آقاخان نام لقبی موروثی است که به امام اسماعیلیان گفته می‌شود .نخستین‌بار فتح‌علی شاه قاجار، به حسن‌علی شاه که چهل و ششمین امام اسماعیلیه بود، لقب «آقاخان» را اعطا کرد و از آن زمان به بعد، امامان اسماعیلی با لقب احترام‌آمیز «آقاخان» خطاب می‌شوند.[۱][۲]

تاکنون چهار تن از امامان اسماعیلیه عنوان آقاخان داشته‌اند:[۱]

  • حسن‌علی شاه محلاتی، آقاخان اول
  • علی شاه آقاخان، آقاخان دوم
  • آقاخان سوم سلطان محمد شاه، آقاخان سوم : آقاخان سوم از جمله شخصیت های جهانی است و در زمان حیات خود فعالیت های مهمی داشت. او در سال ۱۹۳۷ رییس جامع ملل بود و نیز در تاسیس کشور پاکستان نقش مرکزی داشت. آقاخان سوم یک چهره روشنگرای جهان اسلام بود و تا آن جاییکه پس از جنگ اول جهانی در حمایت از دولت ترکیه در اسناد صلح نقش به سزای داشت.
  • شهزاده کریم آقاخان، آقاخان چهارم؛ امام حاضر اسماعیلیان جهان است. او در سال ۲۰۱۸ دیوان امامت اسماعیلی را در شهر لیسبون کشور پرتگال افتتاح کرد. گشایش این دفتر در تاریخ اسماعیلیه یک امر جدید است که برای نخستین بار دفتر مرکزی امامت در یک کشور غیر اسلامی تاسیس میشود. از نظر کارشناسان امور بین الملل اکنون میشود شهر لیسبون را واتیکان اسماعیلیه خواند. این دفتر دارای تشریفات و پروتکول رسمی شبیه یک کشور است که داری پرچم و سرود رسمی خود است و در ۳۵ کشور نماینده گی دیپلوماتیک دارد. امامت اسماعیلیه در نوع خود یک حاکمیت بدون جغرافیای مشخص است.

در دوران پادشاهی محمدرضا شاه پهلوی در اسناد و مجالس رسمی ایران به آقاخان با عنوان والاحضرت (که مخصوص خانواده سلطنتی بود) خطاب می‌شد.

آقا خان چهارم، که در ایران به «پرنس کریم آقاخان» معروف است، بنیان‌گذار شبکه توسعه آقاخان است که برای گسترش آموزش و بهبود وضع زندگی در برخی کشورهای جهان مانند کشورهای افریقای شرق، هندوستان، پاکستان و کشورهای آسیای مرکزی کار می‌کند. شبکه توسعه آقاخان زیر مجموعه امامت اسماعیلی و متشکل از چندین نهاد همکار متشکل از مرکز جهانی کثرت گرایی، خدمات تعلیمی آقاخان، خدمات صحی آقاخان، اداره خدمات بشردوستانه فوکس، اداره آقاخان برای اسکان و ... میباشد.

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «آقاخان». وبگاه دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ نوامبر ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۲۳ مه ۲۰۰۸.
  2. شیعیان اسماعیلی ایران؛ اقلیتی به دور از جنجال، بی‌بی‌سی فارسی