او روزی در حال شکار بود که ناگهان اسبش رم کرد و تاخت در این هنگام پای یزید به رکاب گیر کرد و روی زمین کشیده شد و بدنش تکه تکه شد.»«برخی نیز می گویند که چند وقتی بسیار آب می نوشید، ولی عطشش برطرف نمی شد، آنقدر نوشید تا اینکه مُرد.» تاریخ مرگ وی را پانزدهم ربیع الاول سال شصت و چهار هجری ثبت کردند و او در قبرستان باب الصغیر عراق مدفون گشت. طبق وصیّتش، پسرش بعد از او به خلافت رسید.[۶]

جستار های وابسته

پانویس

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ Ibn Hajar Al-Asqalani, Ahmad bin Ali. Lisan Al-Mizan: Yazid bin Mu'awiyah.
  2. خبرگزاری فارس. «زمانی که خدا با صاعقه مکه را از حمله یزید نجات می‌دهد».
  3. کتابخانه طهور
  4. [عرفان حافظ؛ مجموع ۵ کنفرانس سال ۱۳۵۰ در دانشکدهٔ الهیات و معارف دانشگاه تهران، چاپ ۲۲، ص۳۸]
  5. [حافظ به روایت شهریار، به اهتمام ابوالفضل علی محمدی، دکتر حسن ذوالفقاری، نشر چشمه، چاپ اول]
  6. محمد جواد نجفی، ستارگان درخشان، ج ۹، ص ۹.

منابع

Wikipedia contributors, "Yazid I,» Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?oldid=82605305 (بازبینی ۲۵ اکتبر ۲۰۰۶).

  • تاریخ طبری، ترجمه ابوالقاسم پاینده، ج ۷ صص ۳۱۲۱–۳۱۱۷.
  • کامل ابن اثیر، ترجمه عباس خلیلی، ج ۳، صص ۲۶۰–۲۵۸.
  • تاریخ سیاسی اسلام دکتر حسن ابراهیم حسن، ترجمه ابوالقاسم پاینده، صص ۳۵۴–۳۵۲.

پیوند به بیرون

در پروژه‌های خواهر می‌توانید در مورد یزید اطلاعات بیشتری بیابید.


  در میان گفتاوردها از ویکی‌گفتاورد
  در میان تصویرها و رسانه‌ها از ویکی‌انبار