باز کردن منو اصلی

یوستی‌نیانوس[۱] یا ژوستینین یکم (به لاتین: Flavius Petrus Sabbatius Iustinianus Augustus، به یونانی: Φλάβιος Πέτρος Σαββάτιος Ἰουστινιανός)(به فرانسوی: Justinien)

ژوستینین یکم
Ἰουστινιανός
امپراتور بیزانس (روم شرقی)
Meister von San Vitale in Ravenna.jpg
نمایی از یوستی‌نیانوس بر موزاییکی شناخته‌شده در کلیسای سن‌ویتاله در راونا
دوران۱ اوت ۵۲۷ - ۱۴ نوامبر ۵۶۵
تاجگذاری۱ اوت ۵۲۷
نام کاملفلاویوس پتروس سباتیوس یوستیانوس
زادروز۴۸۳
زادگاهتائورسیوم، داردانیا
درگذشت۱۴ نوامبر ۵۶۵ (۸۲ سال)
محل درگذشتکنستانتینوپول
پیش ازیوستین دوم
پس ازیوستین یکم
همسرملکه تئودورا
دودمانیوستینیان

محتویات

زندگی‌نامهویرایش

زادهٔ ۴۸۳ میلادی، مرگ در سال ۵۶۵ میلادی، امپراتور روم شرقی (بیزانس)، از سال ۵۲۷ میلادی تا زمان مرگش بود. او نزد کلیسای ارتدکس خاوری به قدّیس یوستی‌نیانوس بزرگ شناخته شده‌است. او پس از عمویش یوستی‌نیانوس یکم دومین فرمانروا از دودمان یوستینی بود.

از کارهای یوستی‌نیانوس نوشتن قانون شهروندی روم و اصلاحات دیوانی و ارتشی بود. او امپراتور جاه‌طلبی بود و کوشید تا مرزهای پیشین امپراتوری روم را بازگرداند و این روم غربی و به ویژه شهر رم را نیز در بر می‌گرفت. فرمانروایی او به شکوفایی فرهنگ بیزانسی انجامید. او سازه‌های چندی از خود به‌جا گذارد که برجسته‌ترینش کلیسای ایاصوفیه که تا سده‌ها مرکز کلیسای ارتدکس خاوری بود، است. یوستی‌نیانوس کوشش بسیاری برای گسترش مسیحیت نمود.

سرکوب سایر ادیان و فلسفهویرایش

در سال ۵۲۹ یوستی‌نیانوس یکم که معتقد بود فرایند آموزش باید تنها در دست مسیحیان باشد، آکادمی نوافلاطونیان آتن را بست، و همچنین ممنوع بودن آموزش و فراگیری فلسفه در قلمروی امپراتوری روم شرقی را اعلام نمود. در پی این رویداد، فیلسوفان آتن به دربار خسرو انوشیروان، شاهنشاه ایران ساسانی، پناهنده‌شدند و کتابهای بسیاری را نیز با خود به ایران آوردند. این کتابها که آثار ارسطو در میان آنها بود، نخست به زبان سریانی، و سپس به زبان پارسی برگردانده شدند. پس از روی کار آمدن بنی عباس، از سال ۷۶۲ برخی از این کتاب‌ها بدست کشیشان مسیحی نسطوری مذهب، به زبان عربی برگردانده شدند؛ ولی از سال ۸۳۲ میلادی، روند ترجمه کردن این کتاب‌ها به زبان عربی، شدت بیشتری به خود گرفت. همچنین چون در این هنگام، بازرگانی ایران از بازرگانی روم خاوری پیشی گرفته بود، یوستی‌نیانوس یکم به ناچار رو به دریانوردان اتیوپیایی آورد تا از آنها در بازرگانی خود سود ببرد؛ ولی با این همه، او نتوانست از این ترفند خود بهره چندانی ببرد.

جنگ با ساسانیان، ۵۴۰–۵۶۲ویرایش

 
نقشه روم در آغاز (سرخ) و پایان (نارنجی) امپراتوری یوستی‌نیانوسیوستی‌نیانوس

میان سال‌های ۵۴۰ تا ۵۶۲ (میلادی) به جنگ با ساسانیان پرداخت. در بهار ۵۴۰ خسرو یکم به مرزهای روم لشکر کشید. حلب را گرفت، آنگاه در ژوئن بر انطاکیه چیره‌گشت. درعا را محاصره‌کرد. آنگاه به پادشاهی کوچک ولی استراتژیک لازستان در کنار دریای سیاه که پیرو روم بود روی آورد. بلیزاریوس سردار رومی در ۵۴۱ به پدافند پرداخت و در آغاز پیروزی‌های کوچکی نیز به دست آورد، ولی در نهایت شکست خورد ودر ۵۴۲ به کنستانتینوپول فراخوانده‌شد. در ۵۴۳ گسترش طاعون جنگ را آرام نمود. در ۵۴۴ انوشیروان ادسا را محاصره‌کرد ولی در دستیابی بدان شهر بزرگ ناکام ماند. پیشرفت هر دو سوی نبرد، اندک بود، پس در ۵۴۵ دو سوی میدان، دست از جنگ کشیدند و بر سر مرزهای جنوبی با هم کنار آمدند ولی جنگ لازستان در شمال دنباله‌داشت، تا اینکه در ۵۵۷ قرار صلحی که پنج سال ادامه داشت بین دو قدرت وضع شد.

جنگ با ایتالیا مرحله دوم، ۵۴۱–۵۵۴ویرایش

پانویسویرایش

  1. تلفظ اصلی این نام در زبان لاتینی، به این ترتیب است. سایر تلفظ‌ها متعلق به زبان‌های دیگر هستند. مرتضی ثاقب‌فر در ترجمهٔ شاهنشاهی ساسانی نوشتهٔ تورج دریایی این نام را به همین صورت ثبت کرده‌است.

منابعویرایش

  • نویسندگان ویکی‌پدیای انگلیسی، Justinian I. (نسخه ۷ ژوئیه ۲۰۰۷)
  • تورج دریایی، شاهنشاهی ساسانی، برگردان مرتضی ثاقب‌فر، نشر ققنوس. شابک ‎۹۶۴-۳۱۱-۴۳۶-۸
پیشین:
یوستین یکم

امپراتور بیزانس
۵۲۷–۵۶۵ میلادی
جانشین:
یوستین دوم